" CND, Chin Miphun Ni " Ah Zeiholh Dah Kan Hman Awk A Si?

Chin National Day

Chin Miphun Ni a nai cang cun hi ni ah hin zeiholh dah kan hman awk a si tiah kan chim rel theo. Hi kong he pehtlai in ka hmuhning a tanglei bang in ka rak tial sawh ve.

CND ah zeiholh dah kan hman awk a si ti cu a hmunhma zoh in aa rem bikmi Holh kha kan hman awk a si ko. CND ah Laiholh theng lawng hman awk a thalo. Aruang cu Halkha Thantlang, Falam dah lo cu Laiholh a hngal lomi deuh Lawngte an si. Chinmi nih tlangholh kan ngei kho rih lo ruangah kan Chinram ah Laiholh a theimi nakin a thei lomi an tam deuh.

Chin National Day cu kanmah Lai pawl ta lawngah ruah ding a si lo. Matupi, mindat, Kanpalat ti bantuk zong kan ruah chih tawn lo caah Chin National Day ah holh hman kongah kan buai tawnnak hi a si ve. A tang hmanthlak Chinram peng 9 ah hin Laiholh cu Peng thum lawng nih kan thiam i cu hmanh ah a thei lotu tamtuk kan um. Hivial hmanh in Chin Miphun Ni ah mipi nih theih bikmi Kawlholh hman a that biknak le a poi lonak kha a langhter.

Kalay, Yongon, Mandalay hna cun CND ah Laiholh telh loin Kawl holh lawng zong hei hmang ko hna seh. Aruang cu Laiholh a hngal lomi Matupi, mindat, Kanpalet ti bantuk hna khi Chinmi an si. An theihmi holh hman a hau.

CND, Halkha, Thangtlang hna ahcun Laiholh hman awk hrim a si ko. Kawl holh hman ve ding a si cun Laiholh in chim i Laiholh a thei lomi hna caah Kawlholh in chim zulh. Falam ahcun Falam holh hman i Falam holh a thei lomi hna caah Kawl holh in leh.

Malaysia cun Kawl holh lawng hman loin Laiholh zong hman chih khawh ve ah a tha.

Kan Chin Miphun Ni cu Kawl pawl le Miphun dang he aa pehtlainak a um lo caah kanmah Holh a hmai ah chiah in hman tawn awk a si.

Kan Chin Miphun Ni ah Kawl holh, Mirang holh kha hmai ah chiah i kan Lai holh kha hnu ah chiah lo ah a tha..

US lei ahcun Kawl holh hna hi sau kan hmang kho ti lai lo. Kum 10 hnu cun Kawlholh chiah ta i Lai holh le Mirang holh in hman bik a si lan te lai. Kawl holh cu chim lo kanmah Laiholh hmanh kan Fa le an thiam huaha ti lo caah Lai holh telh loin Mirang holh lawng hna in CND hi hman a si te kho.

-Satu Khaimiechhô

Ralzam in Ramthumnak kan phanh hi Pathian Thluachuah A Si.

Chinmi hna Ralzam in Ramthumnak kan phanh hi Pathian Thluachuah sunglawi tuk a si.

Lih kan chimnak in Ram thumnak kan phanh hi kanmah Thluachuah kan hmuh lawng si loin kan Chinram zong thluachuah a hmuh a si. Ram Thumnak kan phanh hi Pathian khuakhan cia a rak si i a rak kan duh piakmi zong a rak si ko.

Baibal ah Jacob kha a nu Rebecca nih lih a chimter ti kan theih cio. Jocob a nu nih lih a chimternak cu a pa sin ah a si. Thluachuah van luhnak tampi a hmuh nakhnga caah lih le hrokhrawl a tuahter i ti cun Thluachuah a co. Kei zong US kal khawhnak ding caah ka nu nih UN ah Lih a ka chimter ve. Ka chim lioah khan Lih a si ti cu ka mit au in a fiang tuk.

Keimah lawng hlah, Ram thumnak phan, Chinmi dihlak tiawk in lih in ram leng US le Australia le Europe, etc, hna ah kan phanh khawh hi thluachuah kan hmuhnak hnga caah Pathian khuakhan a rak si kan ti cun kan palh lai lo.

Lih kan chim nain Pathian nih a kan zaangfah i ram thangcho le ram rum kan phan. Lairam ah um u sih law zeidek kan va lawnh hnga. Hi ca ka tial khawh mi le Phone hmanh hi kai tlaih kho hnga lo.

Lih chim in ram thumnak kan phak hi Pathian nih lih hrokhrol tuah nakin Jacob thlauchuah hmuhding a rak duh piak bang kannih zong thlachuah hmuh ding a kan duh piak hi a si bak ko. Ai lo ngaingai.

•Ramleng kan phanhnak thawngin Mission lei kan tuan khawh deuhmi te hna

•Ramleng kan phanknak thawngin
mi hrasa kan bawmh khawh deuh mi te hna

•Ramleng kan phanknak thawngin
Pathian nih mah chungkhar zohkhenh a kan fialmi kan zohkhenh khawh deuhmi te hna

•Ramleng kan phaknak thawng in kan Chinram zong kan thanchoter deuhmi te hna, Kan Chinram thanchonak caah a lamkip in kan i tel khawh deuhmi te hna cuahnak in Lih chim in Raleng kan phak hi Pathian khuakhan a si ti cu a fiang ngai ko.

Cucaah Ramthumnak um Chinmi hna hi ramchung ummi hna nih Lih le Hrolkhrol in an phan tiah,
Nan kan mawhchiat awk a si lo,
Nan kan soisel awk a si lo,
Nan kan tlanglamh awk a si lo,
Nan kan zohchuk awk a si lo,
Nan kan nihsawh awk zong a si lo i
Zei nan kan rel lo awk zong a si lo.

By- Satu Khaimiechhô

Nupi Le Nih Pasal Le Chungkhar Uk Hruai Hi...

Annih chungkhar cu an Pa nih uk hruai loin an Nu nih a uk hruai tuk e, a nupi nih a pasal a uk hruai tuk e ti an chim hi theih lengmang a si. Pa bik nih chungkhar uk hruai loin Nu bik nih chungkhar a uk hruaimi Chungkhar hi a tam pah.

Ka theihmi Chungkhar ah Pa bik nih uk hruai loin Nu bik nih a uk hruai tawnnak a ruang cu Pa nih Nu a duh tuk ruang le a uar tuk ruangah a si bik. Pasal nih ka Nupi nih a ka duh uar lo sual lai i a ka zam tak sual lai ti ruang zongah a si men lai. Australia  ahcun Nu pawl covo (right) a tam deuh ruangah a si an ti bang. Hi bantuk hna ruangah Nupi le kuttang ah Pasal le an i chia tawn.

Pasal hi hawi tluk lo a thluak bul pahmi hna si cun Nupi nih van uk hruai hi thiltha a si ko nain Pasal fim ngai le thil ti kho ngai ve komi Nupi nih a van uk hruai hi cu chim awk a um pah. Nubik nih a uk hruaimi chungkhar cu mi nih zohchuk pah ziar a si ko.

Chungkhar ah Nupi i a uk hruaiter tuk nak nih a chuahpi mi ka hmuhton theihmi cu nupi nih pasal zei rel lonak le zohchuknak hna, hmailei chungkhar khuasaknak ah Pasal lei chungkhar zoh duh lo le bawmh duh loin mah Nupi lei chungkhar lawng zohnak hna a chuahter.

Chungkhar ah Nupi nih Pasal uk hruai tuk ding a si lo bang Pasal nih nupi uar tuk ruangah zeizong te Nupi kuttang ah i chiah ding a si hnga lo. Nupi le hi Hramhram in Pasal lu cungah chuan a hmangmi zong an um ngai hna. 1 KORIN 11:3 ah pa cu nu lu a si tiin kan hmuh. Nu cu pa lu a si tiin kan hmu lo. Pasal lu cungah hramhram in i chuan hi Nupi le nih i tinh a hau. Pasal nawlngaih ding tu hi Baibal nih a kan cawnpiak deuh. KOLOSE 3:18 Nupi hna, nan vale nawl kha ngai hna u, cucu Khrihfa nan si bantukin nan tuah awk a si.

Mahti tikah Pasal le hna zong Chungkhar ah Pabik ka si, ka nawlngai u tiin Nupi le fale hna kha mah lei lawng nih a uk in uk i nawl pek lengmang hna hi a tha lo ngaimi a si. I tinh a hau ve. Pabik nih a uk in uk i nawlpekmi chungkhar ahcun i bia elnak holh tamnak le buainak hna a chuak theo tawn. A Dammi chungkhar a si tawn lo.

Baibal ning in ka tial cun Pual cakuat ah Nu cu Pa nak niam deuh ah a chiah lengmang. 1 KORIN 11:8‭-‬9 zeicahtiah pa cu, nu chungin ser a si lo, nu tu kha pa chungin sermi cu a si.  Cun pa cu, nu caah ser a si fawn lo, nu tu kha pa ca i sermi cu a si.

Mahti ka tial tikah Pasal nih Nupi uk hrui ding ti si loin Nupi nih Pasal uk tuk lo ding ti duhnak a si. Nupi le Pasal cu nuva an si cang bang i pakhat nih uk tuk loin pakhat le pakhat aa ruang tein i thit hruai cun a tha bik ko hnga.

Nuva aa thi ruang tein aa hruaimi chungkhar cu a ngan a dammi chungkhar an si.

-Satu Khaimiechhô

Mah Le Mah I Thah Kongah Baibal Zoh In Biahal awk le Ruah Awk sawh

Tuchan hi Laimi lakah (suicide) mah le mah i thah hi a karh ngai. A bikin kanmah Mino lakah a tam khun.

Mah le mah i thah hi theih hngalh cio bang lungdongh ruangah a si bik. Tuchan Chinmi ah a lungdong mi mino kan tam chin lengmang tinak a si. Hi bantuk kongah hin ai that mi nu le pa, unau le Pastor le Khrihfabu, Mino Hruaitu upa hna nih tuanvo an ngei bik. Tuanvo ngan tuk khi a si.

"Zeiruangah Kan lung a dongh?"
Tiin biahalnak tuah ka duh. Baibal 1 PETER 2:6 ah "Amah/Jesuh a zummi cu zeitikhmanh ah an lung a dong lai lo,” tiin kan hmuh.

Asinain Zumtu hna hi Jesuh kan zumh ko buin kan lung a dong theo. Zei ruangah dah kan lung hi a dongh ne??? Jesuh kan zumh taktak lo ruangah maw kan lung hi a dongh? Ti biahalawk le ruah awk a umter... (mah le mah i thah lo paoh cun kan lung a dong thai rih lo. Kan lung a dong taktak lo ti zong in chim khawh a si.)

Mah le mah i thah kongah Biahalnak tuah ka duh ngai rih mi pakhat cu "mah le mah ai that mi hi Vanram/Paradis ah an kai lai maw?" ti hi a si. Kannih Laimi zumtu hna nih atu tiang kan pomning ka hmuhning cun "mah le mah ai that mi cu Vanram/Paradis ah an kai lai lo" ti hi a si.

Tahchunnak ah kei nih "Jesuh cu ka Khamhtu" ah ka zumh. Nain keimah le keimah kai that hnga. Asi cun Hell ah maw ka tlak hnga? Hell ka tlak cun Jesuh ka zumh mi le "Jesuh nih a ka zum mi cu an thi ti lai lo, zungzal nunnak an ngei lai" Johan 3:16 timi Pathian Bia kha lih a si hnga..

Hell a tla ding cu Jesuh Khamhtu ah a zum lomi lawng an si lai. A si cun Laimi nih kan pomning "mah le mah ai that mi cu vanran an kai lai lo" ti hi phundang in "mah le mah i thah cu Jesuh zumh lo a si" tiin a sullam a chuak....

Ngaihthiam khawh lomi sualnak kong Baibal i aa tialmi ah "Mah le mah i thah" hi aa tel hraw lo. "Jesuh zumh lo, Thiang Thlarau sersat" tu khi ngaihthiam khawh lomi sualnak cu a si tiin a kan cawnpiak.

Tlangkawmnak ah...
Mah le mah i thah hi mi vathah nakin a let in a sual. Midang va thah cu i ngaihchihnak caan tha a um kho rih. Nain mah le mah i thah bel cu i ngaihchihnak caan tha a um kho ti lo. Mah le mah i thah nakin midang va thah a tha deuh...

Mah le mah i thah cu "BAWIPA duhmi a si hrimhrim lo". Nun kan huam ti lo i Zeitluk in kan lung a dongh ko zongah kanmah tein i that hrimhrim hlah u sih. BAWIPA nih Nunnak thaw a kan pek rih mi cu amah nih a caan a zaa a ti tikah a lak te ko lai. Mah tein i thah cu BAWIPA duh mi le Lawmhmi a si hrimhrim lo.

-Satu Khaimiechhô

Kum Thar Biakam. By- Rev. Dr. Hai Vung Lian

Kum thar(2014) phaknak ding caah, ni khat lawng aa duh. Minung zeizat nih dah Kum Thar Biakam an tuah than lai i, zeizat nih dah an biakam an tlamtlinh te hnga? Mifimmi hna nih hlathlainak aphunphun an tuah tikah, zatak ah 88 tluk cu an biakam an tlolh ti asi. Zeihmanh va sisehlaw minung million tampi nih Kum Thar Biakam cu kan tuah peng rih ko lai.

Hlanlio Babylon miphun hna nih, Kum Thar paoh ah, an pathian hna sinah biakamnak an rak tuah tawn. Biapi bik an i kam tawnmi cu, "mi thil ka hlanmi ka pek than hna lai i, tangka ka cawimi hna ka cham than hna lai" ti asi. Hlanlio Rome miphun hna zong nih, Kum Thar caan paoh ah, an pathian Jenus Sinah, biakamnak aphunphun te an rak ngei tawn. January timi thla zong hi, cu Jenus timi pathian min in sakmi thla asi. Krihfami hna zong nih, Kum Thar pumhnak ah, biakamnak cu phunkip te an tuah ve tawn.

Kum Thar Biakam lakah a lar bikmi hna cu:-

1. Zudin ka ngawl cang lai
2. Zukhmawm (cakuak, khaini, tikor, nukuak, pakuak, kuva) ka ban cang lai.
3. Tangka tam deuh hmuh ka zuam lai.
4. Tangka hman zia thiam deuh ka zuam lai.
5. Leiba cham dih ka zuam lai.
6. Ca fak deuh in ka zuam lai.
7. Mi bawmhchanh (volunteer) rian ka tuan deuh lai.
8. Mi tha deuh si ka zuam lai.
9. Exercise tuahnak in ngandamnak biapi deuh in ka ruat cang lai.
10. Chungkhar he nuam deuh tein um ka zuam lai.
11. Mitkuh cim deuh in ih ka zuam lai.
12. Ngandam lo nak chuahpitu tirawl/eidin ka sum lai.
13. Mi ngaihthiam khotu si ka zuam lai.
14. Chungkhar he nuamhnak khual ka tlawng lai.
15. Hawi thar tam deuh ka kawl lai.
16. Nulepa upat le bawmhchanh deuh ka zuam lai.
17. Ka khing ka zanter deuh lai
19. Midang caah thahnem santlai si ve ka zuam lai.
20. Dinfelnak ka dirpi cang lai.

Khrihfami Caah Kum Thar Biakam
1. Zarhpini hman tein ka pum cang lai.
2. Thla tam deuh in ka cam cang lai
3. Cheuhra cheukhat hman tein ka pek lai.
4. Lih ka chim ti lai lo.
5. Tax zong adik ning tein ka pek cang lai.
6. Pathian le Jesuh caah ka nunnak ka hman ve cang lai.
7. Ritnak paohpaoh le zukhmawm paoh ka sum cang lai.
8. Bawmhnak hmuh duh ah, cozah sinah a hmanlomi ka tuah ti lai lo.
9. Krihfabu cawlcanghnak kipah ti khawh tawk in ka tel ve cang lai.
10. Mi thil ka hlanmi le leiba paoh ka pek/cham than dih hna lai.
11. Zarhpini riantuan le khualeng chuah ka sum cang lai.
12. Mithi topi ka tang deuh cang lai.
13. Zatlang rian (lu-hmu-yi) ah ka pe deuh ve cang lai.
14. Nulepa le chungkhar dawt ka zuam cang lai.
15. Chimhmi ka ngai lai.
16. Sualnak (porno) video ka zoh ti lai lo.
17. Dinlonak le ningcanglo khuasaknak ka hmang ti lai lo.
19. Duhfah hakkauh le mah zawn lawng ruahnak ka kaltak lai.
20. Mi ngaihthiam le midang thatnak hmuhthiam ka zuam cang lai.

By -Rev. Dr. Hai Vung Lian
Note: Kum 2013 lio tialmi a si.

Lai Catial Thiam A Hau Khunmi Hna

Lai Catial biafang le Cafang fonhkomh thiam a herh khunmi an si tiah ka hmuhmi hna a tanglei bangin ka van tial.

1•Editor a tuanmi hna
Cauk pakhat khat ah Editor a tuanmi hna hi Lai catial Cafang fonhkonh a thiam bakmi an si a herh. CACC tial ning a zulh lo hmanhah Baibal Tialning tal a zulh a hau. Lai catial biafang le Cafang  Fonhkomh a thiam bak lomi cu Zeitik hmanhah Editor tuan lo ding.

2•Video Editor a tuanmi hna
Annih hi Lai catial Cafang fonhkomh an thiam bak a hau ve. Chanthar hla pawl hi ka zoh tawn hna i Lai catial Cafang fonhkomh a dik lomi deuh lawngte an si cang hna. A poi bak ka ti. Video edit tu hna hi Lai catial cafang fonhkonh a thiam lomi an si cun a thiam mi sawm i, hla bia tial i bawmhter ding. (Sawm an duh tuk lai, an i lawm fawn lai)
Hiti ti tikah hla bia tial lopi in maw ka tuah cang lai ti hlah u mu. Nanmah kut ah Laica thanchonak lam tampi a um i nan biapi tuk. A zei hla paoh hla bia dik tein tial chih peng cun Laica thanchonak bawtu tha taktak a si.

3•Online Thawngzamh(news,media) Hna
Laica tein Group kip ah ca a thlah tawntu hna hi tulio cun Lai Catial cafang fonhkomh a thiam bakmi le thiam a herh bikmi an si hna. Caholh a dawmi an si zong a hau. Cu hlei ah Kawlca a si khawh chung in a hrialmi an si a hau fawn.
Annih pawl hi tulio cun Laica a thanchotertu le a hrawk khotu dirhhmun ah a ummi an si. An biapi taktak.

4•Pastor, Evan, Chairman, Secretary A Tuanmi hna
Annih hi Lai catial a thiam bakmi, Lai catial bkafang le cafang fonhkomh a thiam lomi hmanh a chim khotu si a haumi an si hna.

5•Holh let le Office ah rian a tuanmi hna
Annih pawl zong hi an rian kong he pehtlai in Laica a tial tawnmi an si hna i cafang fonhkomh an i palhmi rel ah sia a rem lo ngai. Thiam bak an hau ve.

Hiti tial tikah a dang pawl cu thiam an hau lo ti duhnak a si lo mu. Thiam cio kan hau nain kan thiam cio lo. Rak Langhter mi pawl bel hi thiam hrimhrim an hau.
(..Hivial hi si ko seh. Rak peh ve u..)

Reltu cungah tampi kaalawm.

Mah Le Mah Hnawk Ngai In I Ser/ I Hrawh

Pathian nih minung hna hi tliang tein(tha tein) a kan ser ko nain kanmah le kanmah kan i hrawh.
Zeitin kan i hrawh tiah cun:-

•A thlumal mi tamtuk kan ei, kan dinnak in kanmah le kanmah kan i hrawh.
Nikhat ah Thangthling pakhat ei a zaa komi panga hna ei theo, nikhat ah အခ်ဳ ဳ ိရည္​ dur khat din a za komi dur hnih thum din theo, Case aa telmi Cocacola, Spriit ti bantuk nikhat ah dur hnih leng din theo.

•Zukhmawnh (Zuu, Kuak, Sadah, kunza, Kunpawng) ti bantuk a tha lomi hna kan tongh nakin kanmah le kanmah kan i hrawh.

•Rithai si, Bing ti bantuk a tha lo taktak mi hna kan tawngh nakin kanmah le kanmah kan i hrawh.

•Nikhat ah Phone, computer hna suimilam Pahra leng zoh.
Zan ihtlai, Zan tlaipi tiang Phone zoh theo, zinglei i thangh bakin phone zoh thluahmah colh, bantuk hna hi mah le mah hrawh a si ve.
(Ih, Hngilh caan tha bik, 9 pm - 5 am karlak)

•Rawl ei caan ah ei lo, rawl ei tlai tuk hna zong hi mah le mah i hrawh a si ve.
(Rawl ei caan tha bik,
thaithawh 7am-11am karlak,
zanlei 5pm-8pm kar lak)

Nun khuasau hi kan duh cio ko nain A phunphun in kanmah le kanmah kan i hrawh i kan nun khua tawinak ding lam kan sial. Ti hin Ningcang loin kan kal peng cun kum 70 tiang nung ding in bia khiah ciami kum 65 tiang lawng kan nung kho lai.

Tuchan cu mah le mah i hrawh chan a si.
Mah le mah i hman thiam lo zong a si i  caan upat lo zong a si. Mah le mah i dawt lo zong a si. Mah le mah i hrawh hi Phundang in Pathian Biakinn hrawh kan ti lai.

A cunglei tialmi phun hna hi a tha lomi le ngandamnak caah a tha lomi an si hna.
Zumtu caah Thlabulbal in khuasak zong a si. Kan i remh dih cang a hau.

Ka va hngalhmi cu mah vial hi a si ko: Pathian nih hin cun minung hi tliang tein a kan ser ko, sihmanhsehlaw kanmah le kanmah nih hin hnawk ngaiin kan i ser.
PHUNGCHIMTU 7:29

Baibal bia hi a dik kho tuk hringhran tiah ka ca ka donghter. Kai Lawm.

-Satu Khaimiechho

" Ka Pa Kan Ngai Tuk "

Rethei, thabatnak le harnak caan vialte a dih cang.. Cu bantukin Ka Pa, nang zong na tar cang.. A thar in ni caan hna zong aa thok than cang. Asinain Ka Pa, nang bel hi vawlei cung in na nunnak a dong cang. Mah hnu cun ka harnak le ka tuarnak vialte a ka in piaktu "Ka Pa" mi hmai ah piah awk an um ti lo .

Ka Pa, na rak dam loiah khan cun nang mah he aa hlatnak cem ah ka rak um. Atu Na sin ka rak kir than tik ahcun ka pa, nang cu keimah he aa hlatnak cem ah na rak kal cang .

Ka Pa, ka nu nih a rak ka hrin loi i a kan tan mi cu ka laihri kha a si.. Mah cu ka nunnak lam caah thawnnak a rak si. Ka Pa, nang na thih hnu ahcun a tang mi cu Na fapa na ka dawtnak hri kha a si.. Mah a tan hnu cun na fapa ka nunnak thazaang a dongnak caan zong a si.

Ka Pa, nang nih cun na fale caah na kan tuah piakmi hi a tam tuk ko nain Ka Pa, na lung chungah cun ka fa le cungah cham ding mi leiba tam tuk ka ngei rih ko tiin na rak tuar... Na Fa le nih cun tlawm te lawng kan in pek.. Mah ahcun Kan chim mi bia cu ka Pa dawtnak kan cham kan ti .

Ka Pa, na rak nun loi ahcun Kanmah chungah Upa pakhat tar pakhat kan rak ngei ti mi hi a sunglawi dan kan rak thei kho lo.. Ka Pa hi vawlei cung in na liam hnu cun Pa le he i then ti mi ngaihchianak le lunglennak a chuahtertu theitlai a rak si ka fiang .

Keimah "Ka fapa" tiin a ka autu an um lo hnu ahcun Ka thinlung chungah ka tuar bal lo mi tuarnak le ngaihchianak vialte ka tuar dih hna... "Inn ah rak tin cang" tiah au hnawhtu an um lo hnu ah cun Keimah tham cu ka um zong, Ka um lo zongah a si kho ko tiah ka lungthin chung a hram a thok .

Ka Pa, na rak nun loiah khan cun " Ka fapa" ti mi auhnak aw a sunglawi ning le rak i uangthlar tuk dingah ka rak ruat lo.. Ka Pa, na um lo hnu lawngah ka thei mi cu atu ka chan chungah hin cun "Ka fapa" tiin min a nunnak a dong cang. An rak chim tawn mi "Chan nolh a um than sual" hmanh ah Ka Pa, nangmah i na fapa si thannak ding van thatnak cu ka sin a phan kho ti hnga maw?

Ka Pa, na rak nun loiah khan cun Ka Pa, na rak umnak khua le inn cu ka caah a sunglawi cem mi ka umnak an rak si.. Ka Pa, na um lo hnu cun mahkaa hmun pawl cu ka chuahsemnak khua lawngah a tang cang. Ka mang chungah cun ka hmuh caan a tam chin lengmang ko lai... Va kir than le va tlawn than belte cu a tlawm chinchin cang lai.

Ka hngakchia loi cun Ka Pa, na khup cu ka caah ka kut cheu a rak si. Na khup i tlaih in dir kawh ding ka rak cawng. Ka upat hnu cun Ka Pa, na liang cu ka kut cheu a rak si than. Ka pa na keng cungah ka rak i bek i Ka nunnak i ka ton ding mi harnak tei kawhnak ding ka rak cawng. Atu cu Ka Pa, na um ti lo.... ka nun chungah hin keimah nih ka rak i tlaihmi ka kut cheu kha khoikaa dah va kal in ka kawl ti lai ?

Ka Pa, na kan kal tak cang ...
Keimah i ka vawlei pi aa tleng cang..
Ka vawlei pi a tleng cang ...
Keimah ka pum chunglei ka thinlung vawlei pi zong a tleng cang..
Kei cu Pa ngei lo mi Fa ka si cang ..
Vawlei ah a hram a fek lomi thingkung pakhat bantuk ka si cang..

Ka Pa na dawtnak cu vancung bantuk a si ....
Keimah i ka vancung cu a tlu cang ...
Ka Pa, na dawtnak cu rili ban tuk a si....
Keimah i ka rili zong an reu dih cang...

Ka Pa, nang cu na kal cang ..
Zei bantuk ka ton zongah ka caah nuamhnak a um kho lo ...
Keimah le keimah kaa hal than
Nuamnak ti mi athum-alnak ka tep kho ti lo maw?
Ngaihchianak ti mi a thlum-alnam ta ka tep kho ti maw?
Nuamnak le Ngaihchianak zong ka thlei dang kho ti lo ..

By- Aa Van

Tangka tel lo in mi bawmchan ning phun (7)

Tangka ngeih lo ruang ah mi ka bawm kho hnga lo ti bang tuk in ruahnak rak ngei hrim hla.An ca ah tangka lawng hi bawmhnak tha bik a si hlei lo hngangamnak hna zong hi a rak herh tuk ve ko.Tangka lo cun zei tin dah kan bawmh kun hna lai?

 Hmaipanh tein chawn biak ding
Mithmai panh le mirh nawn tein an hmaika um thiam  a rak herh tuk mi a si a taktak ti ah cun hmaipanh nih milung a lawmh ter.

 Awka nem in chawnbiak
Wwka nem tein chawn biak hna hi a herh ngai mi a si,Hnemnak bia in siseh,thangthatnak bia in siseh,a tlum al mi bia hna in chawn biak ah a tha bia nem nih mi lungthin a dam ter ti si.

 Ruahnak tha mit in zoh ding
Zang faknak mit in zoh cun lungthin in dawtnak mit he zoh ding hi a bia pi bak ve mi a si.Sifak an si ca ah neknak mit in zoh lo hi ding tinak a si.

 An riantuan piak ding
Kan tuah khawh mi le kan ti khawh mi an rian hna tuan piak ah a tha a taktak ti ah cun  pakhat le khat nan rian dawtnak in rian i bawm u ti si.

 Dornak inn on  ding
Lunghnga ngam tein an um khawhnak hnga dornak inn or hmun pek ding hi a bia pi tuk mi a si.na inn ah minung an luh si cun dawtnak he on ti si.

 Lungnuam tein um pi hna
Na motor,na thutnak ti bang tuk le an lungnuamnak hna hi tuah pi ah a tha a taktak ti ah cun na nuam khawhnak hnga mi va nuam pi ti si.

Nunva siang law na rum lai an ti bang tuk in mi bawm channak lungthin ngeih hi mah hnganam tein le duhdim tein umnak a si.Tangka kan ngeih lo zong ah atu bang tuk in kan tuah si cun mibawmh chan phunkhat a si ve ko ti mi lungthin tu ngei ve cang hna u si.Kaa Lawm

Salai Tial Cung Lian

Salai Tial Cung Lian

#Facebook na ziaza le a leng na ziaza ai dang.

#Facebook na muisam le a leng na muisam zong ai dang.

#Facebook ahcun like na pek dih hna. A leng ahcun na like khawh lomi an tam tuk.

#Facebook ahcun mi lawmh na thiam. A leng ahcun mi lawmh nai harh.

#Facebook ahcun AMEN nun na ngei. A leng ahcun AMEN nun a daai.

#Facebook ahcun friend tam khawh chung ngeih na duh. A leng ahcun na kawmh khawh lomi an tam tuk.

#Facebook ahcun ruahnak chuah na thiam. A leng ahcun tuahsernak a tlawm.

#Facebook ahcun group/page kip na like. A leng ahcun group kip na soi.

#Facebook ahcun Pathian bia kip nai share. A leng ahcun aho sin hmanh ah na share fawn lo.

#Feacbook ah peem dih kan hau rua la

-Bikbik Thluasut

Jesuh Krihfa bu um ko bu ah na chungah Jesuh um lo khawh a si.

#Jesuh Krihfa bu (Church of Jesus Christ) um ko bu ah na chungah Jesuh um lo khawh a si.

#Tipil Krihfa bu (Baptist) um ko bu ah Thlarau baptisma in lo khawh a si.

#Zion Tlang Ministry i țuan ko bu ah hor thuk chungah rak tlak ziar khawh a si.

#Nunnak Changreu (Bread of Life Church) bu um ko bu ah nunnak taktak ngeih lo khawh a si.

#Ceunak Phurtu (light bearer) ministry tuah ko bu ah muihnak chungah rak um ziar khawh a si.

#Zumtu Bu (Believers' Church) i um ko bu ah rak hrințhan lo ziar khawh a si.

#Bethel Bu (Bethel Church) i um ko bu ah Bawipa he i ton bal lo zong a si kho.

#Teitu bu (Soul-winning Church) i um ko bu ah sual saal rak taan ziar khawh a si.

#Thlarau Khatmi Bu (Spirit-filled Church) um ko bu ah lawngkarang taktak rak si khawh zong a si.

Note: Aho bu/pumpak hmanh ti hnawhnak a um lo. Bawipa nih fiannak kan pe ko seh.

Bikbik Thluasut

Kan ram Ah Lungvaar Kan cin Lai ( Jade) or( Ruby)

Ram cung ram Leng ummi Khuami nan ram dam cio hna maw? Khua ka tlun in nihin Ni tiang ca ka Tial Te Lai ka ti nain tulawng ah ka rak tial khawh. Hlan lio Le a Tu chan I Kan vawlei a than ning hi rang tuk in a tleng ve cang. Lam hlapi kong zong kha hikaa in fawi te kan theih khawh, hikaa ummi le lam hlapi um mi hna zong kha fawi tein thawngpang kan I than khawh ve cang.

Cu caah kan miphun hawi hna bantuk in rual tein a kamkip in kan thancho ding hi a biapi tuk cang. Mi phun dang  kan tluk hna ding ah zeitindah kan nunziaza kan tlen lai tihi a biapi tuk cang. Khua te kip ah tlunkalnak ding caah Cycle le motor hna an ngeih dih cang. Cu ve bangin pehtlahnak caah cell phone an ngeih dih cang.  Hmanhseh law, kan pawcawmnak caah a herh bikmi tu cu, hlan lio ning tein Leithuan le lo tuah in kan I cawm rihmi hi, kan thlen hrimhrim a herh ve cang. Cun nihin nitiang thing in rawl kan chuanmi zong hi kan thlen hrimhrim a herh ve fawn cang. Bawipa nih hi hna pawl thlennak ding ah hmunhma le Tiva hna a kan chiah piak ciami a um ko. Cu caah ram leng um unau hna le ram chung ummi unau hna nih lungrual tein kan pawcawmnak ah kan tuanti a herh cang.

Pakhatnak kan tuah hmasa dingmi:

Kan ramchung I mawtaw lampi in a chak lei poah hi Thirhrihling in kan kulh ding lai. Mah Lam chak lei poah ah cun Saram zuat a duhmi poah nih fur/thaal he zuat ding. Satial zuat tik ah, a phun tha deuhmi zuat ding. Lai lei kan zuatmi Naa le Caw pawl khi cu zuat lo ding, Meheh hi a phun tha deuhmi kawl ding asi. Meheh hi kumkhat ah voihnih fa a hrin tik ah zuat phu asi. Thlakua ah zuar a za. Cun voikhat a hrin ah pumli tiang a hrin khawh. Cu caah Meheh le Caw deuh in kan zuat ah a tha biak lai.

Saram Rawl Cin ding:

 Saram nih a eiduh ngaimi Ram, Protein 20% a ummi(Napier Grass) hihi kan ram ah cin ding. Hi ram hi Hakha ah a cii a phan cang. Vok, Ar, Meheh le caw hna nih an ei ah cun chitkhat ah an thang colh. Ni sawmli ah voikhat lengmang tan khawh a si. A corh fawi I a karh duh ngaimi Ram asi. Cu caah Saram umnak le Dumhau tuahnak kha hmun dang tein chiah cang hna uh sih tiah kan sawm fawn hna.

 Facang kan cing ti lai lo:

Facang kan cinnak hmun hi kan tlen lai. Thlen ka titik ah facang kan ei lailo ti silo in kan pawcawnak kan thlen cang lai. Facang kan cinnak hmun ah facang nakin a dang a hlawk deuhmi kha kan cin lai. Facang tu kha a leng ah, thadam tein kan cawk lai.

Taawre baa kan cin lai, or  Lungvaar kan cin lai:

Phakanh, Mannsoe le Mokok ah lungvaar cawh in kan I thawh. Na cawhnak khor ah, lungvaar a um lonak a tampi. A ruang cu hnabei in kan cawh caah asi. Tawre baa kan cinmi cu, zakhat ah zakhat % a um, a fiang. A ruang cu kan cinmi cu a um kha a fiang.  Cu caah kan vawlei nih hin khua pawngkam nak in lungvaar a kan chuah piaknak dingah kan tuah a hau cang. Chinram lak ah Phaisa, pawcawmnak a tha bikmi hmun ah ser cang hna uh sih. Hi tluk hmunhma tha kan ngeihmi hi a hmanzia kan thiam ve ding a herh tuk cang.
Nikum ah Tawlrebaa cu ka cin ter hna I tutan ka tlun ah khan, kan lak. Pumkhat ah cuairuk a chuak kho. Acar in kan vun tuah tik ah, cuaili ah a chuah ko. Khua ah cuaikhat ah Kyats 70,000 bak in kan zuar. Cu caah pumkhat ah Kyat 30,000 kan hmuh khawh. Cu caah kan leikung pakhat ah Sing 2,400,000 bak a chuak kho. Kuanghra nih cun Kyats 24,000,000 bak a chuak kho. Hihi a tlawm lei in kan tuakmi asi, Acre pakhat ah Kyats 25,000,000 bak a chuak kho. Inn dong khat ah 5 Acres hi fawi tein kan tuah khawhmi asi. Cu caah, 25,000,000x5= kyat 120,000,000 a tlawm bik kan hmuh  khawhmi asi.
Ting thongkhat le tingzahnih leng hi inn dongdong khat nih fawi tein kan hmuh khawhmi asi.

Zeitindah kan tuan lai:

Hlan ahcun One Acre caah khor kan cawhmi hi zarhkhat kan rau. Kut in kan cawh caah asi. A tu ahcun chun hlan ah kan cawh khawh cang. Hi tawlre baa cinnak ding ah khor chawhnak Seh(Machine) kan khua ah a phan cang. Kut in cawh a hau ti lai lo, Belh vahnak caah, Seh(Machine) zong a um cang tik ah zaang dam tein 5 acres cu zarhkhat cungah kan tuah khawh cang lai.
Inn dongkhat nih 10Acres cu fawi tein kan cin khawhmi asi. 10 acres kan cin khawh ahcun kumkhat ah ting 1000 cu income kan ngeih khawhmi asi caah, kan leikuang le kan fingtlang kip ah lungvaar (Ruby) cin cang dingin kan sawm hna,
Hi hmanthlak ka tarmi hi ka ton hmasa hna ningin ka tar lai ka ti nain ka tiamnak nih a tlinh lo caah, a ruahzia nan kan tiamnak dingah kan nawl hna.

Moses T. Lian

Australia Um Chinmi Ralrin le fimkhur ngai in khua kan sak a hau ngaite.

Australia i media ngan taktak asimi SBS nih, "Australia ah a karh a rang bikmi miphun (fastest growing' ethnic population)", tiin an kan thanhmi cu khuaza vanrangtoi a cul. Media ngan nih hitihin vawleipi thang in an an hun kan langhter tik ah pawngkam media hna, atu lio cozah a dohmi party pawl, biaknak dangdang hna le  a kan hngahchuahmi miphun dangdang hna nih an vun kan interest ngai te lai, an vun kan ngiathlai cio lai. Cu caah ralrin le fimkhur ngai in khua kan sak a hau ngaite.

SBS thlakmi Video clip le Webpage ka zoh i, ca an tialmi comment tete ka rel hna tik ah, thatnak in an tialmi (positive comments) pawl;  Khirhfa tha an si, daihnak a duhmi, kan fale he aa kom khomi le mitha an si tiin Welcome to Australia a kan timi Australia Mirang an tam ngaingai. Hi nih a langhtermi cu Australia ram chungah a rak phan hmasami pawl hna nih Cozah zulhphung an sermi zulh, rammi he dawhriate in khuasak, riantuan le a dangdang ah tei kan mak caah asi. Rammi tha (good citizen) kan si caah asi.

Atutiang ah, miphun dang bantukin misualbu (gang) he ikop in miphun mui a chiatter dingmi, Australia ram le pawngkam a buaiter dingmi thilsual le dawhcahlo kan tuahmi kan um hraw lo. Kan naule hnihkhat hi an thawngpang kan theih pah hna nain community le khrihfabu hna thithruainak thawngin an dai than theu. Africa le Middle East leiin a rami cheukhat hna hi misualbu hna he ikop in Cozah zulhphung a buarmi an tlawmte tilo caah, visa chuhkenhmi tete an tlawmte tilo. Kanmah zong hmalei bel zei kan lawh lai hngalh asi rihlo.

Khrihfabu, community le pumpak innchungkhar a biapi hringhran. "Khrihfa tha kan sinak le kan miphun nih kan ingeihmi midang cung i zawnruahnak, chiatthat caan i kan izohkhenh ning te hna, Khrihfa nuncan ziaza te hna" kan thlaulo ding hi a biapi hringhran.

Kan hngakchiat lio ah ka theih tawnmi cu "India ram i na tlau sual ahcun a lu aa tuammi Punjab miphun pawl sinah bawmh va hal hna. Anmah cu mihlen le mi leirawi an hmanglo," an ti ka theih tawn. Cu bantukin Chin miphun cu; midang cungah dawtnak le zawnruahnak a ngeimi, daihnak a duhmi, rammi tha (Good Citizen) le Khrihfa tha (Good Christian) an si" timi hi Australia ram lawng ah siloin Chin miphun kan phaknak khuazakip ah cul ko seh.

Ram Tinthei

Raalzaam Nun

caan nih a liam,par dawh an ziam
khua ka ruah ah, maw ka lung fah
ka lung a baa, chun ni ka tlaa
ngak ttah fa bang, kaa laawng len cang
hawi dang nih le, khuk tthi rual he
an leeng tti hna, nuam an tii kha
mah le ram cia, inn le lo cia
ah khua an saa, ka hngar tuk hna
kei nun tu cu, hi bang hin mu
fa pa tlau bang, ka hei vaih cang
zei he ka sual, ka lung faah zual?
mi ram dang ah, mi inn tang ah
ngaih chiat bu le, sii fah bu he
ka um rih lai,ka van chia ai
ka tii zawn ah, maw ka tuar fah
ka ruat tawn ee,zuun mit thli he
kaan auh leen hna, ka hawi kom ttha
nan ka let lo, nan thei rua lo
ka Ram ka ngai, ka kir cang lai
ka tii zawn ah, ruah lo pi ah
ka lung a fiim, ttah bak kai tiim
" ri fiu zi i, ram dang zaam mi"
sii kaa hngalh nolh, kaa leet tthan colh
RAAL ZAAM KAN NUN ,A FAAK BIK KHUN
ho ruang ah hme, kan rak zaam le????????

Vapual.

Mirang Gramar Hmanh Kan Cawn ahcun Bible Chinchin cu Nunchung Hmanh Cawn Ding

Laica dik te'n le dawh te'n kan ttial khawhnak ding ahcun, cawn hau khi asi. Cun music zong dawh te'n kan tum thiamnak dingah cun cawn hrimhrim khi ahau ve. Zeithil hmanh khi dik te'n, dawh te'n le fiang te'n kan hmuh khawhnak ding le kan hngal khawh venak dingah cun, cawn loin an rak ngah hrim lo.

Cu btk cun Pathianbia fiang te'n le dik deuh te'n le rinhchanh-tlak deuh te'n kan hmuh khawh, kan hngalh khawhnak ding le kan fian khawhnak dingah cun kan cawn hrimhrim khi an hau ko. Mitam pi nihcun Pathianbia cu cawn loin hngalh khawh asi an ti, cucu a dik ko, el leen awk aum lo. Nain mah te lawngin hngalmi bia hna cu 'ri' a nei, chim duhmi cu Pathian nih minung pakhat sin lawngah a biaphun apek dih bal lo caah asi. Cucu!

Cawnnak kan neihmi a sullam cu Pathian nih midang pakhat sinah arak pekmi Abiaphuan kha midang pakhat sinah i phawtzamh khi asi, cucaah thukdeuh le kau deuh le fiang deuh in kan theih-hngalh khawhnak dingah cun kanmah nih Pathianbia phuan kan theihmi tiang lawngin arak za lo i, arak tlingthlu kho lo. Cucaah midang pakhat sinah kan cawn i kan kawl ahau. Cucu pei Bible sianginn kai timi a sullam cu asi cu.

Bible cawn ahauh ne lo ahcun, zei cu dah thawngttha cu kan aupi leen ne hnga?thawngtha chim nih ahei sawhmi cu kanmah nih kan fianmi le kan tincomi Pathianbia kha midang sin ah pek ve or cheuhboh ve, or thei ve hna seh, i nunpi ve hna seh tiah cawnpiak kha asi ko. Chim duhmi cu Bible siahngakchia le thawngtha-ngaitu hna khi aikhatmi mipi (audience) kan si. Thawngtha chimpah in Bible sianginn kai ahau loh tiah an autawn-mi khi zeidah an bia chim duhmi asi hnga tiah kai hal ttheo tawn, a sullam kai fiang kho lo.

Bible sianginn kai ahauh ti lonak dingah cun, Pathian nih minung pakhat cio kan sinah Bible Bia, a dihlak in hrilhfiahnak akan pek hnu lawngah asi hnga. Mirang gramar hmanh cawn ahauh ahcun Athuk tukmi Pathianbia, Bible cawn ahau loh ti cu fim lo pakhat asi lawng hmanh khi si loin, Pathianbia hi pumpak pakhat te'n i fian dik khawh asi ko ti he aikhat.

Amah bal te, kan kainak sianginn nih zei btk zultu dah an hrin? titu kha kan zoh ahau, cun akai mi zong nih sianginn nih akal pimi tleihtleng theih hmasa khawhtu biapi asi ko. Na zulhmi Saya apial ahcun nang zong na pial ve ko lai.

Zaan khualtlawn pah umhar pah thaimi asi caah rel har deuh kho men........

Ukpi Cz

Jesuh Hi Cawrawl Einak Kuang Ah Maw A Chuah Tak Ko?.?.?

Mi tampi nih Jesuh cu caw rawl einak kuangah a chuak kan ti.  Baibal ning zong a si tiah kan ruah. Hla tiangin kan phuah.  Nain Mah hi ruah set cun a dik lo i Baibal ning zong a si lo. Phuahchop bia men a si ko.

Baibal ah Jesuh cu Caw rawl einak kuangah a chuak ti pakhat hmanh a um lo. A chuah khawhin Caw rawl einak kuangah an thlim(ihter)ti lawng a um.
...ngakchiate pakhat kha puan in an zual i caw rawl einak kuang chung i an thlim kha nan va hmuh lai,”.. Luka 2:12

Jesuh a chuah khawh in Ihkhun cungah thlim(ihter) hna seh law Jesuh cu ihkhun cungah a chuak kan ti lai maw? Kan ti cun nihchuak bia men a si hnga..

Nang zong kha na chuah khawh in Ek-inn ah in ihter(thlim) hna seh law anih cu ek-inn ah a chuak tiin chim hna seh law na duh lai maw? Na duh hnga lo..

Tlangkawmhnak ah-
Baibal ningin a fiangmi cu Jesuh cu Caw Rawl einak kuangah a chuak lo, an thlim tu a si.
Tu hnu cun Jesuh cu Caw rawl einak kuangah a chuak timi bia hi Baibal ning si loin phuachop bia men a si caah kan chim lengmang awk a si ti lo. A chuah khawh in caw rawl einak kuangah an thlim ti tu in Baibal ning in kan chim awk a si.
Puan in a zual i caw rawl einak kuang chungah khan a thlim, riahnak khualbuk ah khan an caah hmun a um lo. Luka 2:7

_____________________________
(Jesuh cu Siangpahrang inn ah chuak loin caw rawl einak kuang ah a chuak ti nakin Siangpahrang inn ah chuak loin Caw-Inn ah a chuak ti hmanh a dik deuh lai)

Baibal Sianginn Chuak Kan Tamtukmi Nih---(.........)

Lairam lawng si loin Kawlram huap in cozah a rak thatlo ruangah fimcawnnaklei ah kan rak paam ngaingai. Kum 2010 tiang hrawng, Kawlram University a rak kai mi tamdeuh cu rawkral le zuding an rak tam. Cun, cathiam ngaingai zong an tlawm.

Kum 2003 in 2008 tiang hrawng hi Kalaymyo ah ka um pah lengmang tawn. Khualtlawn tlungkalnak le thilri duh herh zalhnak a rak si. Cu lio hrawng i kan rak tihzah lem hna lo nain kan rak tihmi minung hna cu Hakha khuatelei le Thantlang khuate lei hrawng in Kalay University sianginn kai pawl an rak si. An bike mongh a rak ciancian taktak. Line Bus cung tiangah buai le vuak an rak hmang. Bike a su an ti paoh ah University Student pawl an si ngawt.

Catial thiam Aung Cinzah hna nih cun Laikua Express Magazine ah "Kawlram in Engineer a dih cang mi nakin Malaysia ah kum 3 hrawng aa hlawhfa mi rian an thiam deuh" tiah a tial phah. Doctor line luhnak dingah mark an rak thumh tikah a kai mi an hong karh ngaingai nain Kawlram i doctor tampi ngeih cu mi damhtu karh si loin mithat lainawngtu karh he aa lo, an fak ti. Cucu, Cozah ruangah tampi a rak si. Fimcawnnak a rak thatlo tikah cazuam huamnak thinlung tiang a rak tlau ve. A ngaingai ahcun a thli tein thluak tawl an rak kan timh bia kha a rak si. Cu ruangah cun Sihni Hrang Uk zong nih, "Ne Win: Kawlram hrawk Cikcek Tu" tiah capar a rak tial phah ve. U Ni Vun (Ne Win) le U Thang Sui (Thang Sui) hi Kawlram hrawktu cu an rak si bik ko rua?

Cozah sianginn University level tiangin a that lo tikah Baibal sianginn kai a hong laar ngaingai. A taktak ahcun Sarampore University le Yangon University hna khi level bak an rak si. Nain, kum rau lo te ah faak tukin India nih a kan thlau. Kum 1990 hrawng khan Baibal sianginn kai a hong laar ngaingai. Laimi chungin Baibal sianginn dirh kho zong tampi a hong chuak. Atu ah hin Yangon lawnglawng hmanh Baibal sianginn 100 leng a um lai dah? (Nai kum hnih thum balte khan a hon zawr deuh). B. A a dihmi nakin B.Th kum hnihnak a kai liomi hi zatuak in English an thiam deuh. Cu tik ah nu le pa thinlung zingah an fa le kha University kaiter nakin Baibal sianginn kaiter an beisei deuh. Tanghra awng mi hmanh nih English holh thiam ruah ah Baibal sianginn kai a rak.

Cu tlawnpal cun Degree a hong laar. Kum tlawmte chung ah Degree tampi laak a hon paw. Kai lemlo in Doctorate degree laa zong an hon karh thluahmah. India hrawngah kum 3 hrawng kai i Baibal lei Doctor zong hmuh awk an tampi cang. Lai lei nu le pa le Khrihfabu zong nih Degree sang deuh paoh kha thiam deuh ah ruah an si i rian hmuh zong an i olh deuh fawn. A ngaingai ahcun, sianginn nih ATA le Sarampore nih kum 3 asiloh 4 cawn ding, tiah an tuahmi hmanh khi cawnchap ding a tam tuk rih. A cu i cheukhat nih kum 1 hrawng hna i kan dihmi khi cu a rak si deuh lo. Value of Education kan ngeihmi cu a tlawm deuh hrimhrim lai. Cu zing cu, Lai lei um Khrihfabu cheukhat nih an hrawhmi a rak si. Cu nih cun quality si tung loin quantity lei ah kar a kan hlanpi.

Laimi chungin kum 1 ah Baibal degree laa hi minung 300 ral kai peng an um. Nain riantuan ngaingai hi an tlawmte. Cu pinah, Khrihfabu a buai chin lengmang. Cheukhat pawl nih an chimmi cu "Yangon hi Pastor, Saya, Missionary le Baibal sianginn tamnak cem asi nain Hell tla ding an tamnak cem hmun zong asi lai" an ti.

Laimi caah Baibal sianginn kai hi zeimawzat tiang cu a rak tha ngai ko nain atu pin cu asi khawh ahcun Baibal Sianginn hi cu kai ti hna hlah sih. Baibal sianginn thar zong dirh ti hlah sih (Khrihfa thar caah dah ti lo). Laimi hi kan theology zong a rak sang tuk. Ramdang professor pawl thawngthac chimmi khi zeipi an si lo. Cucu, cozah nih ramkhel kong ceih a rak kan onh lo ruang zongah dang khat, cun Baibal dah ti lo cu iceih awk le kan ceih khawhmi dang hrimhrim a rak um cio hna lo (mitam u cu). Baibal kong ti ahcun zutama hmanh nih chim awk an thei. Cucu, Pathian thluachuah kan ti hnga maw? A tuah le tuantu hi kan bau.

Lai mino caah ka saduhthah cu Cozah sianginn ah biatak tein thazaang chuah in sianginn kai hi asi. Line dang--Political Science, Social Science, Engineer, Commercial ...... tbk.,hna hi kan ceihpi ve cang u. Baibal kong cu, Khrihfa chungkhar in a thanglian mi kan si pinah Biakinn ah zarhchiar Thawngtha chim kan ngai i Sunday School hna kan cawn ahcun a za ko. Baibal tialnak Hebru le Grik tiang hna thiam tung lo le Theology taktak purh huam tung lo ahcun  kai lo ah a tha deuh.

Baibal sianginn cu a kai mi kan tamtuk cang le Khrihfabu lawng si ti loin FB le Media kip tiangah kan buai phaah cang hi. Nan kai chap cun lohtlau..

Lungthiang tein,

By

Henry Nawlthangbik Hlawnceu
Denmark, Europe.

Laimi Le Him Bawmnak- Rev. Dr. Hai Vung Lian

Kawlram i ca kan cawn lio ah Lai phungthluk pakhat an tialmi ka philh ballomi cu "Ngakchia a tlak hnu ah innleng hlei donh" timi a um. Cucu Laimi kan sining, kan nunphung le kan khuaruahning le nifatin kan nunnak khi a langhter.

"Hi phungthluk hi a sullam zeidah a si" tiah kan hal hna sehlaw, a phunphun in kan fianter khawh men ko lai. Keimah nih tawite in fianter ka duhmi cu, "Himbawmnak kong ah Laimi ralrinnak kan ngeihlo zia le kan daithlannak a langhtetu phungthluk a si" tiah ka ruah.

Ngakchia thlak hlan in hlei donh ding a si mi kha, a tlak hnu le fahnak a tuar hnu i hlei donh cu san a tlai ti lo. Hmailei ca lawng san a tlai cang. 

Hi himbawmnak kong hi ka ruat tawn. Fa (7) kan ngei i, keimah le kan nu sining ka epchun. Kan nu cu Yangon ah a ngakchiat lio tein a thangmi a si. Kei cu Tipi kam, Thau ah a thangmi ka si. Fale kan dawt ning hna cu aa khat ko. An thi sual lai? An i khawng sual lai? timi kan phan ning cu aa khat ko.

Asinain "Fale innleng in tlak sual? Mei ah an i purh sual lai? Zunput an deh sual lai?" timi tuaktan le innka kham phunphai ahcun, kan nu ruahmi tiang ka ruat kho lo. Kan nu cu cariprep tein a tuak i, kan inn hi kan  kham viar. Kan khammi hi mileng nih an hmuh tawn i, "An ni salam." "Nan inn cu sia hau sak in pei nan sak ko hi?" tiah an kan ti tawn. A si zong a si taktak. Kan khammi a tlawm lo. Aa rawkmi a tlawm lo. Tangka kan dihmi a tlawm lo. A phi cu kan fale an him ngai ve. 

Kan inn dot (2) a si. Zunput (3) a um. Bedroom (3) a um. Inncar lei chuahnak le garage chuahnak le coka le innpi kar rel chin ahcun, innka kham ding a tlawm lo. A cheu cu an kau tuk i, dollar 120 lengman in kham a hau. A fawi lo. Kan khammi dihlak hi hmun (10) a si. Innleng lei chim lo in. 

1. Innka hram kan kham. 

2. Innpi le Coka kar kan kham

3. Inncar lei chuahnak kan kham

4. Garage kan kham. 

5. Zunput (3) kan kham. 

6. Inn cung dot innka (1) kan kham

7. Cungdot kai lainak hlei kan kham

8. Cung dot in tang dot tum lainak kan kham

Cu tluk in kan nu hi aa rep. Cu hmanh ahcun ngakchia khawnden sual cu a um thiamthiam rih ko. Ralrin le rep tein khuasak hmanh ah, 100% in himnak a um lai timi cu aamahkhan khawh a si lo i, daithlan ahcun chim awk a um ti lo. 

Kan nupa sining ka tuak tawn. Laimi le Laimi ciocio kan si nain, Yangon thangmi nih himbawmnak an ruahmi le Laitlang i a thangmi nih himbawmnak kan ruah ning kha aa dang taktak. Kei cu, "Ngakchia cu an cawn ko lai i, an thiam ko lai" tiah ka hei ruah men. Kan nu cu a si lo. An tlak hlan in tha tein a kham hna. 

US kan phan. US nih himbawmnak an ruah ning le Laimi nih kan ruah ning aa dang taktak. US cu inn an sak tik le a sannak an kai paoh ahcun hri in an i hreng. Ram an vaih tikah "thil eng" an i hruk. Tiva an kal tikah "swim vests" an i hruk. Motor an mawngh tikah "seat belt" (taisawm) an i sawmh. Vanglawng an zuan tikah "taisawm somh a si." Tlaknak hmunhma le tih ding a um tik ah, "ralrinnak ca an tial." Cuticun a phunphun tein in "himnak" (safety) hi biapi taktak ah an rak chiah. 

Nihin ni ah Laitlang ah inn cung in a tla i ruhkhua aa khiakmi an tlawm ti lo. Lairam in a rami pastor pakhat bia ka hal. "Inn dot 5 hna an sak nan ti. Dii an cih lio ah hri in an i hreng ve maw?" ka ti. "Hreng hlah" a ti. Zeitluk in dah Laimi kan hna a va ngam? Himbawmnak kan ruah lo ning. Kan tlak ahcun a dih ko. Hri in va hren cu a har tuk zong a si lo. Asinain "Kan tlak hlan ahcun tlak khawh a si" timi kan rak ruat bak lo. Kan phungthluk kan ngeihmi hi kan sining te a si ko.

Inncung in tlak i kutke kiah cikcek hnu ah, hri in aa aa hreng dingmi miphun kan si. "Inncung tlak hnu ah hri hren" timi phungthluk zong hmailei ahcun um te sehlaw theih lo a si than. "Ngakchia tlak hnu ah hlei donh" timi hi kan Laimi sining taktakte a si. 

Cu kan phungthluk ning te cun Laitlang ah kan um. Kawlram Yangon le Mandalay ah khua kan sa. Malay zong ah kan si ning kan thlau hlei lo. USA zong ah kan thlau hlei lo. Himbawmnak a ruat lo taktakmi le a tuaktan lo taktakmi miphun, mi hnangam le ralrinnak a ngei baklomi miphun kan rak si ko. Zudin saei bu motor mawngh zong zeihmanh ah a rellomi kan tam tuk. Kan phungthluk ning tein kan si peng rih. USA ahcun zei bantuk riantuan zong ah, "Safety first" timi a si ko nain, Laimi caah cun "Safety second, rian first" kan si. A lettalam in khua kan sa.  

USA ah Laimi motor accident in a thimi kan tlawm ti lo. Rian ah keng aa cangh sual mi kan tlawm ti lo. Voi tampi cu kan daithlan ruangah a si kho. "Nau seat belt belh lo ruangah tlaihmi kan tlawm ti lo." Seat belt a um ko nain a pawi lo cu ti in belt lo in chiah kan hmang. Himbawmnak (safety) kan ruah lo caah a si. Fale motor chung taisawm somh lo ca le ngakchia thutnak chiah lo ruangah tlaih i tazacuaimi Laimi kan tlawm ti lo. 

Laimi tampi cu "Seat belt" hi palik tlaihlonak ca lawng ah kan i benh. Benh lo in um i, palik hmuh hnu lawng ah benh kan hmang. Seat belt hi himnak le nunnak vennak ca a si timi hi kan ruat kho lo. Palik tlaih lo nak ca ah kan ruah. A sertu nih an i tinhmi le kan hman ning a lettalam a si. Cu kong ahcun nulepa tampi mawh kan phur. Seatbelt tha te hruk lo in fale motor mawngh hi ka duh bak lo. A um lo le si khawh lo rumro ahcun zeiti awk tha. Zeicatiah motor cu khawnden le thih a fawi tuk. Princess Diana hmanh kha car seat aa hren lo ruang ah fak deuh in aa khawng. Car seat i hruk sehlaw aa khawn hmanh ah a nung men lai" an ti. 

Laimi tii tla kan tlawm ti lo. Zeicatiah himbawmnak (safety) kan ruah lo caah le Lai cawl in kan cawl caah a si. Zeiruang dah tii ah kan tlak sual tawn timi zong ruah a hau. Ralrin deuh kan herh. Cucaah sio thlak le surhrawn te hna hi Laimi nih kan uar lo le hrial a herh taktak ko cang. Surhrawn le sio thlak kong he pehtlai in, a tanglei thil biapimi (10) hi kan i ruah hrimhrim a herh:

1. USA ahcun tithuhnak ah kal paoh ahcun "tii lionak angki" (swim vests) an i hruk peng. Cucu i hruk ahcun fawi tein tlak khawh a si ti lo. Laimi cu cu swim vests hruk zong kan hmang lo. 

2. USA cu tii a kihnak ram a si. Tii a rit i, lio tikah pah a har. Laitlang bantuk in duh paoh in lioh khawh a si lo. Lairam cu kan tii a lum. A zaang i a pan. Pah le lioh a fawi. 

3. Tiva tampi cu an rawnh caah an dai. Duh an nung. A sinain rawn ahcun tii aa dil duh caah tiva a hmet hmanh ah tii aa dil i a chung an rak thuk kho ngai. Cucaah tlangkam tete an tla theu tawn. Lairam cu kan tiva a cheng i an thuk kho tuk lo. Cucu kan i dannak a si. 

4. A cheu cu tii a thuhpuanh ruat hmasat lo in daithlang in zawndamh in tii tan kan hmang.

5. A cheu cu tii lio zong thiam bak lo in tii kan ngamh tuk. Hihi thil pawi taktak a si. Phungthluk ah "Tii ngamh tukmi tii in, mei ngamh tukmi mei in an thi" timi a um. Tii le mei hi ngamh tuk lo ding. 

6. US hi a tiva a ronh caah a daimi a lo. A thawng a ring tuk lo. Cucah tiva a hna lei in ruah a sur i tii a lianh hi tivasum lei ummi nih an thei kho tawn lo. Cucaah TV le Radio in ralrin an pek lengmang nak hna a si. Cu hmanh ahcun USA minung zong tii ah a pammi an tlawm lo. Motor zong tii nih a fanhmi an tlawm lo. 

7. Tii a thuhpuanh theihlo ahcun motor zong in pah ding a si lo. Motor cu tlawmpal a pil ahcun a engine a thi kho i, tilu fate ah a thimi an tlawm lo.

8. Laimi hi sio thlak le surhrawn zong kan i sum a herh. Pathian dawtnak in USA ahcun ngasa zong kan hawhai lo. Cozah hualmi nga hna kan thah piak sual hna lai timi zong phan a um. Cucaah surhrawn le sio thlak hi Laimi nih kan i sum a herh taktak cang. Surhrawn le sio thlak ruangah a thimi kan tlawm ti lo.

9. USA cu sehzung a tam. Chemical a tam caah tii a fim ngai hmanh ah khuapawng tiva tii hi an thiang tuk hna lo. A chung nga zong an thiang hna lo. Cucu ei lengmang ahcun cancer ngeih khawh le zeidang damlonak ngeih khawh a si. Cucaah ngandamnak ruah zongah innkam tiva nga hna cu ei ding kan si lo. Kan pumsa dam le himnak zong ruah a herh. 

10. Hi question hi i hal cio a herh. "Ngasa maw a biapi deuh nunnak? Ngasa maw a biapi deuh ngandamnak dah?" timi hi.

Donghnak

Kawl hi mifim an si. Phungthluk an ngeihmi cu, "Nunnak cu thluak nih a ven" tiah an ti. Khawika kan umnak paoh ah, zeitik caan paoh ah himnak (safety) hi kan thluak in kan ruah taktak a herh. Kan zawt hlan ah zaw lo ding in ralrin a herh i, kan i khawnden hlan ah khawnden lo ding in ralrin a herh. Thih za nalo in kan thih sual nak hnga lo ding caah, kan nunnak hi kan thluak in ven a herh. Thil kha tuah ding le tuah lo ding thenthek thiam a hau i, tuah caan le tuah lo caan kha kan thleidan thiam a herh. Culoahcun "Ngakchia tlak hnu ah, hlei donh" kan chuak than lengmang ko lai.

------------------------------------------

(Edit than te ding)

Baibal Lehmi Kongah I Soi Hna Hlah Sihlaw A Tha!

Kan hnulei deuh pi ah khan Laimi nih kan ngeihmi Doctor, doctor hei ti ah Baibal lei doctor mu (Baptist lei kan pa Dr. Cung Lian Hup nih 'ti aa cawh deuhmi doctor le ti cawh lo, a sit, doctor kan um sual hnga maw? a rak ti na cha in,' ti cawhmi doctor asi sual hlah maw, doctor a kainak sianginn kan hngal lo an ti caah). Cu nih cun, Doctor pakhat nih a rak lehmi Baibal cu a dik lo, a tling lo, tiah a rak soi ngaingai. A hnu pi ah keimah zong nih a soi lio ka theih ve, 'cu ka cu English nih cu tin a ti, Greek nih a ti' a von ti i an i dannak tete cu a hon sawh duahmah hna. A nih hi King James Version a uar ngai mi asi rua.

Naite tatak ah khan Doctor pakhat nih Baibal a hon chuah/namh thanmi kha Doctor pakhat nih a soi tuk than ve hoi, an ti.

Asinain, hi ti an i soi lenmi kha mipi niha thlite in an thangchiat ngai hna, an ti. " A ngaingai ahcun Laimi cu kan i thei dih ko hna i Hebru, Grik le Latin original cu um rih seh, English Baibal hmanh hi zapi rel awk tlak in  Hakha holh in an let kho ngai hnga maw, an ti, Mizo, Kawl le Hakha Baibal; an soimi te kha, zohchih awk um hlah sehlaw, an ti rih.

Baibal hi an mah le sining cio in an tling dih i an tling lonak tete zong an ngei cio kho. King James Version bak a tling bik. Zeicahtiah, Original Greek he aa naih bik, ti awk a tha lo. A lehmi Greek he cun aa naih bik taktak ko lai nain a lehmi le aa chirhchanmi Greek lila zong kha chanbaunak a ngei kho. Zeicahtiah, King James Version nih a chirhchanmi Greek cu Byzantine Community nih an rak khomhmi an si i Baibal scholar pawl nih an zohfel than tikah a hngakchia ngaingai mi Greek texts an si, an ti. Byzantine community nih khomhmi text nakin Alexanderia community nih an khomhmi text pawl hi a let tampi in an upa deuh. Papyrus cung tialmi hna aa tel. Asinain, papyrus lila hmanh kha caan saupi a nguhmi asi lo caah thlen than le i tleng than lengmang an hau tikah biafang zong an palhmi tete a um len ko lai. A dang tampi ka tial ti lai lo.

Chim duhmi cu 'ka lehmi Baibal hi a tling bik, a tha bik' timi ruahnak hi cu a dik lo. Zeibantuk Baibal Version hmanh, zei holh i an leh hmanh ah Pathian biatak phunnak ahcun an rak tling dih ko ti kha kan hngalh awk asi.

Doctor le doctor i soi lengmang hlah u. Nan quality cu zapi nih hngalh nan si caah khan. Nan duh ahcun nan duhmi version let cio ko u, a thar chuah than ko u. Baibal phun tampi ngeih a poi lo. Kan duhmi paoh kan rak hman ve lai. Baibal hrilhfiahnak zongah tampi a kan bawmh khawh lai.

Lunthiang tein,
By Henry NawlthangbikHlawnceu

Maivan catialtu le careltu karlak

Hi bantuk tiangtiang nan kan tlangzarh hnawh cu ka pom lo ngai (Nan duh le a mi thim in group i ser uhlaw i post ko ngat uh- Mihor post nak le thawngpang post nak cu ai dang- ai khat lo khah). Maivan ah caleh rian kan ṭuan nan ti vevek ah cun mipi caah san a tlai mi nan tial awk a si. Cun nan ṭuan vevek a si ah cun zulhphung theih hmaisa i zuam uh.  Atu ka rak langhter mi THECHINNEWS timi ah hin avoi tam nawn ka hmuh  cang. A ngaingai ti ah cun Lai News  (Laiholh in thawngzamh nak a tuah mi) dihlak nih hi bantuk an tial lem lo, Nangmah pakhat ruangah midang an min nan chiatter chih hna ti zong kha philh hlah. (Maivan ah a thiang lo mi, zoh dawh lo thehdarh na duh ah cun News tibantuk zong nan min ah hmanghlah law a ttha lai)

Cun a dang pakhat, Mipi carel tawntu nih an chim tawn mi, Laimi News, blog pawl nih Phaisa kawl nak ah an kan hman hei tibantuk,, Na phaisa an i hal hna lo, an ca na rel man cu an hmuh taktak ko hnga ( cu hmanh ah cawngia cu na hmeh piak duh nemmam fawn hna lo),  hramhram in rel an i fial hna lo khah,  ninghngal ngai in lai news le blog dihlak sual puh in phaisa kawl nak ah an kan hman ti tuk lem hlah. Community chung, biaknak chung, a bu rian ttuan nak ah phaisa kholh riangmang in mah nih a ei dih mi an si lo.

News tialtu: Mipi caah a tthahmen lo mi cu tial len duh hlah, fimchim tu a si ah cun a tha tuk, thawngpang theih awk a tlak mi  a si ah cun a ttha tuk, an tuah lio, an vei lio hei ti pin ah an tuah cuahmah lio hna nan tar taktak cu nan mawh lawlaw, nangmang ruangah catial tu dang tampi thangchiat an tong, nan hnorsuan hna. Aherh mi le santlai mi na tial ah cun careltu tampi na ngeih lai pinah kan miphun zatlang caah thahmen mi na si ve tinak a si lai..

.....
.....

Salai Cung Dawt