"Phungchim" ti le "Thawngtha Chim" ti kongah kan rak buai pah bal. Thawngtha chim kan sawm hna i Thawngtha chim loin Phung tu an chim tawn caah Thawngtha chim kan sawm lai ti ti loin Phungchim kan sawn lai ti tuin kan hman cang lai tiah kan rak chimrel len bal. A nehhnu ah "Sermon" tiah kan hman lawlaw.
A ngaingai ti cun "Phungchim" ti le "Thawngtha Chim" ti kongah buai awk a rak si lem lo. Mah hna ah kan buai hi Baibal kalning kan i fian deuh lo caah a rak si ko.
Jesuh nih cun “Vawlei cung khuazakip ah va kal u law miphun kip kha thawngthabia va chim hna u. MARKA 16:15 tiah a kan fial tak. Hi nih hin Khuazakip um a zum rih lomi hna sinah va kal i Thawngthabia va chimh hna ding ti kha a sawh duh bik mi le a kan fial duhnak bik cu a si.
A zum rih lomi(zum lotu) hna sinah cun Thawngtha Chimh fial kan si. A zum cangmi (Zumtu) hna sinah cun Thawngtha lawng chimh fial kan si lo. Pungchim zong fakpi in nawl le fial kan si.
Mah cu Pual nih Timote ca a kuatmi ah fiang tein hmuh khawh a si. Phung kha chim hna, A caan a rem zongah, a rem lo zongah Phung kha chim hna tiah fak piin a nawl. 2 Timote 4:2. Hika ah Thawngtha chim hna tiah a fial bak lo hi mu. A zum cangmi hna sinah cun Phung zong kha chimh ding a si ko ti a fianter. Baibal dang zong van zoh chap u sih..
Mizapi cu ka rat hlantiang Cathiang kha rak relpiak lengmang hna, phung kha rak chim lengmang hna law rak cawnpiak lengmang hna. 1 TIMOTE 4:13
Thawngtha chim tikah Pathian bia chim a si bantukin Phungchim tik zongah Pathian bia kha chim thiam a si ve ko caah Phungchim ti hi duh lo awk a rak si hrim lo. Phungchim kha zeirello in um hlah u" 1 THESALON 5:20 tiah fial chap kan si.
Mah ruangah kannih a zum cangmi hna nih Phungchim ti le Thawngtha chim ti kongah kan buai awk a si ti lo. Buai awk a rak si lo. Buai ti hna hlah u sih.
Rev. HOI CUNG TUM nih Laimi hi Phungchim Tampi ngaih kan hau tiah Phungchim tampi ngaih ding a kan forh.
Ka catial a fian lo sual Phungchim ti aa telmi Baibal pawl a tanglei ah ka van chiah chih hna. Phungchim ti bia hi zei bantuk zawn ah hman a si ti tha tein van zoh u law nan fian ko lai...
Ka Catial a reltu cungah tampi kaalawm...
-Satu Khaimiechhô
.
👇
👇
Cucaah Johan cu ramlak ah khan a hung chuak i mi kha tipilnak a pek hna i phung kha a chimh hna. “Nan lung i thleng u law tipilnak kha ing tuah u; cun Pathian nih nan sualnak kha an ngaihthiam hna lai,” tiah a ti hna.
MARKA 1:4, MATTHAI 3:1
Thlarau in a nunnak cun thong i thlakmi thlarau hna sinah khan a va kal i phung a chim.
1 PETER 3:19
Phungchim kha zeirello in um hlah u.
1 THESALON 5:20
hleihnih kha a rak thim hna i annih cu lamkaltu tiah min a rak sak hna. A thawh hna i, “Ka sin i um awkah kan thim hna. Cun phung chim awkah kan thlah hna lai i
MARKA 3:14
GALATI 1:23
Midang nih, “A rak kan hremtu nih khan atu cu hrawh a rak i zuammi phung kha a tanh i a chim lengmang,” an ti lawng kha an theih i
Silas le Timote kha Masidonia ram in an rak phanh tikah Paul nih a caan kha a dihlak in phungchimnak ah khan a hman i Jesuh cu Messiah kha a si ti kha Judah mi kha a chimh lengmang hna.
LAMKALTU 18:5
.... pakhat nih holhtheihlo in phung chim ding nan ngei ko lai i pakhat nih cu holhtheihlo a sullam leh khawhnak cu nan ngei ko lai. Cu vialte cu a zeipaoh hmanh kha, khrihfabu òhathnemnak ding caah tuah si hna seh.
1 KORIN 14:26
Mizapi cu ka rat hlantiang Cathiang kha rak relpiak lengmang hna, phung kha rak chim lengmang hna law rak cawnpiak lengmang hna. 1 TIMOTE 4:13
phung kha chim hna, a caan a rem zongah a rem lo zongah chim hna; al a herh ahcun al hna, chimhhrin a herh ahcun chimhring hna, a nawl in nawl a herh ahcun nawl hna law lungsau thinfual in cawnpiak hna.
2 TIMOTE 4:2
Showing posts with label Baibal Theitlei. Show all posts
Showing posts with label Baibal Theitlei. Show all posts
Nov 20, 2017
Jun 2, 2017
THIANG THLARAU Tumnak 'UPPER ROOM – Cungdot Khan'- Pastor Sang Nawl
The Cenacle ti zongin an timi ’Upper Room’ tiah an auhmi Cungdot khan timi cu inn khan a si. Cucu Jeruslem khua chungah a ummi a si Khrihfami kan tualbia ah philh awk a tha lomi hmun pakhat a si ve. Hi Upper room timi cungdot khan i a cangmi tuanbia hna cu:
1. Jesuh zultu hna nih Lanhtak zanriah an timhnak hmun a si. (Luk 22:13)
2.Jesuh nih a zultu pawl an ke a tawlnak hna hmun a si.(Johan 13:5
3.Jeuh thihnak in a thawh than hnu ah a zultu hna sinah aa langhnak hmun a si. (Mark 16:14)
4.Jesuh vancung a kai hnu ah Zultu pawl an i pumh tawnnak hmun a si.(Lam 1:13)
5.Jesuh zultu Judas Isakariat a thih hnu ah amah aiawk dingah Matthias an thimmnak hmun a si.(Lam 1:26)
6.Pentekos ni ah zumtu 120 sinah vancung in Thiang Thlarau a rak tumnak hmun a si. (Lam 1:1-4)
Pastor Sang Nawl
1. Jesuh zultu hna nih Lanhtak zanriah an timhnak hmun a si. (Luk 22:13)
2.Jesuh nih a zultu pawl an ke a tawlnak hna hmun a si.(Johan 13:5
3.Jeuh thihnak in a thawh than hnu ah a zultu hna sinah aa langhnak hmun a si. (Mark 16:14)
4.Jesuh vancung a kai hnu ah Zultu pawl an i pumh tawnnak hmun a si.(Lam 1:13)
5.Jesuh zultu Judas Isakariat a thih hnu ah amah aiawk dingah Matthias an thimmnak hmun a si.(Lam 1:26)
6.Pentekos ni ah zumtu 120 sinah vancung in Thiang Thlarau a rak tumnak hmun a si. (Lam 1:1-4)
Pastor Sang Nawl
May 28, 2017
Adam le Eve Nih Thingthei An Ei Hlan ah Sualnak An Rak Tuah Maw? Arthur Ft
Rev. Aung Myint Thang nih “ADAM LE EVE NIH THINGTHEI AN EI HLAN AH AN SUALNAK HNA” timi a rak ttial mi cu, Salai Noble Van nih “The Chin News” ah a rak post. Cattialtu nih attial mi na rel hmasat hnuah, ka rak ttialchin ve mihi a hramthok in a donghtiang na rak rel lai nak hnga upatnak he nawl kan duh.
http://www.thechinnews.com/adam-le-eve-nih-thingthei-ei-hlan-ah-sualnak-hna/
Pathian bia (Bible) kan rel le thawngttha kan chim ah, biafang kan hman ning (Choice of words), Bible biafang kan char/leh ning (The way we interpret the Bible) hna kan i ralrin lo ahcun, kan palhnak remhcawk an si te lai lo hih, cucaah, Pastor le Bible sianginn kai liomi hna nih ahleikhunin ralrin tein Pathian bia rel le ttial/chim hna usih.
Rev. Aung Myint Thang nih biapi ngaiin chim a timh mi pa6 hna cu, ‘a’ in ‘f’ ah fiang tein arak ttial. Attial mi le a ttial ning, Bible biafang aa char ning le aa lehning nihkhin a careltu nan lung an vaivuanh ngaingai hna lai.
Bialehnak kaa awt lai.
“Lihchim, Biapawrh le Sualnak” timi Rev. Aung Myint Thang chimmi, zohttinak kan ngei hna lai. Genesis 2 & 3 kha kau cia tein rak chia ko.
“Pathian nih a tongh zong nan tong lai lo” tiah a kan ti, tiah Eve nih lih a chim tiin Rev. Aung Myint Thang nih a ttial. “Bia a pawrh. Lihchim le biapawrh cu sual asilo na ti kho maw? Thingthei an ei hlan ah a chim mi bia asi khah,” tiah a ttial tthan rih. Adik bak na ti lai maw?
Eve nih “Pathian nih a tongh zong nan tong lai lo (Gen. 3:3),” tiah a rak chim ahkhan, Pathian nih Adam sinah a rak chim ning in a chim lo i, biafang a bet mi le a zuh mi aum ticu kan i fiang tuk cio ko in ka thei (Gen. 2:16-17). Genesis 2:16,17 le Genesis 3:2,3 hi na rel tthan ahcun, Eve nih Pathian bia azuh mi le a chap mi fiangte’n na tthen khawh lai. Asiah, Rev. Aung Myint Thang chim bia bangin, lihchim le biapawrh cu sual asilo na ti kho maw? ati mi kha van ruat tthan ta hmanh? “Thingthei an ei hlan ah lihchim an hmang cang. An sual cang,” tiah fianghlang tein a ttial mi na rel ve kha mu?
Pathian nih tuah ding le tuah lo ding, zulh ding le hrial ding, afawinak incun, “nawlbia” cu Pathian nih Israel mihna sin ah a rak pek hna. Asinain cu “nawlbia” cu Adam le Eve sin ah rak pek ansi nak Bible ah arel bal mi nan um lai ka zum lo. Rev. Aung Myint Thang zong nih a rel bal lai ka zum lo. Phundang deuh in ka vun chim lai, “nawlbia” cu Biakam Hlun le Biakam Thar ah relcawk lole zulh cawk loin na rel lai, nain, Eden duum chungah Adam le Eve caah rak pek mi le zulh awk asi mi cu, Genensis 2:16, 17 ah, “Mipa cu a thawh i, “Dum chung i a ummi thingkung vialte hi an thei na ei dih ko hna lai, 17nak sihmanhsehlaw a ttha le a tthalo hngalhnak pe khotu thingkung a tlai hi cu na ei lai lo. Na ei ahcun, na ei ni hrimhrim ah na thi lai,” a ti.” ati nak lawnglawng kha arak si. Adam le Eve Eden duum chung an rak tlonlen lioah chan ahkhan, Moses hmangin rak pek mi nawlbia pawl nihkhan, a rak uk hna in arak ttemttawn bal hna lo. Exodus ah nawlbia kong he pehtlaiin tampi chim ding aum. Nawlbia 613 kha van ruat tthan hmanh? Nawlbia 10 kha tah? Eden duum in Adam le Eve tthawl an rak si hlan ah pakhat tal zulh ding na hmu bal ve maw? Pathian nih lihchim hlah, biapawrh hlah, mithil fir hlah etc,… timi pakhat tetal aa tel maw? Moses chan le Exodus in a hung aum chom/pekchom nawlbia i lak riangmang in Eden duum chungah chiah i, Eve sual va phawt cu, Pathian nih hlah maw nawlbia pek aa palh sual? tiawk in.
Genesis 3 nih chim aa timh mi zeidah asi? Afawinak incun, minung nih Pathian bia an rak hlawt, satan hlen bia an rak zumh le tlukhram aa thok nak hna ti cu afiang ko lo maw? Lucifer nih alungchung in zeibia a rak chim kha (Isaiah 14:12-15)? Adam le Eve nih Pathian lawh an rak duh khah, satan hlennak an zumh deuh ruangah (Genesis 3:4,5). Pathian lawh duhnak thinlung nih arak tei hna i, ei hlah na ei ni ah na thi lai ti hmanh cu an Eve nih a rak ei i, Adam a rak pek kha? Cuhnu ahpei Pahtian aw an rak theih kha? Eve nih, “A tongh zong nan tawng lai lo” tiah a rak chim ahkhan sual le sual lo ah Pathian nih zeibia hman arak chim rih ttung lo? Rul le Eve bia ruahnak zong a rak donghcah rih ttung lo? Eve nih Pathian bia daipathlang in a rak chim ruangah rul (satan) nih caanttha arak i lak diam titukhin kan chim ahcun, a dik deuh hnga? Genesis 3:1-24 tiang khi na rel peh ahcun, Pathian nih, Eve! Zeiruangah dah lihchim le biapawrh na hman? Sual asi ti na thei lo maw? Lihchim le biapawrh na hman ruangah, nan sual cang, tiah bia arak ceih hna hrimhrim lo khah. Eve nih lih arak chim, bia a pawrh, cucu sual asi timi hi, cawnpiaktu dirhmun in kan hman loah a ttha. Pathian nih Adam le Eve nih thingthei an rak ei hnu ah pei, rul cu dan a rak tat i chiatserhnak a tlunter kha (Genesis 3:14-15).
Rev. Aung Myint Thang hi apalh maw adik? timi nakin, biahmaitthi ah ka chimg cang bangkhan, biafang hmandan tete cu hi aa palh deuh ko rua, tituin ka hmuh. Hikonghe pehtlaiin, Cauk le Bible cang tampi cherhchan in chim le ttial ding a tam pi ko, nain, atu ka ttialmi vial ahhin, afiang ngai ko rua tiah ka ruah. Aherh sile, ka rak ttial peh tthan te lai.
Note: Mitampi nih Rul, Adam le Eve cu, an pa3 ningin Pathian nih dan atat hna, chiat aserh hna tiin a ruat mi nan rak um kho. Pathian nih Rul cu dantat i chiatserhnak acungah a tlun ter (Genesis 3:14-15), asinain, Adam le Eve kha chiat a rak serh hna lo. An intuar danding tu Pathian nih arak chim, phundang incun, an cungah harnak atlunter ti khaw asi. Dan atat ti zongin chim khawh asi ko. Chiatserhnak biafang a rak hmang lo, chiat a serh hna lo.
Gredit: Arthur Ft
Apr 21, 2017
Dinlonak Nih A Chuahpi Mi Theipar. Baibal Theitlei
Dinlonak nih a chuahpi mi theipar hna
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
Dinnak Nih A Chuahpi Mi Theipar Le Dinlonak Nih A Chuahpi Mi Theipar
Dinnak nih a chuahpi mi theipar
1) Miphun a lianngan tertu a si( Phungthluk. 14:34)
2) Khua a lianngan tertu a si (Phungthluk. 11:11)
3) Thluachuah hmuhnak a si (Hose 10:12)
4) Eiawk a za in an ngei zungzal lai (Phungthluk 13:25)
5) A tefa hna caah thluachuahnak a si(Phungthluk. 20:7)
6) Thinghnah hring bantuk in an hninghno lai(phungthluk 11:28)
7) Nunnak thingkung a si( Phungthluk. 11:30)
8) Thihnak chungin chuahtu a si( phungthluk 11:4)
9) Harnak chungin chuahtu a si (phungthluk. 11:8)
10) Rawltaam in a umter siang hna lo (phungthluk 10:3)
11) Nunnak cerhti a si (Phungthluk 10:11)
12) Chan a sauter (Phungthluk 16:31)
13) Ral vannak a si (II Korin 6:7)
14) Raithawinak hnakin a duh deuh (phungthluk 21:3)
15) An ral a tha (Phungthluk 28:1)
16) Bawipa mit nih a van hna (II Chan 16:9)
17) Taangphaw ah I benh ding a si (Efesa 6:14)
18) Zumtu kan thuam a si. (Biathlam 19:8)
19) Tuumkung bantuk in hninghno I thei tlai ding(Salm 91:12-13)
20) Bawipa hmai hmuhnak a si (Salm 11:7)
21) Bawipa nih a zohkhenh hn. An aunak kha a theih I harnak chungin a chuah hna (Salm 34:15,17 ; 37:39)
22) Ram chungah him tein an um lai, ram cu an ta a si zungzal lai( Salm 37:29)
23) Thluachuahnak an si ( Phungthluk 10:7 ,phungthlukbia a ngan 11,12 le 13 zong rel chih hna.
Dinlonak nih a chuahpi mi theipar
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
Baibal Theitlei Relchap Nak
1) Miphun a lianngan tertu a si( Phungthluk. 14:34)
2) Khua a lianngan tertu a si (Phungthluk. 11:11)
3) Thluachuah hmuhnak a si (Hose 10:12)
4) Eiawk a za in an ngei zungzal lai (Phungthluk 13:25)
5) A tefa hna caah thluachuahnak a si(Phungthluk. 20:7)
6) Thinghnah hring bantuk in an hninghno lai(phungthluk 11:28)
7) Nunnak thingkung a si( Phungthluk. 11:30)
8) Thihnak chungin chuahtu a si( phungthluk 11:4)
9) Harnak chungin chuahtu a si (phungthluk. 11:8)
10) Rawltaam in a umter siang hna lo (phungthluk 10:3)
11) Nunnak cerhti a si (Phungthluk 10:11)
12) Chan a sauter (Phungthluk 16:31)
13) Ral vannak a si (II Korin 6:7)
14) Raithawinak hnakin a duh deuh (phungthluk 21:3)
15) An ral a tha (Phungthluk 28:1)
16) Bawipa mit nih a van hna (II Chan 16:9)
17) Taangphaw ah I benh ding a si (Efesa 6:14)
18) Zumtu kan thuam a si. (Biathlam 19:8)
19) Tuumkung bantuk in hninghno I thei tlai ding(Salm 91:12-13)
20) Bawipa hmai hmuhnak a si (Salm 11:7)
21) Bawipa nih a zohkhenh hn. An aunak kha a theih I harnak chungin a chuah hna (Salm 34:15,17 ; 37:39)
22) Ram chungah him tein an um lai, ram cu an ta a si zungzal lai( Salm 37:29)
23) Thluachuahnak an si ( Phungthluk 10:7 ,phungthlukbia a ngan 11,12 le 13 zong rel chih hna.
Dinlonak nih a chuahpi mi theipar
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
Jesuh Thil Khauruahhar Tuahmi Hna
Jesuh Thil Khauruahhar Tuahmi :-
Ti kha zuu(misur zu) ah a canter. (Johan 2:1-11)
Cozah Bawi(Noble Man) fapa a damter.(Johan 4:46:54)
I pumhnak inn ah khuachia tuahmi a damter.(Luka 4:31-37)
Simon Peter I a Pi(wife’s mother) a zawt a damter.(Luka 4:38-39)
Khuachia tuahmi le a zawmi damternak….(Matthai 8:16-17 ; Luka 4:40)
Nga tampi a tleihter hna..(Luka 5:1-7)
Thinghmui a damter.(Luka 5;12-16 ; Matthai 8:1-4)
A zengmi a damter. (Matthai 9:1-8; luka 5:17)
Kebei a damter.(Johan 5:1-9)
Kut zengmi a damter.(Luke 6:6-11)
Fahnak tuarmi a phunphun(a zawmi hna) a damter.(Matthai 12:14-16)
Rom ralbawi I a salpa a zawtnak in a damter.(Matthai 8:5-13)
Nuhmei fapa, thihnak in a thawhter.(Luka 7:11-15)
Mitcaw, Hnachet, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 12:22-23 ; Luka 11:14-20)
Thlichia le Tilet a daihter.(Matthai 8:23-27)
Khuachia tuahmi minung 2 a damter.(Matthai 8:28:34)
Bawi pakhat fanu, a thihnak in a thawhter.(Matthai 9:18:26)
Kum 12 chung thichuakmi nu a damter.(Matthai 9:20-22)
Mitcaw 2 a damter.(Matthai 9:27-31)
Khuachia tuah ruangah a holh kholo mi a damter.(Matthai 9:32-34)
Mi 5000 rawl a dangh hna.(Matthai 14:15-21)
Jesuh, ti cungah a ke in a kal.(Matthai14:24-27)
Nuhmei fanu, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 15:21-28)
Hnachet, Holh kholo, Kebei, Mitcaw, etc. a damter hna.(Matthai 15:29-31 ; Marka 7:31-35)
Mi 4000 rawl a dangh hna. (Matthai 25:32-39)
Bethsaida khua mitcawpa a damter.(Marka 8:22-26)
Ngakchiapa Khuavang nih a tuahmi a damter.(Marka 9:17-29)
Nga kaa chungin phaisa a chuahter.( Matthai 17:24-27)
A chuahka in a mit a cawmi a damter.(Johan 9:1-8)
A ke le a kut a phingmipa a damter.(Luka 14:1-6)
Mithi “Lazaruh” a thawhter.(Johan 11:17,11:44)
Thinghmui 10 a damter hna.(Luka 17:11-19)
Jerikoh khua ah mitcaw a damter.(Matthai 20:29-34)
Theipi kung chiat a serh. (Mattai 21:18-22)
Tlangbawi ngansal, Hna(ear) a damter.(Luka 22:47-51 ; Johan 18:10)
Nga tamtuk a tleihter hna, thihnak in a thawh hnu ah a zultu hna sinah a lang. (Johan 21:1-14)
Mipa chung I khuachia a ummi kha 200 an si.(Marka 5:15)
Simon Peter nih sur in a tleihmi(nga) kha 153 an si. (Johan 21:11)
Jesuh, vawlei a len lio ah mithi 3 a thawhter.(Luka 8:54 ; Johan 11:43 ; Johan 6:51
Baibal Theitlei Rel Chapnak
Ti kha zuu(misur zu) ah a canter. (Johan 2:1-11)
Cozah Bawi(Noble Man) fapa a damter.(Johan 4:46:54)
I pumhnak inn ah khuachia tuahmi a damter.(Luka 4:31-37)
Simon Peter I a Pi(wife’s mother) a zawt a damter.(Luka 4:38-39)
Khuachia tuahmi le a zawmi damternak….(Matthai 8:16-17 ; Luka 4:40)
Nga tampi a tleihter hna..(Luka 5:1-7)
Thinghmui a damter.(Luka 5;12-16 ; Matthai 8:1-4)
A zengmi a damter. (Matthai 9:1-8; luka 5:17)
Kebei a damter.(Johan 5:1-9)
Kut zengmi a damter.(Luke 6:6-11)
Fahnak tuarmi a phunphun(a zawmi hna) a damter.(Matthai 12:14-16)
Rom ralbawi I a salpa a zawtnak in a damter.(Matthai 8:5-13)
Nuhmei fapa, thihnak in a thawhter.(Luka 7:11-15)
Mitcaw, Hnachet, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 12:22-23 ; Luka 11:14-20)
Thlichia le Tilet a daihter.(Matthai 8:23-27)
Khuachia tuahmi minung 2 a damter.(Matthai 8:28:34)
Bawi pakhat fanu, a thihnak in a thawhter.(Matthai 9:18:26)
Kum 12 chung thichuakmi nu a damter.(Matthai 9:20-22)
Mitcaw 2 a damter.(Matthai 9:27-31)
Khuachia tuah ruangah a holh kholo mi a damter.(Matthai 9:32-34)
Mi 5000 rawl a dangh hna.(Matthai 14:15-21)
Jesuh, ti cungah a ke in a kal.(Matthai14:24-27)
Nuhmei fanu, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 15:21-28)
Hnachet, Holh kholo, Kebei, Mitcaw, etc. a damter hna.(Matthai 15:29-31 ; Marka 7:31-35)
Mi 4000 rawl a dangh hna. (Matthai 25:32-39)
Bethsaida khua mitcawpa a damter.(Marka 8:22-26)
Ngakchiapa Khuavang nih a tuahmi a damter.(Marka 9:17-29)
Nga kaa chungin phaisa a chuahter.( Matthai 17:24-27)
A chuahka in a mit a cawmi a damter.(Johan 9:1-8)
A ke le a kut a phingmipa a damter.(Luka 14:1-6)
Mithi “Lazaruh” a thawhter.(Johan 11:17,11:44)
Thinghmui 10 a damter hna.(Luka 17:11-19)
Jerikoh khua ah mitcaw a damter.(Matthai 20:29-34)
Theipi kung chiat a serh. (Mattai 21:18-22)
Tlangbawi ngansal, Hna(ear) a damter.(Luka 22:47-51 ; Johan 18:10)
Nga tamtuk a tleihter hna, thihnak in a thawh hnu ah a zultu hna sinah a lang. (Johan 21:1-14)
Mipa chung I khuachia a ummi kha 200 an si.(Marka 5:15)
Simon Peter nih sur in a tleihmi(nga) kha 153 an si. (Johan 21:11)
Jesuh, vawlei a len lio ah mithi 3 a thawhter.(Luka 8:54 ; Johan 11:43 ; Johan 6:51
Jesuh A Sinak Le Thil Khuaruahhar Thenkhat
Jesuh A sinak le thil khuaruahhar Thenkhat
1) Vawlei Ceutertu (Johan 8:12)
2) Tuu luhnak Kutkaa (Johan 10:7)
3) Tuu congtu (Johan 10:11)
4) Pathian Fapa (Johan 10:36)
5) Thawhtthannak le Nunnak (Johan 11:25)
6) Lam, Biatak le Nunnak (Johan 14:6)
7) Siangpahrang (Johan 18:37) , Nunnak Changreu (Johan 6:35)
8) Jesuh, a muihmai a thlennak tlangah a langmi hna: Moses le Elijah an si. (Matt 17:3)
9) Penticost ni ah Peter thawngttha chimhnak in mi 3000 an piangthar (Hrinthan). (Lam 2:41)
10) Jesuh Vailam an tahnak,”Golgata(Luruhtlang)” a si. (Matt 27:33)
11) Jesuh vailam cungah Suimilam 6 chung hrawng a um. (Marka 15:25-34)
12) Zumtu hna lak ah Sarthih hmasabik cu “Seteven” a si. (Lam 6:1-7)
13) Jesuh Vailam a putpitu(putpiaktu) “Simon” : Korin khuami a si. (Matt27:31:33)
14) Thihhnu ah biachimtu cu “Abel” a si. (Heb 11:4)
15) Pawl biachim lio ah inndot pathum cungin a tlami pa min cu “Ethikas” a si.(Lam 20:9)
16) Jesuh thilri kha hmun li(4) ah an tthen. (Johan 19:23)
17) Mery nih Jesuh zihmui a thuhmi I, a min cu “Spikenard” a si. (Johan 12:3)
18) Jesuh vailam an tahnak tlangcu: Latin nih “Calvaria” an ti, Greek nih “Kranion” an ti. Aramic nihcun “Golgata” tiin a hmang ve. (Luka 23:33)
19) Jesuh kha a nun lio ah voihnih(2) a ttap. (Johan 11:35; Luka 19:41)
20) Johan lu tantu “Herod” a si. (Matt. 14:10)
21) Jesuh nih Unau 4 a nei : Jeim, Josef, Judas, le Simon hna an si. (Matt 13:55)
22) Bible ah Khrihfa ti a langh hmasabiknak “Lamkaltu 11:26” ah a si.
23) Paul a citmi lawng a rawk lio ah minung 276 an si. (Lam 27:37)
24) Asia ram Khrih a zum hmasabik tu cu “Epennetas” a si. (Rom 16:5-8)
25) Pentecost ni ah a telmi Ram 12 an si. (Lam 3:5-11)
26) Pathian nih Van pathum(3) a siam. (Gen 1:1)
Van pakhatnak (Daneil 4:11; Matt 6:26)
Van pahnihnak (Sam 19:1)
Van pathumnak (I Korin 12:2)
27) Jesuh van a kai hnu ah a hmutu 3 an um : Setephen (Lam 7:55) ; Paul (Lam 4:3-6); le Johan ( Biathlam 1:10,12,16)
1) Vawlei Ceutertu (Johan 8:12)
2) Tuu luhnak Kutkaa (Johan 10:7)
3) Tuu congtu (Johan 10:11)
4) Pathian Fapa (Johan 10:36)
5) Thawhtthannak le Nunnak (Johan 11:25)
6) Lam, Biatak le Nunnak (Johan 14:6)
7) Siangpahrang (Johan 18:37) , Nunnak Changreu (Johan 6:35)
8) Jesuh, a muihmai a thlennak tlangah a langmi hna: Moses le Elijah an si. (Matt 17:3)
9) Penticost ni ah Peter thawngttha chimhnak in mi 3000 an piangthar (Hrinthan). (Lam 2:41)
10) Jesuh Vailam an tahnak,”Golgata(Luruhtlang)” a si. (Matt 27:33)
11) Jesuh vailam cungah Suimilam 6 chung hrawng a um. (Marka 15:25-34)
12) Zumtu hna lak ah Sarthih hmasabik cu “Seteven” a si. (Lam 6:1-7)
13) Jesuh Vailam a putpitu(putpiaktu) “Simon” : Korin khuami a si. (Matt27:31:33)
14) Thihhnu ah biachimtu cu “Abel” a si. (Heb 11:4)
15) Pawl biachim lio ah inndot pathum cungin a tlami pa min cu “Ethikas” a si.(Lam 20:9)
16) Jesuh thilri kha hmun li(4) ah an tthen. (Johan 19:23)
17) Mery nih Jesuh zihmui a thuhmi I, a min cu “Spikenard” a si. (Johan 12:3)
18) Jesuh vailam an tahnak tlangcu: Latin nih “Calvaria” an ti, Greek nih “Kranion” an ti. Aramic nihcun “Golgata” tiin a hmang ve. (Luka 23:33)
19) Jesuh kha a nun lio ah voihnih(2) a ttap. (Johan 11:35; Luka 19:41)
20) Johan lu tantu “Herod” a si. (Matt. 14:10)
21) Jesuh nih Unau 4 a nei : Jeim, Josef, Judas, le Simon hna an si. (Matt 13:55)
22) Bible ah Khrihfa ti a langh hmasabiknak “Lamkaltu 11:26” ah a si.
23) Paul a citmi lawng a rawk lio ah minung 276 an si. (Lam 27:37)
24) Asia ram Khrih a zum hmasabik tu cu “Epennetas” a si. (Rom 16:5-8)
25) Pentecost ni ah a telmi Ram 12 an si. (Lam 3:5-11)
26) Pathian nih Van pathum(3) a siam. (Gen 1:1)
Van pakhatnak (Daneil 4:11; Matt 6:26)
Van pahnihnak (Sam 19:1)
Van pathumnak (I Korin 12:2)
27) Jesuh van a kai hnu ah a hmutu 3 an um : Setephen (Lam 7:55) ; Paul (Lam 4:3-6); le Johan ( Biathlam 1:10,12,16)
Bible Ah Kum 900 Cung A Nungmi Hna
Bible ah kum 900 cung a nungmi hna..
1. Adam. Kum - 930 (Gen 5:5)
2. Seth. Kum - 912 (Gen 5:8)
3. Enosh. Kum - 905 (Gen 5:11)
4. Kain. Kum - 910 (Gen 5:14)
5. Jared. Kum - 962 (Gen 5:20)
6/ Methuselah. Kum - 969 (Gen 5:27)
7. Noah. Kum - 950 (Gen 5:29)
1. Adam. Kum - 930 (Gen 5:5)
2. Seth. Kum - 912 (Gen 5:8)
3. Enosh. Kum - 905 (Gen 5:11)
4. Kain. Kum - 910 (Gen 5:14)
5. Jared. Kum - 962 (Gen 5:20)
6/ Methuselah. Kum - 969 (Gen 5:27)
7. Noah. Kum - 950 (Gen 5:29)
Bible ah Amak Ngaimi Thil Hna
Bible ah Amak Ngaimi Thil Hna
1. Solomon nih Phungthlukbia 3000 a ttial, cun Hla fung 1005 a ttial. (I Siang. 4:32)
2. Solomon nih kum khat chungah Sui, talen a dongmi 666 a si. (I Siang. 10:14)
3. Phungthlukbia a fonh/khawmtu “Hezekiah” a si. (Phungt. 25:1)
4. Bible ah Pathian min a tel lo nak cu “Esther” cauk a si.
5. Bible ah “India” a langhnak cu Esther 1:1 ah a si.
6. Bible ah ‘Tahan’ a ttialnak Number 26:35 ah a si.
7. Bible nih innsang a chimmi hna;
Babel innsang (Gen 11)
Shekhem innsang (Biaceih.9:46)
Penuel innsang (Biaceih 8:17)
Siloam innsang (Luka 13:4)
1. Solomon nih Phungthlukbia 3000 a ttial, cun Hla fung 1005 a ttial. (I Siang. 4:32)
2. Solomon nih kum khat chungah Sui, talen a dongmi 666 a si. (I Siang. 10:14)
3. Phungthlukbia a fonh/khawmtu “Hezekiah” a si. (Phungt. 25:1)
4. Bible ah Pathian min a tel lo nak cu “Esther” cauk a si.
5. Bible ah “India” a langhnak cu Esther 1:1 ah a si.
6. Bible ah ‘Tahan’ a ttialnak Number 26:35 ah a si.
7. Bible nih innsang a chimmi hna;
Babel innsang (Gen 11)
Shekhem innsang (Biaceih.9:46)
Penuel innsang (Biaceih 8:17)
Siloam innsang (Luka 13:4)
Apr 18, 2017
Baibal Tialtu, Tial Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(angan)
Baibal Cauk Pakhat Tial Kum/Caan,
Baibal Cauk Pakhat Tinhmi,
Baibal Tawh.
Baibal Cauk Pakhat Dal/Angan Um Zat
I.Biakamhlun
II. Biakhamthar
I. Biakamhlun : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Genesis
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thilser, Iremnak, Hrinsortu
Tawh _ 3:15; 12:3
Dal _ 50
2. Exodus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Kamh, Raithawinak, Chinchiahnak,
Riahbuk/Thlam(tent)
Tawh _ 6:6 ; 19:5-6
Dal _ 40
3. Leveticus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thianhlimnak, Pekchanhnak, Raithawinak
Tawh _ 17:11 ; 20:7-8
Dal _ 27
4. Number
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Phunzai(Gramble), Thianhlimnak, Riahbuk
Tawh _ 14:22 ; 26: 12
Dal _ 36
5. Deutronomy
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Iremnak, Raitawinak, Hngalh Zungzalnak,
Thluachuahnak, Chiatserhnak
Tawh _ 10:12 ; 30:19-20
Dal _ 34
6. Joshua
Tialtu _ Joshua
Kum _ 1400-1370 BC
Tinhmi _ Raithawinak, Biakam, Raltthatnak
Tawh _ 1:8 ; 11:23
Dal _ 24
7. Biaceihtu
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050-1410 BC
Tinhmi _ Tuahsual, Tahnak, Kamhnak, Biaceihtu, Pathian
Thlarau
Tawh _ 2:20 ; 21:25
Dal _ 21
8. Ruth
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050 le 500 BC
Tinhmi _ Bawinak, Atthawngbik, Vakhamhtu
Tawh _ 1:16 ; 3:11
Dal _ 4
9. I Samuel
Tialtu _ Samuel le Gad
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ Thlacam(pray)
Tawh _ 13:14 ; 15:22
Dal _ 31
10. II Samuel
Tialtu _ Samuel le Nathan
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ David; Pathian thinlung ngei
Tawh _ 7:12 ; 22:21
Dal _ 24
11. I Siangpahrang
Tialtu _ Jeremieh
Kum _ 550 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram a tthennak
Tawh _ 9:4 ; 11:11
Dal _ 22
12. II Siangpahrang
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 560-538 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram chungin saltannak
Tawh _ 17:22-23
Dal _ 25
13. I Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 29
14. II Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 36
15. Ezara
Tialtu _ Ezara
Kum _ 438-457 BC
Tinhmi _ Biakinn remhtthannak(tungtthannak)
Tawh _ 1:37 ; 10
Dal _ 10
16. Nehemiah
Tialtu _ Ezara
Kum _ 445-427 BC
Tinhmi _ Kulhnak vampang remhthannak
Tawh _ 6:15 ; 8:8
Dal _ 13
17. Ester
Tialtu _ Mordekai(a si kho men)
Kum _ 465 BC
Tinhmi _ Vanruat tthan, A dih cangmi ruahtthan
Tawh _ 4:13 ; 8:17
Dal _ 10
18. Job
Tialtu _ Samuel
Kum _ 2000-1800 BC
Tinhmi _ Harsat tuarnak
Tawh _ 2:3
Dal _ 42
19. Salm
Tialtu _ David
Kum _ 1000-300 BC
Tinhmi _ Thangtthatnak, Cawimawi
Tawh _ 150:6
Dal _ 150
20. Phungthlukbia
Tialtu _ Solomon
Kum _ 950-700 BC
Tinhmi _ Fimnak, Hngalhthiamnak, I cawnpiaknak,
Pathianttihnak
Tawh _ 1:7
Dal _ 31
21. Phungchimtu
Tialtu _ Solomon
Kum _ 971-931 BC
Tinhmi _ Zeihmanhlo
Tawh _ 2:24 ; 12:13
Dal _ 12
22. Solomon Hla
Tialtu _ Solomom
Kum _ 965 BC
Tinhmi _ Nungak/Tlangval : I duhnak
Tawh _ 6:3
Dal _ 8
23. Isaiah
Tialtu _ Isaiah
Kum _ 740-680 BC
Tinhmi _ Ngeihthiamnak, Tlanhtu, Felnak, Zalonnak, I
hnemhnak
Tawh _ 9:6-7 ; 53:6
Dal _ 66
24. Jeremiah
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 625-585 BC
Tinhmi _ I Ngeihchihnak, Remhtthannak
Tawh _ 7:23 ; 8:11
Dal _ 52
25. Tahnakhla
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 585/6 BC
Tinhmi _ Tuarnak Langhter
Tawh _ 2:5 ; 3:22
Dal _ 5
26. Ezekiel
Tialtu _ Ezeziel
Kum _ 572-570 BC
Tinhmi _ Pathian Lianngannak
Tawh _ 36:24-26
Dal _ 48
27. Daniel
Tialtu _ Daniel
Kum _ 537 BC
Tinhmi _ Isreal cungah Pathian a tinhmi
Tawh _ 2:20-27
Dal _ 12
28. Hosea
Tialtu _ Hosea
Kum _ 710 BC
Tinhmi _ Isreal sinah Pathian dawtnak le zumhawk A
tlaknak
Tawh _ 4:1 ; 11 ;7,9
Dal _ 14
29. Joel
Tialtu _ Joel
Kum _ 835 BC
Tinhmi _ Pathian nii sunglawi le tihnung, Khuaruahhar
Tawh _ 2:11
Dal _ 3
30. Amos
Tialtu _ Amos
Kum _ 755 BC
Tinhmi _ Biaceihtu, Dik(tling)nak, Felnak
Tawh _ 5:24
Dal _ 9
31. Obidiah
Tialtu _ Obidiah
Kum _ 586 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 1:4
Dal _ 1
32. Jonah
Tialtu _ Jonah
Kum _ 760 BC
Tinhmi _ Tho, I timcang, Zul
Tawh _ 4:11
Dal _ 4
33. Mikah
Tialtu _ Mikah
Kum _ 700 BC
Tinhmi _ Zangfahnak, Tlawmte a tangmi
Tawh _ 4:3
Dal _ 7
34. Nahum
Tialtu _ Nahum
Kum _ 663-612 BC
Tinhmi _ Sual, Cat(lok)
Tawh _ 1:7
Dal _ 3
35. Habakuk
Tialtu _ Habakuk
Kum _ 606-604 BC
Tinhmi _ Zumhnak, Ngeihchiatnak
Tawh _ 2:24
Dal _ 3
36. Zephaniah
Tialtu _ Zephaniah
Kum _ 625 BC
Tinhmi _ Bawiapa Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 3
37. Haggai
Tialtu _ Haggai
Kum _ 520 BC
Tinhmi _ Pathian Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 2
38. Zekhariah
Tialtu _ Zekhariah
Kum _ 520-518 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 4:6
Dal _ 14
39. Malakhi
Tialtu _ Malakhi
Kum _ 450-400 BC
Tinhmi _ Thlahmi, Tlangbawi, Felnak le Biaceihnak
Tawh _ 3:1
Dal _ 4
II. Biakaamthar : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Matthai
Tialtu _ Matthai
Kum _ 58-68 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Bawi a si
Dal _ 28
2. Marka
Tialtu _ Marka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Sal
Tawh _ 10:43,45 ; 8:34-57
Dal _ 16
3. Luka
Tialtu _ Luka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Minung fapa
Tawh _ 19:10 ; 1:3
Dal _ 24
4. Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 85-100 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Pathian fapa
Tawh _ 1:11-13 ; 20:30-31
Dal _ 21
5. Lamkaltu
Tialtu _ Luke
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu thanlianhnak
Tawh _ 1:8 ; 2:42-43
Dal _ 28
6. Rom
Tialtu _ Paul
Kum _ 57 AD
Tinhmi _ Pathian a diknak or Felnak
Tawh _ 1:6-17 ; 3:21-25
Dal _ 16
7. I Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 56 AD
Tinhmi _ Taksa nun siamremhnak
Tawh _ 6:19-20 ; 10:12-13
Dal _ 16
8. II Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ A rianttuannak ah a ralring(veng)
Tawh _ 4:5-6 ; 5:17-19
Dal _ 13
9. Galati
Tialtu _ Paul
Kum _ 49 AD
Tinhmi _ Nawlbia tangah zalonnak
Tawh _ 2:20-21 ; 5:1
Dal _ 6
10. Efisa
Tialtu _ Paul
Kum _ 60-64 AD
Tinhmi _ Khrih taksa dinnak
Tawh _ 4:1-3 ; 2:8-10
Dal _ 4
11. Philipi
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Jesuh Nunnak
Tawh _ 1:21 ; 4:12
Dal _ 4
12. Kolose
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Khrih chung Nunnak
Tawh _
Dal _ 4
13. I Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 50 AD
Tinhmi _ Khrih thawhtthannak, Thianhlimnak
Tawh _ 4:14
Dal _ 5
14. II Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 51/52 AD
Tinhmi _ Pathian mi theihthiamnak
Tawh _ 2:2-3 ; 3:5-6
Dal _ 3
15. I Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu rian
Tawh _ 3:15
Dal _ 6
16. II Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 65-67 AD
Tinhmi _ Pathian rianttuan I tuarnak
Tawh _ 2:3-4 ; 3:14-17
Dal _ 4
17. Titas
Tialtu _ Paul
Kum _ 62-63 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu hna
Tawh _ 1:5 ; 3:8
Dal _ 3
18. Philimon
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Bawi, Ngeihthiamnak
Tawh _ 1:15-16
Dal _ 1
19. Hebru
Tialtu _ Fianglo (Micheu nih cun Paul ttialmi a si an ti)
Kum _ 70 AD
Tinhmi _ Khrihfa snag deuhnak
Tawh _ 4:14-16 ; 12:1-2
Dal _ 13
20. Jeim
Tialtu _ Jeim
Kum _ 44-45 AD
Tinhmi _ Zumhnak le Thiltinh
Tawh _ 1:19-22 ; 2:14-17 ; 1:14,22
Dal _ 5
21. I Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Khrih tuarnak
Tawh _ 1:10-12 ; 4:12-13
Dal _ 5
22. II Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Kilvennak nih cawnpiaknak dik(hman)lo a doh.
Tawh _ 1:20-21 ; 3:9-11
Dal _ 3
23. I Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Pathian he I pawlkomhnak
Tawh _ 1:3-4 ; 5:11-13
Dal _ 5
24. II Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Dik(fel)lo tak in I pawlkomhnak
Tawh _ 1:20-21 ; 3”9-11
Dal _ 1
25. III Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Unau a kommi hna Nomhnak
Tawh _ 1:11
Dal _ 1
26. Judas
Tialtu _ Judas
Kum _ 75,80 AD
Tinhmi _ Zumhnak
Tawh _ 1:1-3
Dal _ 1
27. Biathlam
Tialtu _ Johan
Kum _ 95-96 AD
Tinhmi _ Khrih a rak kirthan lai ti chimnak
Tawh _ 1:19 ; 19:11-15
Dal _ 22
>>>>>>>>SHARE<<<<<<<<
Palh sualmi a um cun rak chim hram u law...
Apr 13, 2017
Jesuh Hi Zei Ni Set Ah Dah Athih? Catialtu- Hai Vung Lian
| Jesuh thlan timi "Garden's Tomb" |
Catialtu hna nih an mah le uarmi hawih cio lawng in ca an tial. Jesuh a riantuannak, thil khuaruahhar a tuahnak, mizaw a damhnak le mithi a thawhternak tibantuk lawngte hi an uar i, an tial. Amah a tuanbia (biography) hi an uar lem lo caah, an rak tial lo asi kho men.
Cucah Jesuh hi zeitik set dah a chuah? Zeitik kum sette ah dah a thih? Cawn ni zeizat ni ah dah a thih? Zeitik ni le caan sette ah dah a thawh? timi pawl hi an rak uar (interest) tuk lo i, hi kong hi pakhat hmanh an tial lo. Cucaah tu chun ni ah, Christmas Ni le Thawhthan Ni kong zongah buainak le elnak tampi a chuak theu tawn. Acunglei biahalnak hna hi, Krih thih hnu kumzabu AD pakhat le cheu hrawng in an rak i buaipi pah cangmi biahalnak an si.
College ka kai lio ah, khua chungkhat Sabath pa nih cun, "Christmas Ni zong hi a dik lo. Zarhpi Ni zong adik lo. Ningani ah Jesuh athi nan timi zong a dik lo. Jesuh hi Ningani (Friday) ah a thih ahcun, Zarhpini zingka ah nan thawhter le ni khat le cheu lawng pei vawlei chungah a um ko cu. Baptist zong, CJC le UPC zong nih nan palh dih" tiah a rak ka ti. Cu caan thawk in, Jesuh thihnak le thawhthannak kong hi, ka ruat ve lengmang.
| Jesuh chan lio i Judah ram thlan pakhat |
Protestant Krihfabu nih cun, a ni le caan hi biapi tuk ah chiahmi siloin a mah Jesuh tu hi biapi deuh ah chiah asi. Ni le caan kongah kan buai tuk lo. Asinain zeithil tuah tik hmanh ah, kan tuah vekvek ko ahcun, a diklo rumro pi tuahnak cha cun, Bible chimning he aa naih bik in hman le tuah cu, thil tha deuh asi.
Tu chun ni Thawhthan kan hman ning cu bible sining zoh tikah, a dik bak lo. Remh le thlen awk tha sehlaw cu, remh le thlen ding asi. Nihin sining ahcun, Jesuh hi Ningani (Friday) zanlei ah kan thihter. Cucaah Ningani zanlei zong cu "Good Friday" tiah min sak asi phah. Cu zong cu aa palh dipdepmi asi.
A thawhni "Thawnthan ni" tu cu bible chim ning le Judah calendar sining tein a dik caah, remh ding le chap ding a um lo. A thihni kong lawng ruah ding a um.
Nihin ni Thawhthan Ni kan hmanning cu, Judah calendar in tuak tikah a dik kho lo. Julean Calendar in tuak tik zongah, a dik fawn lo.
Ningani (Friday) i a thih ahcun:-
1. Ninga zan-Rinni zan.............Ni (1)
2. Rinni zan-Zarhpini zing........Ni cheu (1/2)
"Zarhpini zing ah atho" ti in tuak hmanh ah, Jesuh thlan chung aum hi, ni khat faite lawng asi. Jesuh nih "Mifapa zong hi vawlei chungah ni (3) le zan (3) a um ve lai" tiah atimi hi a tling bak lo. Cucaah Thawhthan kan hman ning hi, bible bia kal ning cun aa palh bakmi asi.
Jesuh nih a thihnak le thawh thannak ding kong cu, Matt 12:38 ah, hi tin prophet bia a rak phuan chung. Pharisees nih Jesuh cu "khuaruahhar hmelchunhnak" an hal. Jesuh nih hi tin a leh hna:
"Prophet Jonah kong dah ti lo cu, khuaruahhar chim ding kan ngei hna lo: "Jonah cu ngapi paw chungah ni (3) le zan (3) a um bantuk in, Mifapa zong vawlei chungmuru ah ni (3) le zan (3) ka um ve lai" (Matt 12:40).
Asiahcun Ningani ah kan thihter i, Zarhpini zingka ah kan thawhter tikah, Judah nithla rel ning in cun Nikhat le acheu lawng a si. Zeitindah cucu ni (3) kan ti khawh lai? Mirang calendar in rel zongah ah, nikhat ah suimilam 24 um in tuak tik zongah, ni khat le cheu lawng asi than. Cucaah Jesuh kan thihter le thawhter than caan hi, palh tha lo tein aa palh.
Ni (3) cu suimilam in tuak ahcun 72 asi. Atu Thawhthan kan hman ning hi suimilam caan in tuak ahcun, Ningani zanlei in Rinni zanlei tiang suimilam (24) asi. Rinni zanlei in Zarhpini zingka 7 Am tiang hei si sehlaw, atam bik ah Jesuh thlan chung a um caan hi, suimilam 37 tluk lawng asi.
Suimilam in tling tein a um le um lo cu kong dang chia ko rih u sih. Judahmi nih nikhat an ti tawnning theng in rel lo in, Lai tuak in rel tik zongah, ni a tling kho hrimhrim lo. A suimilam in tling hmanh hlah sehlaw, ani ahcun a tling ti in kan tuak khawh.
1. Ningani ----Ni (1) nak
2. Rinni ----Ni (2) nak
3. Zarhpini--- Ni (3) nak
Asinain a zan in tuak tik ah tuak awk atha hawi ti lo. Zeicatiah Ningani a thih ahcun, zan (3) cu zeiti hmanh in asi kho ti lo. Zan (2) lawng vawlei chung um ding asi than.
1. Ninga zan---Zan (1) nak
2. Rinni zan---Zan (2) nak
Cucaah atu i Ningani kan thihter ning cun, zeiti hmanh in Jesuh hi thlan chungah zan (3) a um kho ti lo. Ni (3) hmanh hi, "tuak hramhram" lawngah aa tuak kho ding asi. Cucaah Jesuh nih "ni 3 le zan 3 chung vawleichung a um dingmi kong le Jonah 1:17 a epchunnak prophet bia a rak phuan chungmi hi a tling lo" tinak asi hnga. Cucaah, atu lio "Thawhthan" kan hman ning hi cu, Bible ning in cun, a dik kho lo.
Zeidah An Tuak Palhmi Asi Hnga?
Jesuh hi Friday ah a thi tiah kan timi hi, bible cheukhat ah an rak lehpalh caah asi. Hlanlio deuh Krihfa hmasa hna nih, an rak palh deuh caah a si kho men. A ruang cu Bible pakhat lawng zoh in le bible tha deuh in an rak zoh lio ruangah asi kho.
Bible vialte lakah tial hmasat bikmi cu Paul cakuat an si. Galati cakuat hi tuan bik a tialmi asi i, AD 48 hrawng ah asi. Paul nih hin Jeuh chuahnak le thihnak kong hi a tial lo. Thawngtha Cauk pali nih Jesuh thihnak kong an tialmi tu in, Jesuh thihnak le thawhthannak hi kan theihmi asi.
Bible tha tein zoh tikah, Jesuh a thih zarh ah hin,Sabath pahnih aa tong ti kan hmuh. Cu Sabath pahnih kong hi, hlan lio Krihfa hruaitu hna nih rak buai deuh hna sehlaw a dawh. Cu Sabath (2) cu "Kum Sabath le Zarh Sabath" an si.
1. Kum Sabath: Hi Sabath hi "Passover" (Lanhtak Puai) asi. Egypt ram sal sinak in an chuah zan philhlonak puai asi. Nissan thla ni 14 zanlei in aa thawk i Nissen thla ni 15 zanlei ah a dong. Aa thawk caan hi zanlei 3:00 in nitlakkar ah aa thawk. Hi Sabath cu kum khat ah voikhat a chuakmi asi. Judahmi tuanbia ah ni sunglawi bik ni a si. Cucaah hi Sabath cu Mirang bible ahcun, "special Sabath" asiloah "a high day" (nisang ni) tiah an ti. Cu ni sunglawi cu "Nitlakka in aa thawk i, a thaizing nitlak tiang" asi. Cu caan chung cu eidin timtuah dah ti lo cu, zeidang rian tuan a thiang lo. Lanhtak Puai lai ni cu, "Timhlamh Ni" (Preparation Day) tiah an ti. Hi Preparation Day ah hin, Jesuh a thi ti kha bible ah kan hmuh. Kum Sabath hi, ni laklawh ah a tla kho i, voi tam deuh cu zarh chung ni ah an si. Thilnu phulhlo changreu puai (ni 7 ulhmi) he aa thawknak ni zong asi (Exodus 12: 15-20; Matt 16:12).
2. Zarh Sabath: Hi Sabath cu "Zarh khat ah voikhat ulhmi Sabath (Rinni) asi." Hi ni cu Ningani nitlak in Rinni nitlak tiang asi. Hi ni ah hin riantuan khawh asi lo. Sabath buar asi caah, eidin tah ti lo cu, zeihmanh tuah athiang lo.
Bible tha tein zoh tik ah, a fiangmi cu, Jesuh vailam an tah ni le a thih ni hi, Zarh Sabath silo in Kum Sabath (Lanhtak Puai/Passover Sabath) lai ni, "Preparation Day" ah khan asi ti kha atanglei bible ah fiang tein kan hmuh.
Lai Bible Thiang ahcun, "Jesuh thihni hi, Cawnningani (Friday)" ti asi (Luke 23:54; Johan 19:31). Lai Bible Thiang hi, Today's English Version (TEV) lak deuh in tialmi asi tiah tleicia Rev. Dr. David Van Bik nih a rak ti bal. Cucaah Lai bible hi TEV in lakmi asi caah, TEV ning tein "Cawnningani" tiah a ti tikaj, apalh ti khawh asi lo. TEV tu nih a leh ning kha asi.
Bible dang zoh tik ah, Lai Bible Thiang ah John 19:31 i "Cawnningani" (Friday) tiah timi te khi, hitin an an hman. Bible minthang bik (10) kan zohchun lai.
1. King James Version (KJV) nih cun "Preparation day" tiah a hman. Zeicatiah a thaizing cu "a thaizing kha Sabath day ding asi i,a high day (ni sunglawi) asi" tiah ati. "High day" timi hi "Passover" (Lanhtak Puai) asi.
2. Living Bihle (LB) nih cun, Jesuh thih ni a thaizing khi "a very special day, Passover" (Lanhtak Puai, ni sunglawi taktak asi) tiah a tial ve.
3. New International Version (NIV) nih cun, Jesuh thih ni cu "a day of Preparation" asi. A thaizing cu "a special Sabath asi; Judahmi nih cu Sabath ni ahcun, ruak kha thing cungah thlai an duh lo" tiah a tial (Special Sabath atimi cu Passover/Lanhtak Puai kha asi)
4. Philip Modern English (PME) zong nih, "Jesuh thih ni cu Passover ca i Timhlamhni (a day of Preparation) asi ati. Zeicatiah a thaizing Sabath cu a biapi tukmi Sabath asi caah asi (particular important Sabath tiah a tial).
5. Revised Standard Version (RSV) zong nih, Jesuh thih ni cu "a day of Preparation" asi; zeicatiah a thaizing cu Sabath ni asi i, "a high day" asi caah asi tiah ati.
6. Jerusalem Bible (JB) ahcun, Jesuh thih ni cu "Preparation Day asi" tiah a tial. Zeicatiah a thaizing Sabath cu sunglawi tuk in an ulhmi Sabath asi caah asi" tiah a tial.
7. New English Bible (NEB) ahcun Jesuh thih ni zanlei cu "Passover lai ni asi; cu Passover ni cu Judah mi caah nisunglawi tukmi ni asi" tiah ati.
8. New Living Traslation (NLV) ahcun Jesuh thih ni a thaizing cu Special Sabath asi; zeicatiah cucu Lanhtak Puai ni asi caah asi" tiah ati.
9. New American Standard Bible (NASB) ahcun Jesuh thih ni cu "a day of Preparation" asi; zeicatiah a thaizing Sabatah cu a high day (ni sunglawi) asi" tiah ati.
10. Today's English Version lawng nih Friday (Cawnningani) ti a hman.
Cun Luke 23:54 zawn zong ah khin, KJV, NIV, RSV, PME, JB, NLT, NASB nih cun "Preparation Day" asiloah "day of Preparation" tiah an hman. Zeicatiah "Sabath ni a nai cang caah" tiah an tial. LB, TEV, NEB bible pathum lawng nih "Friday" timi an hman.
Cucaah hi bible (10) leh ningcang hi, epchun tikah Jesuh thihni hi 'Timhlamh Ni" (day of Preparation asiloah Preparation Day) timi a rak si. A thaizing hi, "Special Sabath" (Passover/Lanhtak Puai) cu asi.
Passover (Lanhtak Puai) hi Zarh dongh ah si lo in, zarh chung ni ah a si kho i, voi tampi cu zarh chung ni ah a tla tawn. Jesuh thih kum ah hin, Jesuh thih zarh ngelcel ah hin "Kum Sabath le Zarh Sabath hi an um veve.
John 19:31 nih tliang taktak in a chimmi cu "Jesuh thih ni hi, special Sabath lai asi" ati tik ah, Zarh Sabath siloin Kum Sabath (Passover/Lanhtak Puai) asi. "Cu ni ahcun ruak thing cungah thlai a thiang lo" (John 19:31). Luke 23:56 nih cun "cu ni (Jesuh thih ni) cu "Preparation Day" asi i, "Sabath ni kha aa thawk dengmang cang" tiah a tial. Sabath cu zanlei nitlak bak in aa thawk caah asi.
Hi bible cang hna zoh tikah, Jesuh ruak kha, zanlei ngai ah an lak; ni a tlak deng ah, thlan ah an khumh tinak asi. An khumh din hnu ah, nu hna zong inn ah an tlung. Inn an phak ahcun ni a tla cang lai i, Kum Sabath aa thawk cang ding asi. Zeicatiah Kum Sabath hi zanlei 3:00 PM le nitlak karlak ah aa thawk caah asi. Mark 15:42-47 ah Mary Magdalin, Joses nu Mary hna zong thlan an va hmuhnak le inn ah an tlunnak kong a kan chimh (Luke 23: 56 zoh chih).
Jesuh thih thaizing cu (special Sabath/Passover) asi caah, Sabath ulh a herh. Inn ah an i dinh zirziar a herh. Sabath phungbia zulh aherh i buar phung asi lo. Hi Passover ni ah hin, "Eidin timhtuah dah ti lo cu, zei rian hmanh tuan a ngah lo." Lam hlat zong kal phung asi lo. Cu ni ahcun Rimthaw zihmui le ruak thuh sathau zong cawk a ngah lo. Zeicatiah cucu an tuah ahcun "riantuan" ah ruah asi caah, Sabath buar asi ding asi.
Mark 16:1 nih a kan chimhmi cu, "Sabath ni a dih hnu ah, Mary Magdalin le hawi le zihmui an cawknak kong" asi.
"Sabath ni kha a dih tikah, Mary Magdalin, Jeim nu Mary le Salome nih khan Jesuh ruak thuh awkah zihmui kha an i cawk."
"Sabath ni a dih" atimi hi "Zarh Sabath" asi kho lo. "Kum khat voikhat chuakmi special Sabath(Lanhtak Puai Sabath) tu kha asi. Cu Kum Sabath a dih hnu ah, "zihmui an i cawk" khi asi. Cucaah "Sabath a dih hnu, zihmui an cawk ni khi, Ningani (Friday)" asi lai.
Mary Magdalin te, Jesuh thlan i an kal hi,Zarhpini zingka ah asi.
Cucaah "Zihmui an cawk ni le Zarhpini zingkate karlak ah khin, Bible nih a tial lo nain, a fiangmi cu "Zarh Sabath" (Rinni) a um ti tuak khawh asi.
Cucaah hnulei ah, van kir than in Jesuh thih ni van dawi u sih law hitin kan kan dawi khawh lai.
(1) Thawhthan Ni...Zarhpini zingka
(2) Zarh Sabath-Ningani zan in Rinni zanlei khuamuih tiang (Dinhni asi)
(3) Nili zan-Ninga zan (A lawngmi ni asi. Nu nih zihmui/sathau an cawk/timh).
(4) Nithum zan-Nili zan tiang "Kum Sabath" (Riantuan a ngah lo; Dinh ni asi)
Acunglei Nithumni (Wednesday) hi, Kum Sabath (Passover) thawk lai ni, "Preparation Day" asi. Cu ni cu, Jesuh thihni asi.
Cucaah "Jesuh hi Nithumni (Wednesday) ah a thi" tinak asi. Jesuh thih kum ah hin, Passover (Lanhtak Puai) hi Nithum zan ah aa thawk tinak asi (Lanhtak Puai hi, Nisan thla ni 14/15 ah asi tawn).
Nithumni zanlei suimilam 3 hnu ah a thi lai. Cucaah thlan chung um caan hi hitin tuak khawh asi.
1. Nithum zan-Nili zan.......Ni 1 le zan 1 nak (Lanhtak Puai Ni)
2. Nili zan-Ninga zan.........Ni 2 le zan 2 nak (Lanhtal Puai thaizing/Zihmui cawkni)
3. Ninga zan-Rinni zan-----Ni 3 le zan 3 nak (Zarh Sabathni)
Rinni (Sabath) zanlei nitlak bak khi zan 3 le ni (3) a tlinnak asi. Zan (3) le ni (3) thlan ah a um hnu ah a tho than. Nu hna nih Zarhpini zingka te ah kalnak aruang cu, Sabath a dih hnu "zanmui" i thlanmual kal cu a phung asi lo caah, an kal ti lo. A thaizing Zarhpini zingkate an kalnak asi. Cu an kal tik ahcun, "Thlan a lawng cang. Jesuh a um ti lo. A rak tho diam cang." Vancungmi an tum le li hna aa hninh le thlanlung hna an thawn khi cu, Jesuh a um ti lo; a tho cang" timi tehte an khannak tu asi.
Biafunnak
Jesuh thawhthannak kong a rak tuaktantu hlanlio Krihfa hmasa hna nih, a tuak an rak palh deuh kho men. Cucaah Jesuh hi Ningani (Friday) ah kan thihter i, Zarhpini ah kan thawhter. A ngaingai tiahcun, Nithumni (Wednesday) ah thih i, Zarhpini zingka (zantim zong asi kho) ah a tho ding asi. Cucaah nikhatkhat ahcun, Nithumni (Wednesday) tu hi "Good Wednesday" ti i, Jesuh thihni ah i hmang kho sehlaw, cucu Bible chim ning a tlin cemnak asi ko hnga. Good Friday um ti si ti lo in, Good Wednesday tu hi siter ding asi.
------------------
Zohchih dingmi ca
1. Lanhtak Puai le Thilnu Telhlo Changreu Puai kong hi hi website ah rel khawh asi. Judah cakendar kong tling tein aa tialnak asi.
http://www.hebrew4christians.com/Holidays/Spring_Holidays/Unleavened_Bread/unleavened_bread.html
Apr 12, 2017
Baibal Theitlei
Kan Baibal chungah...
~ Jesuh zultu hna kha zei khua ah dah `Khrihfa´tiah an rak ti hmasa bik?
Antiok khua ah hin pei Jesuh zultu hna kha `Khrihfa´ tiah an rak ti hmasa bik hna cu.(Lamkaltu 11:26)
~ Grik ram chungah Khrihfa a cang hmasa bik a ho dah si?
Stefanas le a inn chungkhar cu Grik ram chungah Khrihfa a cang hmasa bik an si.(1 Korin 16:15)
~ Asia ram ah a hodah Khrih a zum hmasa bikmi a si?
Epenetas cu Asia ram ah Khrih a zum hmasa bikmi a si.(Rom 16:5)
~ Jesuh zultu hna kha zei khua ah dah `Khrihfa´tiah an rak ti hmasa bik?
Antiok khua ah hin pei Jesuh zultu hna kha `Khrihfa´ tiah an rak ti hmasa bik hna cu.(Lamkaltu 11:26)
~ Grik ram chungah Khrihfa a cang hmasa bik a ho dah si?
Stefanas le a inn chungkhar cu Grik ram chungah Khrihfa a cang hmasa bik an si.(1 Korin 16:15)
~ Asia ram ah a hodah Khrih a zum hmasa bikmi a si?
Epenetas cu Asia ram ah Khrih a zum hmasa bikmi a si.(Rom 16:5)
Apr 8, 2017
Mino Hna Caah Lam Hruaitu Tha, By Tha TLung Lian
A Chung Ummi Bia
I.
A. Bible Min le Tinhmi
B. Biakamhlun le Biakamthar
II.
A. Bible ah kum 900 cung a nungmi hna
B. Eden dum tiva 4 le Israel fale hna Nawlbia
III. Bible ah amak ngaimi thil hna
IV. Salm ca ttialtu le Khuaruahhar thil
V. Biakam hna
VI. Bible ah a sibik mi (II)
VII. Biakamhlun tthenning
VIII. Biakamthar tthenning
IX. Jesuh a sinak le Thil khuaruahhar tthenkhat
X. Biakamhlun : Ttialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
XI. Biakamthar : Ttialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
XII. Biakamhlun Biaceihtu hna le Israel Siangpahrang hna
XIII. Chaklei “Samaria” Siangpahrang hna le an uk kum(Nothern Kingdom)
XIV. Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang hna le an uk kum(Southern Kingdom)
Israel thlahtu phun 12 / Jacob fapa le 12
Jesuh zultu minung 12
XV. Jesuh thil khuaruahhar tuahmi
Bible Hmanning (Torminology)
XVI. Israel Profet cheukhat hna an min le an rianttuan lio caan
XVII. Dinnak le Dinlonak nih an chuah pimi theipar hna
I.
A. Bible Min le Tinhmi
• Genesis - Hramthoknak
• Exodus - Chuahnak
• Levitikas - Amah nih a auh
• Nambar - These ram ah Pathian nih bia a chim
• Deuteronomi - Nawlbia voihnihnak
• Joshua - Khamhnak / Sualnak chungin kilvennak
• Biaceihtu - Kamhtu
• Ruth - Nu khualipi
• I Samuel - Pathian min / Pathian theihnak / Bia ngeihnak
• II Samuel - Ram Uk chungkhar Cauk (Cazual)
• I Siangpahrang - Siangpahrang le zungzal Siangpahrang
• II Siangpahrang - Siangpahrang le zungzal Siangpahrang
• I Chanrelnak - Judah pawl ttialmi Ca thianghlim
• II Chanrelnak - Judah pawl ttialmi Ca thianghlim
• Ezra - Bawmh / Bawmtu
• Nehemiah - Jehovah Pathian thawngin hna a ngam
• Esther - Burbuk rimhmui / Deuh
• Job - Midang Pathian zeirello
• Salm - Thangtthatnak Hla
• Phungthlukbia - Solomom phungthluk bia / Fimnak bia
• Phungchimtu - Pathian Bia chimtu
• Solomon Hla - Hla
• Isaiah - Jehovah Pathian cu Khamhtu a si
• Jeremiah - Jehovah Pathian thawngin fek tein dir
• Tahnak Hla - Ngeihchiatnak
• Ezekiel - Pathian thawnnak
• Daniel - Pathian cu khuakhang piaktu
• Hosea - Kamhnak
• Joel - Jehovah cu Pathian a si
• Amos - Thilrit phurtu/ Cawitu (Ngeihchiatnak phurtu)
• Obadiah - Jehovah Pathian biaktu
• Jonah - Thuro
• Mikah - Jehovah Pathian bantuk cu ahodah?
• Nahum - Zangfah kho (Bia chimtu/ Hnemtu/ Hnangam tertu)
• Habakkuk - Pom / Kup
• Zefaniah - Jehovah Pathian thawngin thup (Ithup / Iphen)
• Haggai - Thanuam
• Zekariah - Jehovah Pathian thawngin -------
• Malakhi - Ka zultu
( Biakamhlun hi Bu or Uk 39 a um ) / (Biakamthar hi Bu or Uk 27 a um)
B. Biakamhlun le Biakamthar
Biakamhlun cu Hebru holh in an ttial.
Biakamthar cu Greek holh in an ttial.
Bible hi kum 1600 chung an ttial. A ttialtu hna hi hmun dangdang cio in an si I, minung 40 hrawng an si. An ttial mi ca hi, I theih hmasa loin, theihcia mi bantukin I pehthluahmah in ttialmi a si. (A dik/tling mi Ca a sinak a langhter). That is the Living Word of God. (Bible)
Biakamhlun le Biakamthar, an karlak ahhin kum 400 chung hi Daitipthep tein a um… (Silent Period).A fawinak in Pathian a phuang lo tiah kan pom. Nain, R.C nih cun mah lio ah ttialmi cauk 15 kha an Bible ah an telh chih.
Biakamthar, Jesuh a chuah lai hrawngah hin “Aramik” holh an hman. Kan Bible zongah tam ial kan hmuh.
• Bible Cauk ( King James cauk ) kong :-
Biakamhlun Biakamthar Fonh(total)
Bu(cauk) 39 27 66
Dal (chapters) 929 260 1189
Caang (verses) 23,145 7,957 31,102
Biafang (words) 592439 181253 773692
Cafang (letters) 2728100 838380 3566480
Mah hi an I lo cio hna lo caah a palh sual a si ahcun ka ruah thiam uh. But Authawng ah an rak chuahmi a si. Mizo pa ttialmi he cun a dang ngai nain Version an I dang ruangah a si kho men.
Bible le Caang langhning
i. Bible dal saubik cu (Salm 119) a si.
ii. Bible dal tawibik cu (Salm 117) a si.
iii. Bible caang saubik cu (Ester 8:9) a si.
iv. Bible caang tawibik cu (Jonh 11:35) a si.
v. Bible a laifang bik cu Salm 117 a si.
vi. Bible ah a saubik mi Bu(cauk) cu Salm a si.
vii. Bible ah a tawibik mi Bu(cauk) cu II Johan (Caang in) & III Johan (Biafang in).
Bible ah a si hmasabik mi hna..
i. Bible cang an ttial hmasabik cu “Ahramthok” ti hi a si.
ii. Bible ah thilser hmasabik cu “Lei le Van” an si.( Gen 1:1)
iii. Bible ah Ttingtang tum hmasabik cu “Jubal” a si. (Gen 4:21)
iv. Bible ah Khuapi lang hmasabik cu “Enok khuapi” a si. (Gen 4:17)
v. Bible ah thinhung hmasabik cu “Kain” a si.(Gen 4:4)
vi. Bible ah “Jentail” a hmasabik, a langhnak cu Gen 5:10 ah a si.
vii. Bible ah “Hebru” a hmasabik a langhnak cu Gen 14:13 ah a si.
viii. Izipt in Isreal pawl an chuak ahkhan patling 600,000 an si. (Exo 12:37).
ix. Bible ah Pathian he kum 300 chung a lengtti mi cu “Enok” a si.(Gen 5:22)
II.
A. Bible ah kum 900 cung a nungmi hna..
1) Adam 930 (Gen 5:5)
2) Seth 912 (Gen 5:8)
3) Enosh 905 (Gen 5:11)
4) Kain 910 (Gen 5:14)
5) Jared 962 (Gen 5:20)
6) Methuselah 969 (Gen 5:27)
7) Noah 950 (Gen 5:29)
B. Eden Dumkam Tiva 4 le Isreal fale hna Nawlbia
1) Pishon, Gihon, Tigris, le Zufrates an si. (Gen 2:11-14)
2) Noah le a chungkhar kha lawng chungah kum 1 le ni 10 an um. (Gen 3:11,8:14)
3) Thawngttha langh hmasabiknak cu Genesis 3:15 a si. (Jesuh chuah lainak kong a chim).
4) Abraham cu cuarpar a tan ah kum 99 a si. Ishmael, kum 13 a tlin kum, ah nikhat te ah an ti tan tti. (Gen 17:24)
5) Israel hna nih ni 8 ah an cuarpar an I tan. (Gen 17:24)
6) Saltannak in a chuak tambik miphun cu Israel an si. (Gen 12:38) }600000
7) Ezipt ah sal an tan chung, kum 430 chung a si. (Gen 12:14)
8) Nungbu in “Enok le Elijah” van ah an kai. (Gen 5:24 ; II Siang. 2:11)
9) Pathian nih, Moses sinah Nawlbia a pek lio hna ah, Nawlngailo/zullo tu a thimi 3000 an si.
10) Moses nih lungin ti a chuahternak hmun “Hneksaknak le Siknak” tiah auh a si. (Exo. 17:7)
11) Bible ah saram minung bantukin a holh hmasa bik cu “Laa” a si.
(Num 22:28)
12) Bible ah minung min chalh in sakmi khua cu “David” khua a si. (II Siang. 9:28)
III. Bible ah Amak Ngaimi Thil Hna :-
1) Solomon nih Phungthlukbia 3000 a ttial, cun Hla fung 1005 a ttial. (I Siang. 4:32)
2) Solomon nih kum khat chungah Sui, talen a dongmi 666 a si. (I Siang. 10:14)
3) Phungthlukbia a fonh/khawmtu “Hezekiah” a si. (Phungt. 25:1)
4) Bible ah Pathian min a tel lo nak cu “Esther” cauk a si.
5) Bible ah “India” a langhnak cu Esther 1:1 ah a si.
6) Bible ah ‘Tahan’ a ttialnak Number 26:35 ah a si.
7) Bible nih innsang a chimmi hna;
Babel innsang (Gen 11)
Shekhem innsang (Biaceih.9:46)
Penuel innsang (Biaceih 8:17)
Siloam innsang (Luka 13:4)
IV. Salm ca ttialtu le Khuaruahhar thil
1) Mah Unau 70 a that tu cu “Abimelek” a si. (Biaceih.9:5)
2) Kum 8 ah Siangpahrang a ttuanmi “Josiah” a si. (II Chan.34:1)
3) Raithawinak ah cawpa 22000 le tuu 12000 hmangtu cu “Solomon” a si. (Chan 7:5)
4) Saiho in Siangpahrang inn sa tu “Ahab” a si. (I Siang 22:39)
5) Israel damnak dingah a kehlei hrapin ni 390, le orhlei hrapin ni 40 chung a it tu cu “Ezekiel” a si. (Eze.4:4-6)
6) Israel pawl Izipt sal ah kum 430 an um.(Exo.12:40)
7) Salm bu a phuahtu 7 an si.
David
Korafat
Asaph
Heman
Ethan
Moses
Solomon
V. Biakam Hna:-
1) Noah sinah Pathian Biakam (Gen. 8:20-22)
2) Abraham sinah Pathian Biakam (Gen. 4:1)
3) Moses sinah Pathian Biakam (Exo. 20)
4) Palestine Biakam (Deu. 30)
5) David sinah Pathian Biakam (II Samuel 7:5-17)
6) Biakamthar ah Biakam hna ( Jere. 31:31-34 ; Matthai 26:28)
VI.
A. Bible ah a sibik mi (II)
1) Minung hmasabik “Adam” (Gen 1:26 ; 5:5)
2) Nauchuak hmasabik “Kain” (Gen 4:1)
3) Mithat hmasabik “Kian” (Gen 4:8)
4) Ramsa vulh hmasabik “Ebel” (Gen 4:2)
5) Nun saubik “Methuselah” (Gen 5:27)
6) Nunnembik “Moses” (Exo 32:11-22 ; 32:32)
7) A thawngbik “Samson” (Biaceihtu 16:29)
8) Minung lianbik “Goliath” (I Samuel 17:4)
9) Thilsiangbik “Abraham” (Gen 12:15)
10) A dawhbik “Absalom” a si. ( II Samuel 14:25)
11) Pathian a lo bik “David” a si. (I Samuel 13:14 ; Lamkaltu 13:22)
12) Cakei nih a ttihbik mi “Daniel” a si.(Daniel 6:22)
13) A fimbik “Salomon” a si. (I Siangpa. 3:12)
14) Nupi tambik “Salomon” a si.(I Siangpa. 11:30
15) Profet hmasabik “Samuel” a si. (I Samuel 3:29)
16) Abraham hi “Profet” tiin a ko/kawhtu an um. (Gen 20:7)
17) Isreal siangpahrang hmasabik “Saul” a si.(I Samuel 1:15)
18) Isreal siangpahrang liannganbik “David” a si.(I Samuel 16:1)
B.
1) Lawng ruangah him tein a ummi “Noah” le Chungkhar an si. (Gen 6:8)
2) Judah ram a dirhtu “Abraham” a si. (Gen 11:26 ; 12:20)
3) Isreal, Egypt sal tannak chungin a hruaitu hna “Moses” a si. (Exo 5-15)
4) Jacob te chung Egypt an luh ah khan mi 70 or 75 an si. (Gen 46:27 ; Lamkaltu 7:14 ; Exo 1:5)
5) Judah miphun sal sinak in a hruaitu cu “Ezara” a si. (Eza.7:10)
6) Asyria khuapi cu “Nineveh” a si.( Johan 3-4)
7) Bethal : “Pathian inn” tinak a si.(Gen 28:10-22)
VII. Biakamhlun thennning
1) Pentateuch – Genesis in Deutronomi tiang a si, Moses nawlbia
tiah an tthen. Bu 5 a si.
2) Historical Books _ Joshua in Ester tiang a si, Hlan lio thilhlun/ thing
Bu(uk) tiin an tthen. Bu 9 a si.
3) Poetical _ Job in Solomon Hla tiang a si, Hlabu (Cauk) tiin an
tthen. Bu 5 a si.
4) Prophetical books(Major) _ Isaiah in Daniel tiang hi, (Major) A ngandeuhmi
tiin an tthen I Bu 5 a si.
5) Prophetical books(Minor) _ Hosea in Malakhi tiang hi, A hmedeuhmi tiin an
tthen I, Bu 12 a si.
VIII. Biakamthar Thenning
1) Biakamthar “Gospel” Bu(Uk) cu Matthai in Johan tianghi a si. Bu 4 a si.
2) Tuanbia “History” cu Lamkaltu hi a si. Bu 1 a si.
3) “Epistles” Bu(cauk) cu Rom in Judas tiang a si. Bu 21 a si.
4) “Prophet” Biachimmi cu “Biathlam” a si. Bu 1 a si..
IX. Jesuh A sinak le thil khuaruahhar Thenkhat
1) Vawlei Ceutertu (Johan 8:12)
2) Tuu luhnak Kutkaa (Johan 10:7)
3) Tuu congtu (Johan 10:11)
4) Pathian Fapa (Johan 10:36)
5) Thawhtthannak le Nunnak (Johan 11:25)
6) Lam, Biatak le Nunnak (Johan 14:6)
7) Siangpahrang (Johan 18:37) , Nunnak Changreu (Johan 6:35)
8) Jesuh, a muihmai a thlennak tlangah a langmi hna: Moses le Elijah an si. (Matt 17:3)
9) Penticost ni ah Peter thawngttha chimhnak in mi 3000 an piangthar (Hrinthan). (Lam 2:41)
10) Jesuh Vailam an tahnak,”Golgata(Luruhtlang)” a si. (Matt 27:33)
11) Jesuh vailam cungah Suimilam 6 chung hrawng a um. (Marka 15:25-34)
12) Zumtu hna lak ah Sarthih hmasabik cu “Seteven” a si. (Lam 6:1-7)
13) Jesuh Vailam a putpitu(putpiaktu) “Simon” : Korin khuami a si. (Matt27:31:33)
14) Thihhnu ah biachimtu cu “Abel” a si. (Heb 11:4)
15) Pawl biachim lio ah inndot pathum cungin a tlami pa min cu “Ethikas” a si.(Lam 20:9)
16) Jesuh thilri kha hmun li(4) ah an tthen. (Johan 19:23)
17) Mery nih Jesuh zihmui a thuhmi I, a min cu “Spikenard” a si. (Johan 12:3)
18) Jesuh vailam an tahnak tlangcu: Latin nih “Calvaria” an ti, Greek nih “Kranion” an ti. Aramic nihcun “Golgata” tiin a hmang ve. (Luka 23:33)
19) Jesuh kha a nun lio ah voihnih(2) a ttap. (Johan 11:35; Luka 19:41)
20) Johan lu tantu “Herod” a si. (Matt. 14:10)
21) Jesuh nih Unau 4 a nei : Jeim, Josef, Judas, le Simon hna an si. (Matt 13:55)
22) Bible ah Khrihfa ti a langh hmasabiknak “Lamkaltu 11:26” ah a si.
23) Paul a citmi lawng a rawk lio ah minung 276 an si. (Lam 27:37)
24) Asia ram Khrih a zum hmasabik tu cu “Epennetas” a si. (Rom 16:5-8)
25) Pentecost ni ah a telmi Ram 12 an si. (Lam 3:5-11)
26) Pathian nih Van pathum(3) a siam. (Gen 1:1)
Van pakhatnak (Daneil 4:11; Matt 6:26)
Van pahnihnak (Sam 19:1)
Van pathumnak (I Korin 12:2)
27) Jesuh van a kai hnu ah a hmutu 3 an um : Setephen (Lam 7:55) ; Paul (Lam 4:3-6); le Johan ( Biathlam 1:10,12,16)
X. Biakamhlun : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Genesis
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thilser, Iremnak, Hrinsortu
Tawh _ 3:15; 12:3
Dal _ 50
2. Exodus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Kamh, Raithawinak, Chinchiahnak,
Riahbuk/Thlam(tent)
Tawh _ 6:6 ; 19:5-6
Dal _ 40
3. Leveticus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thianhlimnak, Pekchanhnak, Raithawinak
Tawh _ 17:11 ; 20:7-8
Dal _ 27
4. Number
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Phunzai(Gramble), Thianhlimnak, Riahbuk
Tawh _ 14:22 ; 26: 12
Dal _ 36
5. Deutronomy
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Iremnak, Raitawinak, Hngalh Zungzalnak,
Thluachuahnak, Chiatserhnak
Tawh _ 10:12 ; 30:19-20
Dal _ 34
6. Joshua
Tialtu _ Joshua
Kum _ 1400-1370 BC
Tinhmi _ Raithawinak, Biakam, Raltthatnak
Tawh _ 1:8 ; 11:23
Dal _ 24
7. Biaceihtu
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050-1410 BC
Tinhmi _ Tuahsual, Tahnak, Kamhnak, Biaceihtu, Pathian
Thlarau
Tawh _ 2:20 ; 21:25
Dal _ 21
8. Ruth
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050 le 500 BC
Tinhmi _ Bawinak, Atthawngbik, Vakhamhtu
Tawh _ 1:16 ; 3:11
Dal _ 4
9. I Samuel
Tialtu _ Samuel le Gad
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ Thlacam(pray)
Tawh _ 13:14 ; 15:22
Dal _ 31
10. II Samuel
Tialtu _ Samuel le Nathan
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ David; Pathian thinlung ngei
Tawh _ 7:12 ; 22:21
Dal _ 24
11. I Siangpahrang
Tialtu _ Jeremieh
Kum _ 550 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram a tthennak
Tawh _ 9:4 ; 11:11
Dal _ 22
12. II Siangpahrang
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 560-538 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram chungin saltannak
Tawh _ 17:22-23
Dal _ 25
13. I Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 29
14. II Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 36
15. Ezara
Tialtu _ Ezara
Kum _ 438-457 BC
Tinhmi _ Biakinn remhtthannak(tungtthannak)
Tawh _ 1:37 ; 10
Dal _ 10
16. Nehemiah
Tialtu _ Ezara
Kum _ 445-427 BC
Tinhmi _ Kulhnak vampang remhthannak
Tawh _ 6:15 ; 8:8
Dal _ 13
17. Ester
Tialtu _ Mordekai(a si kho men)
Kum _ 465 BC
Tinhmi _ Vanruat tthan, A dih cangmi ruahtthan
Tawh _ 4:13 ; 8:17
Dal _ 10
18. Job
Tialtu _ Samuel
Kum _ 2000-1800 BC
Tinhmi _ Harsat tuarnak
Tawh _ 2:3
Dal _ 42
19. Salm
Tialtu _ David
Kum _ 1000-300 BC
Tinhmi _ Thangtthatnak, Cawimawi
Tawh _ 150:6
Dal _ 150
20. Phungthlukbia
Tialtu _ Solomon
Kum _ 950-700 BC
Tinhmi _ Fimnak, Hngalhthiamnak, I cawnpiaknak,
Pathianttihnak
Tawh _ 1:7
Dal _ 31
21. Phungchimtu
Tialtu _ Solomon
Kum _ 971-931 BC
Tinhmi _ Zeihmanhlo
Tawh _ 2:24 ; 12:13
Dal _ 12
22. Solomon Hla
Tialtu _ Solomom
Kum _ 965 BC
Tinhmi _ Nungak/Tlangval : I duhnak
Tawh _ 6:3
Dal _ 8
23. Isaiah
Tialtu _ Isaiah
Kum _ 740-680 BC
Tinhmi _ Ngeihthiamnak, Tlanhtu, Felnak, Zalonnak, I
hnemhnak
Tawh _ 9:6-7 ; 53:6
Dal _ 66
24. Jeremiah
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 625-585 BC
Tinhmi _ I Ngeihchihnak, Remhtthannak
Tawh _ 7:23 ; 8:11
Dal _ 52
25. Tahnakhla
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 585/6 BC
Tinhmi _ Tuarnak Langhter
Tawh _ 2:5 ; 3:22
Dal _ 5
26. Ezekiel
Tialtu _ Ezeziel
Kum _ 572-570 BC
Tinhmi _ Pathian Lianngannak
Tawh _ 36:24-26
Dal _ 48
27. Daniel
Tialtu _ Daniel
Kum _ 537 BC
Tinhmi _ Isreal cungah Pathian a tinhmi
Tawh _ 2:20-27
Dal _ 12
28. Hosea
Tialtu _ Hosea
Kum _ 710 BC
Tinhmi _ Isreal sinah Pathian dawtnak le zumhawk A
tlaknak
Tawh _ 4:1 ; 11 ;7,9
Dal _ 14
29. Joel
Tialtu _ Joel
Kum _ 835 BC
Tinhmi _ Pathian nii sunglawi le tihnung, Khuaruahhar
Tawh _ 2:11
Dal _ 3
30. Amos
Tialtu _ Amos
Kum _ 755 BC
Tinhmi _ Biaceihtu, Dik(tling)nak, Felnak
Tawh _ 5:24
Dal _ 9
31. Obidiah
Tialtu _ Obidiah
Kum _ 586 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 1:4
Dal _ 1
32. Jonah
Tialtu _ Jonah
Kum _ 760 BC
Tinhmi _ Tho, I timcang, Zul
Tawh _ 4:11
Dal _ 4
33. Mikah
Tialtu _ Mikah
Kum _ 700 BC
Tinhmi _ Zangfahnak, Tlawmte a tangmi
Tawh _ 4:3
Dal _ 7
34. Nahum
Tialtu _ Nahum
Kum _ 663-612 BC
Tinhmi _ Sual, Cat(lok)
Tawh _ 1:7
Dal _ 3
35. Habakuk
Tialtu _ Habakuk
Kum _ 606-604 BC
Tinhmi _ Zumhnak, Ngeihchiatnak
Tawh _ 2:24
Dal _ 3
36. Zephaniah
Tialtu _ Zephaniah
Kum _ 625 BC
Tinhmi _ Bawiapa Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 3
37. Haggai
Tialtu _ Haggai
Kum _ 520 BC
Tinhmi _ Pathian Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 2
38. Zekhariah
Tialtu _ Zekhariah
Kum _ 520-518 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 4:6
Dal _ 14
39. Malakhi
Tialtu _ Malakhi
Kum _ 450-400 BC
Tinhmi _ Thlahmi, Tlangbawi, Felnak le Biaceihnak
Tawh _ 3:1
Dal _ 4
XI. Biakaamthar : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Matthai
Tialtu _ Matthai
Kum _ 58-68 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Bawi a si
Dal _ 28
2. Marka
Tialtu _ Marka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Sal
Tawh _ 10:43,45 ; 8:34-57
Dal _ 16
3. Luka
Tialtu _ Luka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Minung fapa
Tawh _ 19:10 ; 1:3
Dal _ 24
4. Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 85-100 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Pathian fapa
Tawh _ 1:11-13 ; 20:30-31
Dal _ 21
5. Lamkaltu
Tialtu _ Luke
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu thanlianhnak
Tawh _ 1:8 ; 2:42-43
Dal _ 28
6. Rom
Tialtu _ Paul
Kum _ 57 AD
Tinhmi _ Pathian a diknak or Felnak
Tawh _ 1:6-17 ; 3:21-25
Dal _ 16
7. I Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 56 AD
Tinhmi _ Taksa nun siamremhnak
Tawh _ 6:19-20 ; 10:12-13
Dal _ 16
8. II Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ A rianttuannak ah a ralring(veng)
Tawh _ 4:5-6 ; 5:17-19
Dal _ 13
9. Galati
Tialtu _ Paul
Kum _ 49 AD
Tinhmi _ Nawlbia tangah zalonnak
Tawh _ 2:20-21 ; 5:1
Dal _ 6
10. Efisa
Tialtu _ Paul
Kum _ 60-64 AD
Tinhmi _ Khrih taksa dinnak
Tawh _ 4:1-3 ; 2:8-10
Dal _ 4
11. Philipi
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Jesuh Nunnak
Tawh _ 1:21 ; 4:12
Dal _ 4
12. Kolose
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Khrih chung Nunnak
Tawh _
Dal _ 4
13. I Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 50 AD
Tinhmi _ Khrih thawhtthannak, Thianhlimnak
Tawh _ 4:14
Dal _ 5
14. II Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 51/52 AD
Tinhmi _ Pathian mi theihthiamnak
Tawh _ 2:2-3 ; 3:5-6
Dal _ 3
15. I Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu rian
Tawh _ 3:15
Dal _ 6
16. II Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 65-67 AD
Tinhmi _ Pathian rianttuan I tuarnak
Tawh _ 2:3-4 ; 3:14-17
Dal _ 4
17. Titas
Tialtu _ Paul
Kum _ 62-63 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu hna
Tawh _ 1:5 ; 3:8
Dal _ 3
18. Philimon
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Bawi, Ngeihthiamnak
Tawh _ 1:15-16
Dal _ 1
19. Hebru
Tialtu _ Fianglo (Micheu nih cun Paul ttialmi a si an ti)
Kum _ 70 AD
Tinhmi _ Khrihfa snag deuhnak
Tawh _ 4:14-16 ; 12:1-2
Dal _ 13
20. Jeim
Tialtu _ Jeim
Kum _ 44-45 AD
Tinhmi _ Zumhnak le Thiltinh
Tawh _ 1:19-22 ; 2:14-17 ; 1:14,22
Dal _ 5
21. I Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Khrih tuarnak
Tawh _ 1:10-12 ; 4:12-13
Dal _ 5
22. II Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Kilvennak nih cawnpiaknak dik(hman)lo a doh.
Tawh _ 1:20-21 ; 3:9-11
Dal _ 3
23. I Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Pathian he I pawlkomhnak
Tawh _ 1:3-4 ; 5:11-13
Dal _ 5
24. II Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Dik(fel)lo tak in I pawlkomhnak
Tawh _ 1:20-21 ; 3”9-11
Dal _ 1
25. III Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Unau a kommi hna Nomhnak
Tawh _ 1:11
Dal _ 1
26. Judas
Tialtu _ Judas
Kum _ 75,80 AD
Tinhmi _ Zumhnak
Tawh _ 1:1-3
Dal _ 1
27. Biathlam
Tialtu _ Johan
Kum _ 95-96 AD
Tinhmi _ Khrih a rak kirthan lai ti chimnak
Tawh _ 1:19 ; 19:11-15
Dal _ 22
XII. Biakamhlun le Isreal Siangpahrang Hna
1. Biakamhlun ah Biaceihtu chan lio hi BC 1200 in 1000 tiang a si.
Hi lio ah Biaceihtu le an min:-
Othniel
Ehud
Shamgar
Deborah
Gideon
Tola
Jair
Jephthat
Ibzan
Elon
Abdon
Samson
Hi hna 12 nihhin Bia an rak ceih hna.
2. Isreal Siangpahrang Hna
Saul - Kum 40 chung abawi(1095) (Lam 13:21)
David - Kum 40 chung abawi(1000) (I Siangpa. 2;11)
Solomon- Kum 40 chung abawi(1015) (I Siangpa. 11:42)
Isreal Siangpahrang Ram a tthen hnu ah: Chaklei “Samaria” Siangpahrang le Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang Ram hna an si.
XIII. Chaklei “Samaria” Siangpahrang Hna le An Uk Kum :-
{ Northen Kingdom }
1. Jeroboam - Kum 22 chung a uk. 931-901 BC
(I Siangpa. 11:26 , 14:20 ; II Chanrel. 9:29, 1:2)
2. Nadah - Kum 2 chung a uk. 910-908 BC
(I Siangpa. 15:25-28)
3. Basha - Kum 24 chung a uk. 909-885 BC
(I Siangpa 15:27,16:7 ; II Chanrel. 16:1-6)
4. Elah - Kum 2 chung a uk. 885-883 BC
(I Siangpa. 16:6-14)
5. Zimri - Ni 7 chung a uk. 885 BC
(I Siangpa.16:9-20)
6. Omri - Kum 12 chung a uk. 885-873 BC
(I Siangpa. 16:15-28)
7. Ahab - Kum 22 chung a uk. 874-852 BC
(I Siangpa. 6:28, 22:40 ; II Chanrel. 18:1-34)
8. Ahaziah - Kum 2 chung a uk. 852-851 BC
(I Siangpa.22:40, 1:18 ; II Chanrel. 20:35-37)
9. Joram - Kum 12 chung a uk. 841-813 BC
(II Siangpa. 9:1-10:36 ; II Chanrel. 22:7-12)
10. Jehu - Kum 28 chung a uk. 841-813 BC
(II Siangpa. 9:1-10:36 ; II Chanrel.22:7-12)
11. Jehoahaz - Kum 17 chung a uk. 841-797 BC
(II Siangpa. 13:1-9)
12. Jehoasha - Kum 16 chung a uk. 798-782 BC
(II Siangpa.13:10-14,25:17:24)
13. Jeroboam II - Kum 41 chung a uk. 793:752 BC
( II Siangpa. 19:23-29)
14. Zechariah - Kum 6 chung a uk. 793-752 BC
(II Siangpa 19:23-29 ; 15:12)
15. Shallum - Kum 1 chun a uk. 752 BC
(II Siangpa.15:10-15)
16. Menahem - Kum 10 chung a uk. 752-742 BC
(II Siangpa 15:22-26)
17. Pekahiah - Kum 2 chung a uk. 742-740 BC
( II Siangpa 15:22-26 )
18. Pekah - Kum 20 chung a uk. 740-722 BC
(II Siangpa 15:27-31, 25:5-8)
19. Hosea - Kum 9 chung a uk. 781-721 BC
(II Siangpahrang 15:30-17:6)
XIV. Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang Hna le An Uk Kum :-
Southern Kingdom
1. Rehoboam - Kum 17 chung a uk. 931-914 BC
(I Siangpa 11:42,14:31 ; II Chanrel 9:31, 12:16)
2. Abijam - Kum 3 chung a uk. 941-911 BC
(I Siangpa 14:31,15:8 ; II Chanrel 13:1-22)
3. Aso - Kum 41 chung a uk. 911-870 BC
(I Siangpa 15:8-14 ; II Chanrel 14:1; 16:14)
4. Jehoshaphet - Kum 25 chung a uk. 873-848 BC
(I Siangpa 22:41-59 ; II Chanrel 17:1-20:37)
5. Joram - Kum 8 chung a uk. 853-845 BC
(II Siangpa 8:24 ; II Chanrel 21:1-20)
6. Ahaziah - Kum 1 chung a uk. 841 BC
(II Siangpa 8:24-9:29 ; II Chanrel 22:1-9)
7. Athaliah - Kum 6 chung a uk. 841-835 BC
(II Siangpa 11:1-20 ; II Chanrel 22:10-24:27)
8. Joash - Kum 40 chung a uk. 835-795 BC
(II Siangpa 11:1-12:21 ; II Chanrel 22:10 -24:27)
9. Amaziah - Kum 20 chung a uk. 796-767 BC
(II Siang 14:1-20 ; II Chanrel 25:1-28)
10. Uzziah - Kum 52 chung a uk. 792-740 BC
(II Siangpa 15:1-7 ; II Chanrel 16:1-23)
11. Jotham - Kum 16 chung a uk. 750-536 BC
(II Siangpa 15:32-38 ; II Chanrel 27:1-9)
12. Ahaz - Kum 16 chung a uk. 735-719 BC
(II Siangpa 16:1-20 ; II Chanrel 28:1-27)
13. Hezekiah - Kum 29 chung a uk. 716-687 BC
(II Siangpa 18:1-20:21 ; I Chanrel 29:1-32:33)
14. Manasseh - Kum 55 cung a uk. 697-648 BC
(I Siangpa 21:1-18 ; II Chanrel 33:1-20)
15. Amon - Kum 2 chung a uk. 643-641 BC
(II Siangpa 29:19-26 ; II Chanrel 33:21-25)
16. Josiah - Kum 31 cung a uk. 643-641 BC
(II Siangpa 22:1-23:30 ; II Chanrel 34:1-35:57)
17. Jehoahaz - Thla 3 chung a uk. 609 BC
(II Siangpa 23:31-33 ; II Chanrel 36:12-4)
18. Jehoiakim - Kum 11 chung a uk. 609-548 BC
(II Siangpa 23:34-24:25 ; II Chanrel 36:5-7)
19. Jehoiachin - Thla 3 chung a uk. 598 BC
(II Siangpa 24:6-16 ; II Chanrel 24:6-16)
20. Zedikiah - Kum 11 chung a uk. 597-586 BC
(II Siangpa 24:17-25:30 ; II Chanrel 36:11-21)
Isarael Thlahtu Phun 12 / Jacob Fapa le 12
a) Reuben
b) Simom
c) Levi
d) Judah
e) Isakhar
f) Zebulun (Mah hna 6 hi Leah fa an si)
g) Josef
h) Benjamin (Mah hna 2 hi Rechel fa an si)
i) Dan
j) Naftali (Mah hna 2 hi Rechel salnu Bilhah fa an si)
k) Gad
l) Asher (Mah hna 2 hi Lead salnu Zilpah fa an si.
m) Dinah (Genesis 35:23-26)`
Israel thlahtu 12 cu a cunglei I kan tialmi hna hi an si. Dinah hi Jacob fa a si ve ko nain relchih a si lo.
Jesuh Zultu 12 Hna :-
a) Simon(Peter)
b) Andru
c) Jeim
d) Johan
e) Filip
f) Bartholomew
g) Thomas
h) Matthai
i) Jeim
j) Tadias
k) Simon
l) Judah Iskariot (Matthai 10:2-4)
XV. Jesuh Thil Khauruahhar Tuahmi :-
Ti kha zuu(misur zu) ah a canter.(Johan 2:1-11)
Cozah Bawi(Noble Man) fapa a damter.(Johan 4:46:54)
I pumhnak inn ah khuachia tuahmi a damter.(Luka 4:31-37)
Simon Peter I a Pi(wife’s mother) a zawt a damter.(Luka 4:38-39)
Khuachia tuahmi le a zawmi damternak….(Matthai 8:16-17 ; Luka 4:40)
Nga tampi a tleihter hna..(Luka 5:1-7)
Thinghmui a damter.(Luka 5;12-16 ; Matthai 8:1-4)
A zengmi a damter. (Matthai 9:1-8; luka 5:17)
Kebei a damter.(Johan 5:1-9)
Kut zengmi a damter.(Luke 6:6-11)
Fahnak tuarmi a phunphun(a zawmi hna) a damter.(Matthai 12:14-16)
Rom ralbawi I a salpa a zawtnak in a damter.(Matthai 8:5-13)
Nuhmei fapa, thihnak in a thawhter.(Luka 7:11-15)
Mitcaw, Hnachet, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 12:22-23 ; Luka 11:14-20)
Thlichia le Tilet a deihter.(Matthai 8:23-27)
Khuachia tuahmi 2 a damter.(Matthai 8:28:34)
Bawi pakhat fanu, a thihnak in a thawhter.(Matthai 9:18:26)
Kum 12 chung thichuakmi nu a damter.(Matthai 9:20-22)
Mitcaw 2 a damter.(Matthai 9:27-31)
Khuachia tuah ruangah a holh kholo mi a damter.(Matthai 9:32-34)
Mi 5000 rawl a dangh hna.(Matthai 14:15-21)
Jesuh, ti cungah a ke in a kal.(Matthai14:24-27)
Nuhmei fanu, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 15:21-28)
Hnachet, Holh kholo, Kebei, Mitcaw, etc. a damter hna.(Matthai 15:29-31 ; Marka 7:31-35)
Mi 4000 rawl a dangh hna. (Matthai 25:32-39)
Bethsaida khua mitcawpa a damter.(Marka 8:22-26)
Ngakchiapa Khuavang nih a tuahmi a damter.(Marka 9:17-29)
Nga kaa chungin phaisa a chuahter.( Matthai 17:24-27)
A chuahka in a mit a cawmi a damter.(Johan 9:1-8)
A ke le a kut a phingmipa a damter.(Luka 14:1-6)
Mithi “Lazaruh” a thawhter.(Johan 11:17,11:44)
Thinghmui 10 a damter hna.(Luka 17:11-19)
Jerikoh khua ah mitcaw a damter.(Matthai 20:29-34)
Theipi kung chiat a serh. (Mattai 21:18-22)
Tlangbawi ngansal, Hna(ear) a damter.(Luka 22:47-51 ; Johan 18:10)
Nga tamtuk a tleihter hna, thihnak in a thawh hnu ah a zultu hna sinah a lang. (Johan 21:1-14)
Mipa chung I khuachia a ummi kha 200 an si.(Marka 5:15)
Simon Peter nih sur in a tleihmi(nga) kha 153 an si. (Johan 21:11)
Jesuh, vawlei a len lio ah mithi 3 a thawhter.(Luka 8:54 ; Johan 11:43 ; Johan 6:51)
Bible Hmanning(Torminology)
• Bible hi Greek holh “Bibilion” in a ra, a sullam cu “Cauk” le “Cazual” ti a si. (Luka 4:17)
• Bible (Scripture) hi Thlarau Thianghlim (Pathian) thawchuahhnawh- (inspire), biakamnak (Covenant) tiah kawh/auh a si. (II Timote 3:16 ; II Peter 3:16)
• Pathian Bia ti hi Biakamhlun le Biakamthar ah a hman.(Matt.15:6 ; Johan 10:35 ; Hebru 4:12 ; II Peter 3:16)
XVI. Israel Profet Cheukhat Hna An Min Le An Riantuan Caan
i. Elijah - ( BC 670-845 hrawng)
ii. Elisha - ( BC 850-800 hrawng)
iii. Amos - ( BC 770-750 hrawng)
iv. Hosea - ( BC 750-722 hrawng)
v. Isaiah - ( BC 750-690 hrawng)
vi. Micah - ( BC 740-685 hrawng)
vii. Zephaniah - ( BC 635-620 hrawng)
viii. Jeremiah - ( BC 626-586 hrawng)
ix. Habakkuk - ( BC 615-590 hrawng)
x. Nahum - ( BC 612 hrawng)
xi. Obadiah - ( BC 605-538 hrawng)
xii. Ezelkiel - ( BC 593-571 hrawng)
xiii. Daniel - ( BC 500 hrawng)
xiv. Haggai - ( BC 520 hrawng)
xv. Zechariah - ( BC 520-518 hrawng)
xvi. Malakhi - ( BC 440 hrawng)
John Schwarz tialmi “Christian Faith” cauk chungin lakmi a si.
XVII. Dinnak nih a chuahpi mi theipar
1) Miphun a lianngan tertu a si( Phungthluk. 14:34)
2) Khua a lianngan tertu a si (Phungthluk. 11:11)
3) Thluachuah hmuhnak a si (Hose 10:12)
4) Eiawk a za in an ngei zungzal lai (Phungthluk 13:25)
5) A tefa hna caah thluachuahnak a si(Phungthluk. 20:7)
6) Thinghnah hring bantuk in an hninghno lai(phungthluk 11:28)
7) Nunnak thingkung a si( Phungthluk. 11:30)
8) Thihnak chungin chuahtu a si( phungthluk 11:4)
9) Harnak chungin chuahtu a si (phungthluk. 11:8)
10) Rawltaam in a umter siang hna lo (phungthluk 10:3)
11) Nunnak cerhti a si (Phungthluk 10:11)
12) Chan a sauter (Phungthluk 16:31)
13) Ral vannak a si (II Korin 6:7)
14) Raithawinak hnakin a duh deuh (phungthluk 21:3)
15) An ral a tha (Phungthluk 28:1)
16) Bawipa mit nih a van hna (II Chan 16:9)
17) Taangphaw ah I benh ding a si (Efesa 6:14)
18) Zumtu kan thuam a si. (Biathlam 19:8)
19) Tuumkung bantuk in hninghno I thei tlai ding(Salm 91:12-13)
20) Bawipa hmai hmuhnak a si (Salm 11:7)
21) Bawipa nih a zohkhenh hn. An aunak kha a theih I harnak chungin a chuah hna (Salm 34:15,17 ; 37:39)
22) Ram chungah him tein an um lai, ram cu an ta a si zungzal lai( Salm 37:29)
23) Thluachuahnak an si ( Phungthluk 10:7 ,phungthlukbia a ngan 11,12 le 13 zong rel chih hna.
Dinlonak nih a chuahpi mi theipar
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
Rev.Dr. Robet Mang Hre tialmi chungin lakmi a si.. A palhnak ka ruahthiam uh...
God Bless You..
Tha Tlung Lian
Subscribe to:
Posts (Atom)








