" Ka Pa Kan Ngai Tuk "

Rethei, thabatnak le harnak caan vialte a dih cang.. Cu bantukin Ka Pa, nang zong na tar cang.. A thar in ni caan hna zong aa thok than cang. Asinain Ka Pa, nang bel hi vawlei cung in na nunnak a dong cang. Mah hnu cun ka harnak le ka tuarnak vialte a ka in piaktu "Ka Pa" mi hmai ah piah awk an um ti lo .

Ka Pa, na rak dam loiah khan cun nang mah he aa hlatnak cem ah ka rak um. Atu Na sin ka rak kir than tik ahcun ka pa, nang cu keimah he aa hlatnak cem ah na rak kal cang .

Ka Pa, ka nu nih a rak ka hrin loi i a kan tan mi cu ka laihri kha a si.. Mah cu ka nunnak lam caah thawnnak a rak si. Ka Pa, nang na thih hnu ahcun a tang mi cu Na fapa na ka dawtnak hri kha a si.. Mah a tan hnu cun na fapa ka nunnak thazaang a dongnak caan zong a si.

Ka Pa, nang nih cun na fale caah na kan tuah piakmi hi a tam tuk ko nain Ka Pa, na lung chungah cun ka fa le cungah cham ding mi leiba tam tuk ka ngei rih ko tiin na rak tuar... Na Fa le nih cun tlawm te lawng kan in pek.. Mah ahcun Kan chim mi bia cu ka Pa dawtnak kan cham kan ti .

Ka Pa, na rak nun loi ahcun Kanmah chungah Upa pakhat tar pakhat kan rak ngei ti mi hi a sunglawi dan kan rak thei kho lo.. Ka Pa hi vawlei cung in na liam hnu cun Pa le he i then ti mi ngaihchianak le lunglennak a chuahtertu theitlai a rak si ka fiang .

Keimah "Ka fapa" tiin a ka autu an um lo hnu ahcun Ka thinlung chungah ka tuar bal lo mi tuarnak le ngaihchianak vialte ka tuar dih hna... "Inn ah rak tin cang" tiah au hnawhtu an um lo hnu ah cun Keimah tham cu ka um zong, Ka um lo zongah a si kho ko tiah ka lungthin chung a hram a thok .

Ka Pa, na rak nun loiah khan cun " Ka fapa" ti mi auhnak aw a sunglawi ning le rak i uangthlar tuk dingah ka rak ruat lo.. Ka Pa, na um lo hnu lawngah ka thei mi cu atu ka chan chungah hin cun "Ka fapa" tiin min a nunnak a dong cang. An rak chim tawn mi "Chan nolh a um than sual" hmanh ah Ka Pa, nangmah i na fapa si thannak ding van thatnak cu ka sin a phan kho ti hnga maw?

Ka Pa, na rak nun loiah khan cun Ka Pa, na rak umnak khua le inn cu ka caah a sunglawi cem mi ka umnak an rak si.. Ka Pa, na um lo hnu cun mahkaa hmun pawl cu ka chuahsemnak khua lawngah a tang cang. Ka mang chungah cun ka hmuh caan a tam chin lengmang ko lai... Va kir than le va tlawn than belte cu a tlawm chinchin cang lai.

Ka hngakchia loi cun Ka Pa, na khup cu ka caah ka kut cheu a rak si. Na khup i tlaih in dir kawh ding ka rak cawng. Ka upat hnu cun Ka Pa, na liang cu ka kut cheu a rak si than. Ka pa na keng cungah ka rak i bek i Ka nunnak i ka ton ding mi harnak tei kawhnak ding ka rak cawng. Atu cu Ka Pa, na um ti lo.... ka nun chungah hin keimah nih ka rak i tlaihmi ka kut cheu kha khoikaa dah va kal in ka kawl ti lai ?

Ka Pa, na kan kal tak cang ...
Keimah i ka vawlei pi aa tleng cang..
Ka vawlei pi a tleng cang ...
Keimah ka pum chunglei ka thinlung vawlei pi zong a tleng cang..
Kei cu Pa ngei lo mi Fa ka si cang ..
Vawlei ah a hram a fek lomi thingkung pakhat bantuk ka si cang..

Ka Pa na dawtnak cu vancung bantuk a si ....
Keimah i ka vancung cu a tlu cang ...
Ka Pa, na dawtnak cu rili ban tuk a si....
Keimah i ka rili zong an reu dih cang...

Ka Pa, nang cu na kal cang ..
Zei bantuk ka ton zongah ka caah nuamhnak a um kho lo ...
Keimah le keimah kaa hal than
Nuamnak ti mi athum-alnak ka tep kho ti lo maw?
Ngaihchianak ti mi a thlum-alnam ta ka tep kho ti maw?
Nuamnak le Ngaihchianak zong ka thlei dang kho ti lo ..

By- Aa Van

Ka Caah Chim A har Tukmi "Mangtha" Timi Bia 😴

"Mangtha" timi hmurka hi rak theih dingmi ah cohlan nuam lo bik pawl Biakaa si dawh a si ko rua ka ti tawn. Hi bia nihhin zeiti hlangh-dih kho tiang in dah a nungmi minung hna hi a ciahneh cang hna tihi cu hngal fiang dih lo hmanh law, thinlung t'hawng tukmi hmanh khi voikhat tal cu fakpi in a khawnden ve tawn ko.

Kan i ton Nicaan te bak khan zungzal um t'i kho dingin ka rak i ruah manh. Hmanhseh,  Liam zong a za rih lo nain Ninu nih kan pahnih siannak zong hal hmasa loin kan caan a kaan i Cerlian hung chuah nolh thaizing a hung si tik ahcun atu hi kan phan cang. Nunhlun vialte an caamnak, an hmun tawnnak le duh a nung lo ngaimi hi vawlei ahhin, ziah! Hi i t'hennak thengtheng hi zunrim nunhlun ah a taang lan peng i, Ai t'hen t'han ding kan si ding hrimhrim hi ka rak ruah bal hnga lo, rak thei cia chung ninglaw cu ka caan vialte hna kha na kiangah ka rak hman ko hnga. Kan pahnih in kan saduhthah chunmang hna hi vawleipi nih hin a kan lungtlinpi ve fawn lo i, "Mangtha" timi bia te hi kan chim a hau t'han tawn, a hau zungzal dingmi bia a si rih ko lai.

Zankhat ca lawng hmanh ah "Mangtha" ti aanka ka tuar khawh lo lio ah hin, "zungzal ca mangtha" ti khi si chinchin sehlaw cu zeitinhen ka tuarthiam khawh kun hnga? Mah cu tiang lungthinkuainak aanka cohlang ding hin ka thintur hi a ngandamnak nih a tlinh lo. "Mangtha" timi biate nihhin zeitluk caan sau dah a nguh lai? Zan khat maw? Zungzal in dah? Kan hngalh t'ung lo.

Na kiang i ka um lio khan nun tampi ka cawn hna. Niih le i lawmh ka cawn i, t'ah le mitthli tlak zong ka cawn t'hiamt'hiam. Nain, nang tel lo i khuasak zungzal ding ka rak cawn chih lo hi cu a poi tuk hringhran e. Mah Cakuat na rel lio ahhin cun na hmuh khawhnak hmun/ram ah ka um ti lo. Naa tel ve lonak vawlei ah ka leng ve cang lai. Naa lawmh tuk lio muihmel dawhte kha ka hmu kho ti lai lo. Nain ka mitthlam ah cun na cuang camcin ko lai. Tlonlen bal lonak hmun ka cul a hau cang lai. A hlun cangmi kan hmanthlak zoh zong nih hin a ka tlei ter kho hlei lai lo i, Ninu a liam dingmi cuanh len zong nihhin sullam a ngei ti fawn lai lo. Hmu kho t'ung lo hin ka rak in cuanh peng i, kal t'ung lo hin na umnak kha ka hung phan lengmang ve tawn dahkaw, rak t'ih hrimhrim hlah mu.

Si e...,, Midang nihcun "Mangtha" ti tham hi cu an i harh lem lai lo i, a phichuak an tuaktan lem lai lo. Kei bel nihcun mah "bia" hi chim har tuk ka ti ve i, Ka caah sullam ngei tuk a si. Hman ding biafang dang ka kawl len i, biafang dang ka char colh kho fawn t'ung lo. Kan Laiholh dawhdawh le Biafang dangdang hna hi khoi ah hme an um kun le? Atu hi hman caan a si lo maw? A donghnak ahcun keimah hmuhmi biafang zong si lo, midang nih an rak hman zungzal cangmi bia ka char khawh cang "See You Again Good Bye" timi biafang hi tutiang ka cawn cuahmah lio. Nain ka cawn thiam dih dingmi le hngalhfian dih dingmi ahcun kaa harh tukmi Caholh a rak si fawn.

So Hard To Say Good Bye.

-Salai Thomas Lian Thinhlum

Salai Ceu Bik Thawng: Khoidah Na Kal Lai Chin Fapahniang (Quo vadis)???(lenhloi)

April 3, 2017. Zanlei sml 1. Car gate kan phak hlan ah Rungtlang leiin a hung tlami ruahhmai tete nih a hun pheh. Halkha kih hi cu chimhramh a si. Hniang Hiang hla April Thlizil nih vir…vir…vir tiin a hun kan chem chap. Sihmanhsehlaw tutan ka lungchung khulinhnak mei-alh tucu Halkha ruahtai zong nih a daihter kho hngin lo…

“Ka u nang a hnu bik ah thutdan na si lai” tiah Taungzalatt mawtaw mongtu nih a hun ka ti i mawtaw chung ka hei lut cu Kawl le Lai zatphut in kan tthu hoi. A chinchap ah ka tthut ttimi Kawl pa a nupi cu‘Lai’ a si hoi. Ka thin linh a zual.

Mizoram i an ngeihmi Special Protection (Inner Line/Restrict Area Permit) timi phung khi ngei ve usih law kan Lairam hi hauhruang ikulh kho cang usih ti ka va duh dah. Cu lo cun Kachin pawl an ramkulh ciacung ah 34% lawng an si cang bantuk le Mon pawl an faiceukulh chungah 49% hrawng lawng an si cang bantuk kan si colh ko lai hiteh ka ti. Atu hmanh Paletwa peng ah Chin 3 umnak ah Rakhine 1 an um cang si kaw Laitlang ahhin Laimi hi ting 4 kan tling hrimhrim lai lo a fiang. Cucu Kawl ralkap nakin kan tamtuk lo tinak si i Phungki milu nakin kan tlawm deuh lai tinak si kaw…cu chinchap i kan lung ai rual loning le miphun dawtnak kan hei ngeih lo ning… tiah zeilezeidek ka ruat colh.

Hiti i phundang le biaknak dang nih an kan cawh chin lengmang caah nai hrawng kan motor mong pawl hi khuachuah lai thlacamnak tuah zong an daithlang chin lengmang. Tutan zong hi thla an kan campi te hnga maw tiah ka bawh hna__ nain tutan cu an cam ko. Thlanglei Laitlang kan unau pawl zong hibantuk in thlacamnak ngei kho ve cang hna seh ti ka ruah ah mission rian a biapit zia ka lung chuak hoi.

Cutin Rungtlang hnu lei ka hun chit ruangmang sin in ka khuaruahnak an vakvai. Kan Chinrampi hi kan kilveng kho taktak te hnga maw? Federal mahte khuakhannak hiteh hiti ngai hin kan ngah kho taktak te hnga maw? Hitining tein kal usih law tuhnu kum 50 ahkhin Laitlang ah Laimi maw tam deuh te hnga miphun dang dah? Tuhnu kum 30 ahkhin kan khualipi bazar lamthluan ah zei holh dah holh bik a si te hnga? 

Dr. Sui Khar, Victor Biak Lian, Salai Bawi Lian Mang, Pu Thla Hei le Pu Ram Kulh Cung te he kan miphun serthannak Chin Nation-Building ding kong mitkuh hngal loin kan ceih le biaphong kan den tawn hna ka ruat tthan.

Acaan ah phundang in ka ruat; azei ah hme hihi kan lungre kan vai itheihpi len? Miphun tlau zong cu a poi tuk hme maw? Minung lem kan tlau in kan thi lai lopi? Globalization chan pei si fam cu kan caholh le nunphung tlau zong cu zeihme poi? Mirang holh le miphundang nunphung thuamthil thatha hi zatzat um ko nalak ah? 
Hitluk rethei le thaba in kan ttuan hi a herh taktak maw? Kan mipi zong nih an kan dirpi in an duh taktak hme maw? 

Kan mino pawl an caan le an thazang dih in miphun dothlennak tuahter len nakcha cun sianginn kai in rianttha hna tuanter a ttha deuh hnga lo maw? 

Kei hna hiteh... hitin maw, hi miphun rian hi pumpek in ka ttuan peng ko lai? Ka hawile ka naule tete hmanh nih thlakhat ah dollar a thongthong in an ngah cang si kaw? Lohlak thil maw ka tuah kun? Zeidah ka tuah kun lai? 

Thantlang in kan i thawh lai ah mithi ruak thlah bang a kan thlahtu kan mipi pawl kha ka mitthlam ah an cuang tthan. Thlacamnak in a kan dirpitu kan pitar tete nih “Na tha a chia in na lung dong tuk sual lai tihi kan phaan tukmi a si ee… khan maw thachiat phun in kan umpiak citcet lai ci” tiah ka liang an ka muai lio ka hnathlam ah a cuang tthan.

Khoidah na kal lai Chinram? Khoidah na kal lai Ceu Bik Thawng? A dong kho lomi khuaruahnak he....

Mangtha ko kun rih law... Cinrung aw…

Pumtling Lo Authawng

Hi vawlei kan nun hi kan caah a har tuk e,
Ahohmanh nih si an duh lomi kan sining hi kan nun nih Hawi sin a panh kho lo, lawmhnak le nuamhnak hawi bang kan hmu kho lo. Hawi soisel le nihsawh men dingah maw kan semchan a si kan ti. Kan chungchuak unau cingla rualchan tiang nih an kan zohchuk fah cu, mihrut le a molh pahmi bangin an kan zoh i an kan ruah hi tuar a har e. Chuah chan ngei lo maw kan si tiin kan i ruat caan a tlawm lo. Kannih kan nun nih a duhmi cu hi vawlei ah rak i sem hlah u sih law ti hi a si ko lo maw? Kan sining hi a fak ko. Tuar a har ko.

Maw Khuazing, Bantuk kan sining hi zei ruang ko ah hen a si? Kan sual ruang le that lo ruangah hei sihmanhsehlaw kanmah nak misual le mi tha lo an tampi ko tung, annih vial pumtling in an um ve ko tung. Aziah kannih vial mahtihin cun kan sining hi a fah e.

Kan lungfah le ngaihchiat caan a tam tuk cang, kanmah lawng kan um ah kan i nuam deuh kan ti nain hawi hngar vansang in kan um hoi tung. Tuah kan duhmi kan tuah kho lo, panh kan duhmi kan panh kho lo, kan saduhthah le kan lungthlitum a tling kho lo. Hi vawlei kan nun hi kan caah thlum alnak a ngei kho lo e, Bawipa zeitin dah kan nunning hi a si hnga..?

Nangmah duh bang ka siter ko,
Umsertu na si kei tlak ka si,
thlacam in nangmah kan hngah lioah,
nangmah duh ning tein ka ser ko..

By~ Bawi Hrin Sang