Apr 8, 2017
Mino Hna Caah Lam Hruaitu Tha, By Tha TLung Lian
A Chung Ummi Bia
I.
A. Bible Min le Tinhmi
B. Biakamhlun le Biakamthar
II.
A. Bible ah kum 900 cung a nungmi hna
B. Eden dum tiva 4 le Israel fale hna Nawlbia
III. Bible ah amak ngaimi thil hna
IV. Salm ca ttialtu le Khuaruahhar thil
V. Biakam hna
VI. Bible ah a sibik mi (II)
VII. Biakamhlun tthenning
VIII. Biakamthar tthenning
IX. Jesuh a sinak le Thil khuaruahhar tthenkhat
X. Biakamhlun : Ttialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
XI. Biakamthar : Ttialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
XII. Biakamhlun Biaceihtu hna le Israel Siangpahrang hna
XIII. Chaklei “Samaria” Siangpahrang hna le an uk kum(Nothern Kingdom)
XIV. Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang hna le an uk kum(Southern Kingdom)
Israel thlahtu phun 12 / Jacob fapa le 12
Jesuh zultu minung 12
XV. Jesuh thil khuaruahhar tuahmi
Bible Hmanning (Torminology)
XVI. Israel Profet cheukhat hna an min le an rianttuan lio caan
XVII. Dinnak le Dinlonak nih an chuah pimi theipar hna
I.
A. Bible Min le Tinhmi
• Genesis - Hramthoknak
• Exodus - Chuahnak
• Levitikas - Amah nih a auh
• Nambar - These ram ah Pathian nih bia a chim
• Deuteronomi - Nawlbia voihnihnak
• Joshua - Khamhnak / Sualnak chungin kilvennak
• Biaceihtu - Kamhtu
• Ruth - Nu khualipi
• I Samuel - Pathian min / Pathian theihnak / Bia ngeihnak
• II Samuel - Ram Uk chungkhar Cauk (Cazual)
• I Siangpahrang - Siangpahrang le zungzal Siangpahrang
• II Siangpahrang - Siangpahrang le zungzal Siangpahrang
• I Chanrelnak - Judah pawl ttialmi Ca thianghlim
• II Chanrelnak - Judah pawl ttialmi Ca thianghlim
• Ezra - Bawmh / Bawmtu
• Nehemiah - Jehovah Pathian thawngin hna a ngam
• Esther - Burbuk rimhmui / Deuh
• Job - Midang Pathian zeirello
• Salm - Thangtthatnak Hla
• Phungthlukbia - Solomom phungthluk bia / Fimnak bia
• Phungchimtu - Pathian Bia chimtu
• Solomon Hla - Hla
• Isaiah - Jehovah Pathian cu Khamhtu a si
• Jeremiah - Jehovah Pathian thawngin fek tein dir
• Tahnak Hla - Ngeihchiatnak
• Ezekiel - Pathian thawnnak
• Daniel - Pathian cu khuakhang piaktu
• Hosea - Kamhnak
• Joel - Jehovah cu Pathian a si
• Amos - Thilrit phurtu/ Cawitu (Ngeihchiatnak phurtu)
• Obadiah - Jehovah Pathian biaktu
• Jonah - Thuro
• Mikah - Jehovah Pathian bantuk cu ahodah?
• Nahum - Zangfah kho (Bia chimtu/ Hnemtu/ Hnangam tertu)
• Habakkuk - Pom / Kup
• Zefaniah - Jehovah Pathian thawngin thup (Ithup / Iphen)
• Haggai - Thanuam
• Zekariah - Jehovah Pathian thawngin -------
• Malakhi - Ka zultu
( Biakamhlun hi Bu or Uk 39 a um ) / (Biakamthar hi Bu or Uk 27 a um)
B. Biakamhlun le Biakamthar
Biakamhlun cu Hebru holh in an ttial.
Biakamthar cu Greek holh in an ttial.
Bible hi kum 1600 chung an ttial. A ttialtu hna hi hmun dangdang cio in an si I, minung 40 hrawng an si. An ttial mi ca hi, I theih hmasa loin, theihcia mi bantukin I pehthluahmah in ttialmi a si. (A dik/tling mi Ca a sinak a langhter). That is the Living Word of God. (Bible)
Biakamhlun le Biakamthar, an karlak ahhin kum 400 chung hi Daitipthep tein a um… (Silent Period).A fawinak in Pathian a phuang lo tiah kan pom. Nain, R.C nih cun mah lio ah ttialmi cauk 15 kha an Bible ah an telh chih.
Biakamthar, Jesuh a chuah lai hrawngah hin “Aramik” holh an hman. Kan Bible zongah tam ial kan hmuh.
• Bible Cauk ( King James cauk ) kong :-
Biakamhlun Biakamthar Fonh(total)
Bu(cauk) 39 27 66
Dal (chapters) 929 260 1189
Caang (verses) 23,145 7,957 31,102
Biafang (words) 592439 181253 773692
Cafang (letters) 2728100 838380 3566480
Mah hi an I lo cio hna lo caah a palh sual a si ahcun ka ruah thiam uh. But Authawng ah an rak chuahmi a si. Mizo pa ttialmi he cun a dang ngai nain Version an I dang ruangah a si kho men.
Bible le Caang langhning
i. Bible dal saubik cu (Salm 119) a si.
ii. Bible dal tawibik cu (Salm 117) a si.
iii. Bible caang saubik cu (Ester 8:9) a si.
iv. Bible caang tawibik cu (Jonh 11:35) a si.
v. Bible a laifang bik cu Salm 117 a si.
vi. Bible ah a saubik mi Bu(cauk) cu Salm a si.
vii. Bible ah a tawibik mi Bu(cauk) cu II Johan (Caang in) & III Johan (Biafang in).
Bible ah a si hmasabik mi hna..
i. Bible cang an ttial hmasabik cu “Ahramthok” ti hi a si.
ii. Bible ah thilser hmasabik cu “Lei le Van” an si.( Gen 1:1)
iii. Bible ah Ttingtang tum hmasabik cu “Jubal” a si. (Gen 4:21)
iv. Bible ah Khuapi lang hmasabik cu “Enok khuapi” a si. (Gen 4:17)
v. Bible ah thinhung hmasabik cu “Kain” a si.(Gen 4:4)
vi. Bible ah “Jentail” a hmasabik, a langhnak cu Gen 5:10 ah a si.
vii. Bible ah “Hebru” a hmasabik a langhnak cu Gen 14:13 ah a si.
viii. Izipt in Isreal pawl an chuak ahkhan patling 600,000 an si. (Exo 12:37).
ix. Bible ah Pathian he kum 300 chung a lengtti mi cu “Enok” a si.(Gen 5:22)
II.
A. Bible ah kum 900 cung a nungmi hna..
1) Adam 930 (Gen 5:5)
2) Seth 912 (Gen 5:8)
3) Enosh 905 (Gen 5:11)
4) Kain 910 (Gen 5:14)
5) Jared 962 (Gen 5:20)
6) Methuselah 969 (Gen 5:27)
7) Noah 950 (Gen 5:29)
B. Eden Dumkam Tiva 4 le Isreal fale hna Nawlbia
1) Pishon, Gihon, Tigris, le Zufrates an si. (Gen 2:11-14)
2) Noah le a chungkhar kha lawng chungah kum 1 le ni 10 an um. (Gen 3:11,8:14)
3) Thawngttha langh hmasabiknak cu Genesis 3:15 a si. (Jesuh chuah lainak kong a chim).
4) Abraham cu cuarpar a tan ah kum 99 a si. Ishmael, kum 13 a tlin kum, ah nikhat te ah an ti tan tti. (Gen 17:24)
5) Israel hna nih ni 8 ah an cuarpar an I tan. (Gen 17:24)
6) Saltannak in a chuak tambik miphun cu Israel an si. (Gen 12:38) }600000
7) Ezipt ah sal an tan chung, kum 430 chung a si. (Gen 12:14)
8) Nungbu in “Enok le Elijah” van ah an kai. (Gen 5:24 ; II Siang. 2:11)
9) Pathian nih, Moses sinah Nawlbia a pek lio hna ah, Nawlngailo/zullo tu a thimi 3000 an si.
10) Moses nih lungin ti a chuahternak hmun “Hneksaknak le Siknak” tiah auh a si. (Exo. 17:7)
11) Bible ah saram minung bantukin a holh hmasa bik cu “Laa” a si.
(Num 22:28)
12) Bible ah minung min chalh in sakmi khua cu “David” khua a si. (II Siang. 9:28)
III. Bible ah Amak Ngaimi Thil Hna :-
1) Solomon nih Phungthlukbia 3000 a ttial, cun Hla fung 1005 a ttial. (I Siang. 4:32)
2) Solomon nih kum khat chungah Sui, talen a dongmi 666 a si. (I Siang. 10:14)
3) Phungthlukbia a fonh/khawmtu “Hezekiah” a si. (Phungt. 25:1)
4) Bible ah Pathian min a tel lo nak cu “Esther” cauk a si.
5) Bible ah “India” a langhnak cu Esther 1:1 ah a si.
6) Bible ah ‘Tahan’ a ttialnak Number 26:35 ah a si.
7) Bible nih innsang a chimmi hna;
Babel innsang (Gen 11)
Shekhem innsang (Biaceih.9:46)
Penuel innsang (Biaceih 8:17)
Siloam innsang (Luka 13:4)
IV. Salm ca ttialtu le Khuaruahhar thil
1) Mah Unau 70 a that tu cu “Abimelek” a si. (Biaceih.9:5)
2) Kum 8 ah Siangpahrang a ttuanmi “Josiah” a si. (II Chan.34:1)
3) Raithawinak ah cawpa 22000 le tuu 12000 hmangtu cu “Solomon” a si. (Chan 7:5)
4) Saiho in Siangpahrang inn sa tu “Ahab” a si. (I Siang 22:39)
5) Israel damnak dingah a kehlei hrapin ni 390, le orhlei hrapin ni 40 chung a it tu cu “Ezekiel” a si. (Eze.4:4-6)
6) Israel pawl Izipt sal ah kum 430 an um.(Exo.12:40)
7) Salm bu a phuahtu 7 an si.
David
Korafat
Asaph
Heman
Ethan
Moses
Solomon
V. Biakam Hna:-
1) Noah sinah Pathian Biakam (Gen. 8:20-22)
2) Abraham sinah Pathian Biakam (Gen. 4:1)
3) Moses sinah Pathian Biakam (Exo. 20)
4) Palestine Biakam (Deu. 30)
5) David sinah Pathian Biakam (II Samuel 7:5-17)
6) Biakamthar ah Biakam hna ( Jere. 31:31-34 ; Matthai 26:28)
VI.
A. Bible ah a sibik mi (II)
1) Minung hmasabik “Adam” (Gen 1:26 ; 5:5)
2) Nauchuak hmasabik “Kain” (Gen 4:1)
3) Mithat hmasabik “Kian” (Gen 4:8)
4) Ramsa vulh hmasabik “Ebel” (Gen 4:2)
5) Nun saubik “Methuselah” (Gen 5:27)
6) Nunnembik “Moses” (Exo 32:11-22 ; 32:32)
7) A thawngbik “Samson” (Biaceihtu 16:29)
8) Minung lianbik “Goliath” (I Samuel 17:4)
9) Thilsiangbik “Abraham” (Gen 12:15)
10) A dawhbik “Absalom” a si. ( II Samuel 14:25)
11) Pathian a lo bik “David” a si. (I Samuel 13:14 ; Lamkaltu 13:22)
12) Cakei nih a ttihbik mi “Daniel” a si.(Daniel 6:22)
13) A fimbik “Salomon” a si. (I Siangpa. 3:12)
14) Nupi tambik “Salomon” a si.(I Siangpa. 11:30
15) Profet hmasabik “Samuel” a si. (I Samuel 3:29)
16) Abraham hi “Profet” tiin a ko/kawhtu an um. (Gen 20:7)
17) Isreal siangpahrang hmasabik “Saul” a si.(I Samuel 1:15)
18) Isreal siangpahrang liannganbik “David” a si.(I Samuel 16:1)
B.
1) Lawng ruangah him tein a ummi “Noah” le Chungkhar an si. (Gen 6:8)
2) Judah ram a dirhtu “Abraham” a si. (Gen 11:26 ; 12:20)
3) Isreal, Egypt sal tannak chungin a hruaitu hna “Moses” a si. (Exo 5-15)
4) Jacob te chung Egypt an luh ah khan mi 70 or 75 an si. (Gen 46:27 ; Lamkaltu 7:14 ; Exo 1:5)
5) Judah miphun sal sinak in a hruaitu cu “Ezara” a si. (Eza.7:10)
6) Asyria khuapi cu “Nineveh” a si.( Johan 3-4)
7) Bethal : “Pathian inn” tinak a si.(Gen 28:10-22)
VII. Biakamhlun thennning
1) Pentateuch – Genesis in Deutronomi tiang a si, Moses nawlbia
tiah an tthen. Bu 5 a si.
2) Historical Books _ Joshua in Ester tiang a si, Hlan lio thilhlun/ thing
Bu(uk) tiin an tthen. Bu 9 a si.
3) Poetical _ Job in Solomon Hla tiang a si, Hlabu (Cauk) tiin an
tthen. Bu 5 a si.
4) Prophetical books(Major) _ Isaiah in Daniel tiang hi, (Major) A ngandeuhmi
tiin an tthen I Bu 5 a si.
5) Prophetical books(Minor) _ Hosea in Malakhi tiang hi, A hmedeuhmi tiin an
tthen I, Bu 12 a si.
VIII. Biakamthar Thenning
1) Biakamthar “Gospel” Bu(Uk) cu Matthai in Johan tianghi a si. Bu 4 a si.
2) Tuanbia “History” cu Lamkaltu hi a si. Bu 1 a si.
3) “Epistles” Bu(cauk) cu Rom in Judas tiang a si. Bu 21 a si.
4) “Prophet” Biachimmi cu “Biathlam” a si. Bu 1 a si..
IX. Jesuh A sinak le thil khuaruahhar Thenkhat
1) Vawlei Ceutertu (Johan 8:12)
2) Tuu luhnak Kutkaa (Johan 10:7)
3) Tuu congtu (Johan 10:11)
4) Pathian Fapa (Johan 10:36)
5) Thawhtthannak le Nunnak (Johan 11:25)
6) Lam, Biatak le Nunnak (Johan 14:6)
7) Siangpahrang (Johan 18:37) , Nunnak Changreu (Johan 6:35)
8) Jesuh, a muihmai a thlennak tlangah a langmi hna: Moses le Elijah an si. (Matt 17:3)
9) Penticost ni ah Peter thawngttha chimhnak in mi 3000 an piangthar (Hrinthan). (Lam 2:41)
10) Jesuh Vailam an tahnak,”Golgata(Luruhtlang)” a si. (Matt 27:33)
11) Jesuh vailam cungah Suimilam 6 chung hrawng a um. (Marka 15:25-34)
12) Zumtu hna lak ah Sarthih hmasabik cu “Seteven” a si. (Lam 6:1-7)
13) Jesuh Vailam a putpitu(putpiaktu) “Simon” : Korin khuami a si. (Matt27:31:33)
14) Thihhnu ah biachimtu cu “Abel” a si. (Heb 11:4)
15) Pawl biachim lio ah inndot pathum cungin a tlami pa min cu “Ethikas” a si.(Lam 20:9)
16) Jesuh thilri kha hmun li(4) ah an tthen. (Johan 19:23)
17) Mery nih Jesuh zihmui a thuhmi I, a min cu “Spikenard” a si. (Johan 12:3)
18) Jesuh vailam an tahnak tlangcu: Latin nih “Calvaria” an ti, Greek nih “Kranion” an ti. Aramic nihcun “Golgata” tiin a hmang ve. (Luka 23:33)
19) Jesuh kha a nun lio ah voihnih(2) a ttap. (Johan 11:35; Luka 19:41)
20) Johan lu tantu “Herod” a si. (Matt. 14:10)
21) Jesuh nih Unau 4 a nei : Jeim, Josef, Judas, le Simon hna an si. (Matt 13:55)
22) Bible ah Khrihfa ti a langh hmasabiknak “Lamkaltu 11:26” ah a si.
23) Paul a citmi lawng a rawk lio ah minung 276 an si. (Lam 27:37)
24) Asia ram Khrih a zum hmasabik tu cu “Epennetas” a si. (Rom 16:5-8)
25) Pentecost ni ah a telmi Ram 12 an si. (Lam 3:5-11)
26) Pathian nih Van pathum(3) a siam. (Gen 1:1)
Van pakhatnak (Daneil 4:11; Matt 6:26)
Van pahnihnak (Sam 19:1)
Van pathumnak (I Korin 12:2)
27) Jesuh van a kai hnu ah a hmutu 3 an um : Setephen (Lam 7:55) ; Paul (Lam 4:3-6); le Johan ( Biathlam 1:10,12,16)
X. Biakamhlun : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Genesis
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thilser, Iremnak, Hrinsortu
Tawh _ 3:15; 12:3
Dal _ 50
2. Exodus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Kamh, Raithawinak, Chinchiahnak,
Riahbuk/Thlam(tent)
Tawh _ 6:6 ; 19:5-6
Dal _ 40
3. Leveticus
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Thianhlimnak, Pekchanhnak, Raithawinak
Tawh _ 17:11 ; 20:7-8
Dal _ 27
4. Number
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Phunzai(Gramble), Thianhlimnak, Riahbuk
Tawh _ 14:22 ; 26: 12
Dal _ 36
5. Deutronomy
Tialtu _ Moses
Kum _ 1450-1410 BC
Tinhmi _ Iremnak, Raitawinak, Hngalh Zungzalnak,
Thluachuahnak, Chiatserhnak
Tawh _ 10:12 ; 30:19-20
Dal _ 34
6. Joshua
Tialtu _ Joshua
Kum _ 1400-1370 BC
Tinhmi _ Raithawinak, Biakam, Raltthatnak
Tawh _ 1:8 ; 11:23
Dal _ 24
7. Biaceihtu
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050-1410 BC
Tinhmi _ Tuahsual, Tahnak, Kamhnak, Biaceihtu, Pathian
Thlarau
Tawh _ 2:20 ; 21:25
Dal _ 21
8. Ruth
Tialtu _ Samuel
Kum _ 1050 le 500 BC
Tinhmi _ Bawinak, Atthawngbik, Vakhamhtu
Tawh _ 1:16 ; 3:11
Dal _ 4
9. I Samuel
Tialtu _ Samuel le Gad
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ Thlacam(pray)
Tawh _ 13:14 ; 15:22
Dal _ 31
10. II Samuel
Tialtu _ Samuel le Nathan
Kum _ 930 BC
Tinhmi _ David; Pathian thinlung ngei
Tawh _ 7:12 ; 22:21
Dal _ 24
11. I Siangpahrang
Tialtu _ Jeremieh
Kum _ 550 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram a tthennak
Tawh _ 9:4 ; 11:11
Dal _ 22
12. II Siangpahrang
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 560-538 BC
Tinhmi _ Siangpahrang ram chungin saltannak
Tawh _ 17:22-23
Dal _ 25
13. I Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 29
14. II Chanrelnak
Tialtu _ Ezara
Kum _ 425 BC
Tinhmi _ David Siangpahrang, Jerusalem, Tlangbawi
Tawh _ 17:11-14
Dal _ 36
15. Ezara
Tialtu _ Ezara
Kum _ 438-457 BC
Tinhmi _ Biakinn remhtthannak(tungtthannak)
Tawh _ 1:37 ; 10
Dal _ 10
16. Nehemiah
Tialtu _ Ezara
Kum _ 445-427 BC
Tinhmi _ Kulhnak vampang remhthannak
Tawh _ 6:15 ; 8:8
Dal _ 13
17. Ester
Tialtu _ Mordekai(a si kho men)
Kum _ 465 BC
Tinhmi _ Vanruat tthan, A dih cangmi ruahtthan
Tawh _ 4:13 ; 8:17
Dal _ 10
18. Job
Tialtu _ Samuel
Kum _ 2000-1800 BC
Tinhmi _ Harsat tuarnak
Tawh _ 2:3
Dal _ 42
19. Salm
Tialtu _ David
Kum _ 1000-300 BC
Tinhmi _ Thangtthatnak, Cawimawi
Tawh _ 150:6
Dal _ 150
20. Phungthlukbia
Tialtu _ Solomon
Kum _ 950-700 BC
Tinhmi _ Fimnak, Hngalhthiamnak, I cawnpiaknak,
Pathianttihnak
Tawh _ 1:7
Dal _ 31
21. Phungchimtu
Tialtu _ Solomon
Kum _ 971-931 BC
Tinhmi _ Zeihmanhlo
Tawh _ 2:24 ; 12:13
Dal _ 12
22. Solomon Hla
Tialtu _ Solomom
Kum _ 965 BC
Tinhmi _ Nungak/Tlangval : I duhnak
Tawh _ 6:3
Dal _ 8
23. Isaiah
Tialtu _ Isaiah
Kum _ 740-680 BC
Tinhmi _ Ngeihthiamnak, Tlanhtu, Felnak, Zalonnak, I
hnemhnak
Tawh _ 9:6-7 ; 53:6
Dal _ 66
24. Jeremiah
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 625-585 BC
Tinhmi _ I Ngeihchihnak, Remhtthannak
Tawh _ 7:23 ; 8:11
Dal _ 52
25. Tahnakhla
Tialtu _ Jeremiah
Kum _ 585/6 BC
Tinhmi _ Tuarnak Langhter
Tawh _ 2:5 ; 3:22
Dal _ 5
26. Ezekiel
Tialtu _ Ezeziel
Kum _ 572-570 BC
Tinhmi _ Pathian Lianngannak
Tawh _ 36:24-26
Dal _ 48
27. Daniel
Tialtu _ Daniel
Kum _ 537 BC
Tinhmi _ Isreal cungah Pathian a tinhmi
Tawh _ 2:20-27
Dal _ 12
28. Hosea
Tialtu _ Hosea
Kum _ 710 BC
Tinhmi _ Isreal sinah Pathian dawtnak le zumhawk A
tlaknak
Tawh _ 4:1 ; 11 ;7,9
Dal _ 14
29. Joel
Tialtu _ Joel
Kum _ 835 BC
Tinhmi _ Pathian nii sunglawi le tihnung, Khuaruahhar
Tawh _ 2:11
Dal _ 3
30. Amos
Tialtu _ Amos
Kum _ 755 BC
Tinhmi _ Biaceihtu, Dik(tling)nak, Felnak
Tawh _ 5:24
Dal _ 9
31. Obidiah
Tialtu _ Obidiah
Kum _ 586 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 1:4
Dal _ 1
32. Jonah
Tialtu _ Jonah
Kum _ 760 BC
Tinhmi _ Tho, I timcang, Zul
Tawh _ 4:11
Dal _ 4
33. Mikah
Tialtu _ Mikah
Kum _ 700 BC
Tinhmi _ Zangfahnak, Tlawmte a tangmi
Tawh _ 4:3
Dal _ 7
34. Nahum
Tialtu _ Nahum
Kum _ 663-612 BC
Tinhmi _ Sual, Cat(lok)
Tawh _ 1:7
Dal _ 3
35. Habakuk
Tialtu _ Habakuk
Kum _ 606-604 BC
Tinhmi _ Zumhnak, Ngeihchiatnak
Tawh _ 2:24
Dal _ 3
36. Zephaniah
Tialtu _ Zephaniah
Kum _ 625 BC
Tinhmi _ Bawiapa Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 3
37. Haggai
Tialtu _ Haggai
Kum _ 520 BC
Tinhmi _ Pathian Nii
Tawh _ 1:2
Dal _ 2
38. Zekhariah
Tialtu _ Zekhariah
Kum _ 520-518 BC
Tinhmi _ Bawipa Nii
Tawh _ 4:6
Dal _ 14
39. Malakhi
Tialtu _ Malakhi
Kum _ 450-400 BC
Tinhmi _ Thlahmi, Tlangbawi, Felnak le Biaceihnak
Tawh _ 3:1
Dal _ 4
XI. Biakaamthar : Tialtu, Kum(caan), Tinhmi, Tawh, Dal(ngan)
1. Matthai
Tialtu _ Matthai
Kum _ 58-68 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Bawi a si
Dal _ 28
2. Marka
Tialtu _ Marka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Sal
Tawh _ 10:43,45 ; 8:34-57
Dal _ 16
3. Luka
Tialtu _ Luka
Kum _ 55-65 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Minung fapa
Tawh _ 19:10 ; 1:3
Dal _ 24
4. Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 85-100 AD
Tinhmi _ Jesuh cu Pathian fapa
Tawh _ 1:11-13 ; 20:30-31
Dal _ 21
5. Lamkaltu
Tialtu _ Luke
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu thanlianhnak
Tawh _ 1:8 ; 2:42-43
Dal _ 28
6. Rom
Tialtu _ Paul
Kum _ 57 AD
Tinhmi _ Pathian a diknak or Felnak
Tawh _ 1:6-17 ; 3:21-25
Dal _ 16
7. I Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 56 AD
Tinhmi _ Taksa nun siamremhnak
Tawh _ 6:19-20 ; 10:12-13
Dal _ 16
8. II Korin
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ A rianttuannak ah a ralring(veng)
Tawh _ 4:5-6 ; 5:17-19
Dal _ 13
9. Galati
Tialtu _ Paul
Kum _ 49 AD
Tinhmi _ Nawlbia tangah zalonnak
Tawh _ 2:20-21 ; 5:1
Dal _ 6
10. Efisa
Tialtu _ Paul
Kum _ 60-64 AD
Tinhmi _ Khrih taksa dinnak
Tawh _ 4:1-3 ; 2:8-10
Dal _ 4
11. Philipi
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Jesuh Nunnak
Tawh _ 1:21 ; 4:12
Dal _ 4
12. Kolose
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Khrih chung Nunnak
Tawh _
Dal _ 4
13. I Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 50 AD
Tinhmi _ Khrih thawhtthannak, Thianhlimnak
Tawh _ 4:14
Dal _ 5
14. II Thesalon
Tialtu _ Paul
Kum _ 51/52 AD
Tinhmi _ Pathian mi theihthiamnak
Tawh _ 2:2-3 ; 3:5-6
Dal _ 3
15. I Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 62 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu rian
Tawh _ 3:15
Dal _ 6
16. II Timote
Tialtu _ Paul
Kum _ 65-67 AD
Tinhmi _ Pathian rianttuan I tuarnak
Tawh _ 2:3-4 ; 3:14-17
Dal _ 4
17. Titas
Tialtu _ Paul
Kum _ 62-63 AD
Tinhmi _ Khrihfabu Hruaitu hna
Tawh _ 1:5 ; 3:8
Dal _ 3
18. Philimon
Tialtu _ Paul
Kum _ 60 AD
Tinhmi _ Bawi, Ngeihthiamnak
Tawh _ 1:15-16
Dal _ 1
19. Hebru
Tialtu _ Fianglo (Micheu nih cun Paul ttialmi a si an ti)
Kum _ 70 AD
Tinhmi _ Khrihfa snag deuhnak
Tawh _ 4:14-16 ; 12:1-2
Dal _ 13
20. Jeim
Tialtu _ Jeim
Kum _ 44-45 AD
Tinhmi _ Zumhnak le Thiltinh
Tawh _ 1:19-22 ; 2:14-17 ; 1:14,22
Dal _ 5
21. I Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Khrih tuarnak
Tawh _ 1:10-12 ; 4:12-13
Dal _ 5
22. II Peter
Tialtu _ Peter
Kum _ 65-66 AD
Tinhmi _ Kilvennak nih cawnpiaknak dik(hman)lo a doh.
Tawh _ 1:20-21 ; 3:9-11
Dal _ 3
23. I Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Pathian he I pawlkomhnak
Tawh _ 1:3-4 ; 5:11-13
Dal _ 5
24. II Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Dik(fel)lo tak in I pawlkomhnak
Tawh _ 1:20-21 ; 3”9-11
Dal _ 1
25. III Johan
Tialtu _ Johan
Kum _ 95 AD
Tinhmi _ Unau a kommi hna Nomhnak
Tawh _ 1:11
Dal _ 1
26. Judas
Tialtu _ Judas
Kum _ 75,80 AD
Tinhmi _ Zumhnak
Tawh _ 1:1-3
Dal _ 1
27. Biathlam
Tialtu _ Johan
Kum _ 95-96 AD
Tinhmi _ Khrih a rak kirthan lai ti chimnak
Tawh _ 1:19 ; 19:11-15
Dal _ 22
XII. Biakamhlun le Isreal Siangpahrang Hna
1. Biakamhlun ah Biaceihtu chan lio hi BC 1200 in 1000 tiang a si.
Hi lio ah Biaceihtu le an min:-
Othniel
Ehud
Shamgar
Deborah
Gideon
Tola
Jair
Jephthat
Ibzan
Elon
Abdon
Samson
Hi hna 12 nihhin Bia an rak ceih hna.
2. Isreal Siangpahrang Hna
Saul - Kum 40 chung abawi(1095) (Lam 13:21)
David - Kum 40 chung abawi(1000) (I Siangpa. 2;11)
Solomon- Kum 40 chung abawi(1015) (I Siangpa. 11:42)
Isreal Siangpahrang Ram a tthen hnu ah: Chaklei “Samaria” Siangpahrang le Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang Ram hna an si.
XIII. Chaklei “Samaria” Siangpahrang Hna le An Uk Kum :-
{ Northen Kingdom }
1. Jeroboam - Kum 22 chung a uk. 931-901 BC
(I Siangpa. 11:26 , 14:20 ; II Chanrel. 9:29, 1:2)
2. Nadah - Kum 2 chung a uk. 910-908 BC
(I Siangpa. 15:25-28)
3. Basha - Kum 24 chung a uk. 909-885 BC
(I Siangpa 15:27,16:7 ; II Chanrel. 16:1-6)
4. Elah - Kum 2 chung a uk. 885-883 BC
(I Siangpa. 16:6-14)
5. Zimri - Ni 7 chung a uk. 885 BC
(I Siangpa.16:9-20)
6. Omri - Kum 12 chung a uk. 885-873 BC
(I Siangpa. 16:15-28)
7. Ahab - Kum 22 chung a uk. 874-852 BC
(I Siangpa. 6:28, 22:40 ; II Chanrel. 18:1-34)
8. Ahaziah - Kum 2 chung a uk. 852-851 BC
(I Siangpa.22:40, 1:18 ; II Chanrel. 20:35-37)
9. Joram - Kum 12 chung a uk. 841-813 BC
(II Siangpa. 9:1-10:36 ; II Chanrel. 22:7-12)
10. Jehu - Kum 28 chung a uk. 841-813 BC
(II Siangpa. 9:1-10:36 ; II Chanrel.22:7-12)
11. Jehoahaz - Kum 17 chung a uk. 841-797 BC
(II Siangpa. 13:1-9)
12. Jehoasha - Kum 16 chung a uk. 798-782 BC
(II Siangpa.13:10-14,25:17:24)
13. Jeroboam II - Kum 41 chung a uk. 793:752 BC
( II Siangpa. 19:23-29)
14. Zechariah - Kum 6 chung a uk. 793-752 BC
(II Siangpa 19:23-29 ; 15:12)
15. Shallum - Kum 1 chun a uk. 752 BC
(II Siangpa.15:10-15)
16. Menahem - Kum 10 chung a uk. 752-742 BC
(II Siangpa 15:22-26)
17. Pekahiah - Kum 2 chung a uk. 742-740 BC
( II Siangpa 15:22-26 )
18. Pekah - Kum 20 chung a uk. 740-722 BC
(II Siangpa 15:27-31, 25:5-8)
19. Hosea - Kum 9 chung a uk. 781-721 BC
(II Siangpahrang 15:30-17:6)
XIV. Thlanglei “Jerusalem” Siangpahrang Hna le An Uk Kum :-
Southern Kingdom
1. Rehoboam - Kum 17 chung a uk. 931-914 BC
(I Siangpa 11:42,14:31 ; II Chanrel 9:31, 12:16)
2. Abijam - Kum 3 chung a uk. 941-911 BC
(I Siangpa 14:31,15:8 ; II Chanrel 13:1-22)
3. Aso - Kum 41 chung a uk. 911-870 BC
(I Siangpa 15:8-14 ; II Chanrel 14:1; 16:14)
4. Jehoshaphet - Kum 25 chung a uk. 873-848 BC
(I Siangpa 22:41-59 ; II Chanrel 17:1-20:37)
5. Joram - Kum 8 chung a uk. 853-845 BC
(II Siangpa 8:24 ; II Chanrel 21:1-20)
6. Ahaziah - Kum 1 chung a uk. 841 BC
(II Siangpa 8:24-9:29 ; II Chanrel 22:1-9)
7. Athaliah - Kum 6 chung a uk. 841-835 BC
(II Siangpa 11:1-20 ; II Chanrel 22:10-24:27)
8. Joash - Kum 40 chung a uk. 835-795 BC
(II Siangpa 11:1-12:21 ; II Chanrel 22:10 -24:27)
9. Amaziah - Kum 20 chung a uk. 796-767 BC
(II Siang 14:1-20 ; II Chanrel 25:1-28)
10. Uzziah - Kum 52 chung a uk. 792-740 BC
(II Siangpa 15:1-7 ; II Chanrel 16:1-23)
11. Jotham - Kum 16 chung a uk. 750-536 BC
(II Siangpa 15:32-38 ; II Chanrel 27:1-9)
12. Ahaz - Kum 16 chung a uk. 735-719 BC
(II Siangpa 16:1-20 ; II Chanrel 28:1-27)
13. Hezekiah - Kum 29 chung a uk. 716-687 BC
(II Siangpa 18:1-20:21 ; I Chanrel 29:1-32:33)
14. Manasseh - Kum 55 cung a uk. 697-648 BC
(I Siangpa 21:1-18 ; II Chanrel 33:1-20)
15. Amon - Kum 2 chung a uk. 643-641 BC
(II Siangpa 29:19-26 ; II Chanrel 33:21-25)
16. Josiah - Kum 31 cung a uk. 643-641 BC
(II Siangpa 22:1-23:30 ; II Chanrel 34:1-35:57)
17. Jehoahaz - Thla 3 chung a uk. 609 BC
(II Siangpa 23:31-33 ; II Chanrel 36:12-4)
18. Jehoiakim - Kum 11 chung a uk. 609-548 BC
(II Siangpa 23:34-24:25 ; II Chanrel 36:5-7)
19. Jehoiachin - Thla 3 chung a uk. 598 BC
(II Siangpa 24:6-16 ; II Chanrel 24:6-16)
20. Zedikiah - Kum 11 chung a uk. 597-586 BC
(II Siangpa 24:17-25:30 ; II Chanrel 36:11-21)
Isarael Thlahtu Phun 12 / Jacob Fapa le 12
a) Reuben
b) Simom
c) Levi
d) Judah
e) Isakhar
f) Zebulun (Mah hna 6 hi Leah fa an si)
g) Josef
h) Benjamin (Mah hna 2 hi Rechel fa an si)
i) Dan
j) Naftali (Mah hna 2 hi Rechel salnu Bilhah fa an si)
k) Gad
l) Asher (Mah hna 2 hi Lead salnu Zilpah fa an si.
m) Dinah (Genesis 35:23-26)`
Israel thlahtu 12 cu a cunglei I kan tialmi hna hi an si. Dinah hi Jacob fa a si ve ko nain relchih a si lo.
Jesuh Zultu 12 Hna :-
a) Simon(Peter)
b) Andru
c) Jeim
d) Johan
e) Filip
f) Bartholomew
g) Thomas
h) Matthai
i) Jeim
j) Tadias
k) Simon
l) Judah Iskariot (Matthai 10:2-4)
XV. Jesuh Thil Khauruahhar Tuahmi :-
Ti kha zuu(misur zu) ah a canter.(Johan 2:1-11)
Cozah Bawi(Noble Man) fapa a damter.(Johan 4:46:54)
I pumhnak inn ah khuachia tuahmi a damter.(Luka 4:31-37)
Simon Peter I a Pi(wife’s mother) a zawt a damter.(Luka 4:38-39)
Khuachia tuahmi le a zawmi damternak….(Matthai 8:16-17 ; Luka 4:40)
Nga tampi a tleihter hna..(Luka 5:1-7)
Thinghmui a damter.(Luka 5;12-16 ; Matthai 8:1-4)
A zengmi a damter. (Matthai 9:1-8; luka 5:17)
Kebei a damter.(Johan 5:1-9)
Kut zengmi a damter.(Luke 6:6-11)
Fahnak tuarmi a phunphun(a zawmi hna) a damter.(Matthai 12:14-16)
Rom ralbawi I a salpa a zawtnak in a damter.(Matthai 8:5-13)
Nuhmei fapa, thihnak in a thawhter.(Luka 7:11-15)
Mitcaw, Hnachet, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 12:22-23 ; Luka 11:14-20)
Thlichia le Tilet a deihter.(Matthai 8:23-27)
Khuachia tuahmi 2 a damter.(Matthai 8:28:34)
Bawi pakhat fanu, a thihnak in a thawhter.(Matthai 9:18:26)
Kum 12 chung thichuakmi nu a damter.(Matthai 9:20-22)
Mitcaw 2 a damter.(Matthai 9:27-31)
Khuachia tuah ruangah a holh kholo mi a damter.(Matthai 9:32-34)
Mi 5000 rawl a dangh hna.(Matthai 14:15-21)
Jesuh, ti cungah a ke in a kal.(Matthai14:24-27)
Nuhmei fanu, Khuachia tuahmi a damter.(Matthai 15:21-28)
Hnachet, Holh kholo, Kebei, Mitcaw, etc. a damter hna.(Matthai 15:29-31 ; Marka 7:31-35)
Mi 4000 rawl a dangh hna. (Matthai 25:32-39)
Bethsaida khua mitcawpa a damter.(Marka 8:22-26)
Ngakchiapa Khuavang nih a tuahmi a damter.(Marka 9:17-29)
Nga kaa chungin phaisa a chuahter.( Matthai 17:24-27)
A chuahka in a mit a cawmi a damter.(Johan 9:1-8)
A ke le a kut a phingmipa a damter.(Luka 14:1-6)
Mithi “Lazaruh” a thawhter.(Johan 11:17,11:44)
Thinghmui 10 a damter hna.(Luka 17:11-19)
Jerikoh khua ah mitcaw a damter.(Matthai 20:29-34)
Theipi kung chiat a serh. (Mattai 21:18-22)
Tlangbawi ngansal, Hna(ear) a damter.(Luka 22:47-51 ; Johan 18:10)
Nga tamtuk a tleihter hna, thihnak in a thawh hnu ah a zultu hna sinah a lang. (Johan 21:1-14)
Mipa chung I khuachia a ummi kha 200 an si.(Marka 5:15)
Simon Peter nih sur in a tleihmi(nga) kha 153 an si. (Johan 21:11)
Jesuh, vawlei a len lio ah mithi 3 a thawhter.(Luka 8:54 ; Johan 11:43 ; Johan 6:51)
Bible Hmanning(Torminology)
• Bible hi Greek holh “Bibilion” in a ra, a sullam cu “Cauk” le “Cazual” ti a si. (Luka 4:17)
• Bible (Scripture) hi Thlarau Thianghlim (Pathian) thawchuahhnawh- (inspire), biakamnak (Covenant) tiah kawh/auh a si. (II Timote 3:16 ; II Peter 3:16)
• Pathian Bia ti hi Biakamhlun le Biakamthar ah a hman.(Matt.15:6 ; Johan 10:35 ; Hebru 4:12 ; II Peter 3:16)
XVI. Israel Profet Cheukhat Hna An Min Le An Riantuan Caan
i. Elijah - ( BC 670-845 hrawng)
ii. Elisha - ( BC 850-800 hrawng)
iii. Amos - ( BC 770-750 hrawng)
iv. Hosea - ( BC 750-722 hrawng)
v. Isaiah - ( BC 750-690 hrawng)
vi. Micah - ( BC 740-685 hrawng)
vii. Zephaniah - ( BC 635-620 hrawng)
viii. Jeremiah - ( BC 626-586 hrawng)
ix. Habakkuk - ( BC 615-590 hrawng)
x. Nahum - ( BC 612 hrawng)
xi. Obadiah - ( BC 605-538 hrawng)
xii. Ezelkiel - ( BC 593-571 hrawng)
xiii. Daniel - ( BC 500 hrawng)
xiv. Haggai - ( BC 520 hrawng)
xv. Zechariah - ( BC 520-518 hrawng)
xvi. Malakhi - ( BC 440 hrawng)
John Schwarz tialmi “Christian Faith” cauk chungin lakmi a si.
XVII. Dinnak nih a chuahpi mi theipar
1) Miphun a lianngan tertu a si( Phungthluk. 14:34)
2) Khua a lianngan tertu a si (Phungthluk. 11:11)
3) Thluachuah hmuhnak a si (Hose 10:12)
4) Eiawk a za in an ngei zungzal lai (Phungthluk 13:25)
5) A tefa hna caah thluachuahnak a si(Phungthluk. 20:7)
6) Thinghnah hring bantuk in an hninghno lai(phungthluk 11:28)
7) Nunnak thingkung a si( Phungthluk. 11:30)
8) Thihnak chungin chuahtu a si( phungthluk 11:4)
9) Harnak chungin chuahtu a si (phungthluk. 11:8)
10) Rawltaam in a umter siang hna lo (phungthluk 10:3)
11) Nunnak cerhti a si (Phungthluk 10:11)
12) Chan a sauter (Phungthluk 16:31)
13) Ral vannak a si (II Korin 6:7)
14) Raithawinak hnakin a duh deuh (phungthluk 21:3)
15) An ral a tha (Phungthluk 28:1)
16) Bawipa mit nih a van hna (II Chan 16:9)
17) Taangphaw ah I benh ding a si (Efesa 6:14)
18) Zumtu kan thuam a si. (Biathlam 19:8)
19) Tuumkung bantuk in hninghno I thei tlai ding(Salm 91:12-13)
20) Bawipa hmai hmuhnak a si (Salm 11:7)
21) Bawipa nih a zohkhenh hn. An aunak kha a theih I harnak chungin a chuah hna (Salm 34:15,17 ; 37:39)
22) Ram chungah him tein an um lai, ram cu an ta a si zungzal lai( Salm 37:29)
23) Thluachuahnak an si ( Phungthluk 10:7 ,phungthlukbia a ngan 11,12 le 13 zong rel chih hna.
Dinlonak nih a chuahpi mi theipar
1) Din lonak in inn a sa mi, hlennak in inn chungdot khan a sermi, riantuan man ni hlawh a pe duhlo mi hna cungah ningzahnak a tlung lai. (Jere.22:13)
2) Din lobnak in chawva a kawlmi hna le a ngai luaimaimi hna cu amah ti a si lomi ti, a bu chungah a tlumhmi Vakiing bantuk a si. A chanitim hlan ah a chawva cu a kaltak ko lai (Jere 17:11)
3) Dinnak kha na thawl ahcun a hmaanmi thil nih an neih kho lai lo. (Isaiah 59:14)
4) A ding lommi tehte cu dantat loin a luat lai lo. (Phungthluk 19:9)
5) Na inn sakmi ah na um lai lo I, na lo thlawhmi zong na ding ei lai lo. (Amos 5:7-11)
6) Bawipa nih Jerermiah sinah Judah Siangpahrang inn chungkhar David tefa hna sinah chim a fialmi cu hi hi a si—Nifatin dinnak kha tuah a sinak hnga tuah I zuam uh. Hlengmi pa kha a hlengtu sinin va chanh uh. Cucu nan tuah lo ahcun tthatlonak nan tuahmi nih hin ka thinnlinhnak cu hmih kawh lomi Mei bantuk in a alhter sual lai, tiah a ti (Jere 21:12). Hlengtu a thlauh lomi hmanh hi tluk ttihnung a co lo dingmi cu tih a va nung dah! Mi ding lo chinchin cu zeidah kan lawh lai……
Rev.Dr. Robet Mang Hre tialmi chungin lakmi a si.. A palhnak ka ruahthiam uh...
God Bless You..
Tha Tlung Lian
Apr 5, 2017
Salai Van Lian Thang: Zu Cu A Khap in Khap Phun A Si lo, A Doh In Doh Phun A Si
Zu le Mizoram: Laldenga Hmuhning le Chin miphun
Salai Van Lian Thang
(Lai Forum, Rung Cin Group)
Lai minih internet biaruahnak ah 'ZU' kong voi tamnawn ceih a si cang. Naite Feb 2010 ah Bangkok ah pumhkhomhnak a ngei kho ramkip Laimi mifimthiam hna nih 'Zu' cu kan miphun a kan hrawktu ralnganbik pakhat ah an pawm. Tha tein an purhdah hnuah chim dawh in a lang. Thantlang ah an khap. CNF zongnih an khap theo. Hmun dang zongah khap duhnak a fak. Lairam Cozah thar nih buaipi ngaimi biahnok a si lai cu a fiang cang. Rampumpi zalonnak a um chinchin tikah buaipi ngaimi biatung a si i, Zu kongkau ah Biaknak le Cozah, Biaknak le mirunnphu biahmuhthiam a har ngai te ding a lo.
Mizoram hi zalonnak State puitling a hmuhnak kum (20) hlei a si cang i kan nunphung le kalphung aa khat dih ngot caah an ton cuahmahmi harsatnak khi Chin miphun zongnih kan ton ve te ko hna lai. Zu kong kan buai lai, ramrian kong kan buai lai, zungrian kong kan buai lai, lothlawh kong kan buai lai, ramri kong kan buai lai, khuafonh kong kan buai lai, buailulh in kan hnok ngai caan a phan te lai. Cucu a ram minih kan ram kha kanmah duhning muisam keng tein remhthan/siamthan kan duh caah a si i hrialawk a tha lomi an si ko hna.
Kan hnu lei in tuchun tiang Mizoram nih Zu kong an buaipi ning hi cawnawk tha tete an um. Khap le khap lo kongah mi fimthiam pawl can saupi an i si. Bia fakfak zong an hmang. Tadinca in ca an i chuah hnawh. Miruunphu bukhat le bukhat an i do. Biaknak le Cozah an i al, khuaci an hmuihnik deng lengmang kha a si. Cu vialte biacuhnak phichuak cu Zu khapnak phung' The Mizoram Liqour Total Prohibition Act 1995' Mizoram Lairelnak Sangbik a simi Mizoram Legislative Assembly pi nih a hun ser phutmi hi a si.
20th Feb 1997 in Mizoram ah cu upadii cu a nung i tuchun tiang khi a si. MLTP Act nih Zu zuar, Zu phorh, Zu ser, Zu chiah/neih, Zudin, a khap dih. Mizoram pem Lai
mi nih riansang kan tuan khawh lo caah cu phung cu kan buar bik ton in a lang. Sihmanhsehlaw, cu nih Lai, Mara, Chakma Distict Council (3) a huap loh. Mizoram a ummi arm forces pawl rawleinak hna an canteens le messes ah hmannak a khap loh. Cucu Thantlang ah biaknak nih an khap, Ralkap/ Police nih an zuar than bantuk in, Mizoram ah MLTP Act a tlolh tonnak pakhat cu upadii nih a huap lomi hmunhma in duh poah cawkawk/ din awk a chuak than tung mi hi a si.
Zu khapnak phunglam tuanchuaktu le tlamtlintertu ah Cozah tangah ' Excise Department' pakhat an dirh. Vuanci pakhat tangah Zipeng commissioner pakhat nih a hruai hna i, officer tampi, staff tampi he zung an thu i an cawl. Zu ding an tlaih hna, zu zuar an hrem hna, zu phor dan an tat hna, zu ser thong an thlak hna i, Mizoram luhchuahnak hauka le kutka kipah zuphor check lengmang, tlaih lengmang a si. Mizoram ah huham a ngei ngaimi 'Central Young Mizoram Association' nih Cozah cu a bomh. Zu cu fak ngai in an khap, i tuk i hremnak a fah caah, i thah i nawn sualnak tiang a chuaksual pah lengmang. Bu huham ngei ngai an si caah tazacuai thiam zong an si ton lo i cu ti cun bia a dai thai lengmang. Cheukhat nih 'Licence to kill' maw nan i pek tiah i soi le i doh a um peng. Kum (10) leng kal hnuah, cheukhat nih 'Zu khap cu a hlawhcham diam' an ti, cheukhat nih a hlawhtling an ti ve thiamthaim. Biaelnak a dong kho lo. Sihmanhsehlaw, zu khap ruangah sualnak rate 'crime rate' cu tangpi ah a tla ngai veve ko na in, zu a um lo tikah Mino nih sichunh, sidin in an tang than i, mino tampi an nunnak a liam. Rank sangsang, Vuanci pipi, Officer lianlian fa le an tam khun. Hi lam hi kan Chin miphun zong nih hmailei kan zulh te lai lo ti khawh cu a si lo.
Zu a that le that lo kong i el len cu sullam ngei lo a si i, zeitindah hlawhtling tein kan doh/hrial khawh deuh lai titu ruah a haumi cu kan si. Zu nih mi pumrua thatha, mifim mithiam fawite in an lu a kan lak piak, innchungkhar phaisa a ei, inchungkhar a hrawh, mithah lainawn a tamter, mi rualban lo, ngaktah lakfa, sifak a chuahter, ngandamnak a hrawh pinah kan nunzia a niamter i, mi phundang mit ah 'uncilvilized people' tiah rang taktak in a kan kalpi pengtu pakhat cu 'Zu' hi a rak si peng ko. Din zia thiam ti i, hnuah dinzia thiamlobik ah i chuahthiam, ngandamnak ti i, ngamdam cu chim lo, thihnak tuah a kan hruai peng. Cucaah kan mifim thiam hna nih kan miphun ralnganbik an timi hi a si ko cang rua.
Laimi nunphung le zu pehtlaihter cu kan duh hrimhrim lo. Zu dingmi miphun ti cu kan huat ngai lai nain Zu cu kan miphun chungah ai ciahnak a thuktuk cang ti cu elkhawh a si lo. Zu an kan dohpinak cu Siangbawi te chan in a rak si cang. Purpit ah a phunphun in kan i cawnpiak, innchungkhar ah a phunphun in kan i chimhrin i, 'hrai chungah sen hirhiar in a ummi zu khi va zoh hlah' timi Bibal cangzong khuaza lamkam ah kan tar len ko hna. Sihmanhsehlaw a phichuak cu kum tampi kan kal hnu zongah kan tuchun ni tiang kan Miphun ralnganbik a si thiamthiam rih ko mi hi a si. Cucaah Zu cu kan miphun nih zeitindah kan hmuh lai i, kan kalpi lai? Mizoram bantuk in maw kan buaipi ve lai? Cucaah ruah a herh ngaimi cu kan miphun nih 'zu' hi zeitindah kan hmuh lai i, zu hi zeitindah kan kalpi lai, timi hoih lei tu hi i ceih tha a si i, i fiangpup lo cun kan buaipeng rih ko lai.
Cucaah Mizoram hruaitu Pu Laldenga, nih July 25, 1988 ah 'Zu' kong Mizoram mipi hmaiah a chimmi, leidai tangah phum si cang ko hmanh sehlaw, Mizoram ah a bia tutiang a nun peng rih. Hi bia hi tadinca ah an chuah peng i mipi thinlung ah a cam peng. Mizoram mipi nih an hmuhthiamnak' ding caah Zu' kong a rak chimmi a si nain, kan miphun zong nih tulio kan tonning zoh tikah theihtha ngai a si ve ko rua ka ruah i tlawmpal ka hun langhter. Pu Laldengah nih cun:
'Zu hi kan miphun ral a si lo, kan hawikom zong a si fawn lo. Zu hi thiltha zong a si lo.Thilchia zong a si lo, ka hmai i tikik hi la ning law, zu ah ka ruah ahcun, kan miphun ral cu a si lo ti ko? Kan hawi zong a si lo. Cucaah khua kan ruahning hi fimkhur ngai kan hau. Thil pakhat ve khi a si ko, zeidang a si lo. A thatnak le a chiatnak kong, kan ral a si le si lo kong, kan hawikom a si le si lo kong cu, kan i pehtlaih dan tu in a si, zeitin ruahnak ruangah chim len chim len in kan um mi hi cu tih a nung ngai. Cucaah a biapibik cu kan i pehtlaihnak hi a si,' tiah a ti. Cun a peh rih i, ' kan ram ah zu hi kan buapi lo, kan ram ah zu buaipi mi hi kan buaipi mi a si deuh, zu buaipi mi mi tlawmte an um, cu hna cu heh tiah kan buaipi len mi a si, zu cu a mah tein a chia lo, a mah tein a tha fawn lo, tiah a hmuhdan a chim. Cun tahchunhnak ah ' Pu Zoramthanga hi a tep zong a tep bak lomi a si nain, hun rii taktak tuah seh law, zu kha a dik lomi a si lo, Pu Zoramthangah kha a dik lomi cu a si, zu a ri ve lomi Pu Zamawia nih cun zeihmanh ah a rel lai lo, tiah a ti. Cun ' nu pakhat nih nau a um pi i, a lenkual nak ah hngakchia cu a tlu i, lungah ai khawng sual hnga, a nu nih hngakchia a lungdamnak caah lung kha, na sual tuk ai tiah a va bengh lai, hlonh diam uh sih tiah a hlonh lai, cu bantuk cun Pu Zoramthanga a khon sual ruang khan kan hlonh diam lai maw' puitling lutput he khua kan ruah a hau. Lung kan velh ruangah khan hngakchia kha a tlu than lai lo, tizong a si pek lo i, cun kan hlonh cawk fawn tung lai lo. Cu ruangah hngakchia a tluk lo ding tu kha kan ruah a haumi cu a si. Kan huat lo ding kan huat, Lungtum kha hua lo in hngakchia kha a tluk lo ding kan cawnpiak tu a hau, huattlai cu zu kha a si lo, a rit ruangah thil a tuahsual mi Pu Zoramthanga kha a si' tiah a ti. Hihi zu a thatnak ka chimmi a si lo, a si ning taktak kha ka chimmi a si. Kan ram nih a sining takin kan zohthiam a hau, tiah a chim. Zu kan duh lo kan tinak zongah hian mi dangnih a thianghlim kan ti hna seh, ti ruang te hna menmen ah, tam deuh cu kan si. Nain zu duh lo mi taktak cu kan ram ah hin biaknak ruangah tlawmpal cu an um. Nain za ah pakul long an si. Za ah sawmriat cu mi nih a thianghlim ka ti hna seh, ti ruang long te ah a si. Zu hi kan buaipi lo, zu a buaipimi mi tlawmte hi kan buaipi mi cu a si, tiah Pu Laldenga nih a liamcia kum (20) ah a rak cawnpiak hna. http://zozamweeklyn ews.blogspot. com/2009/ 07/zu-chungchang a-laldenga- ngaihdan. html)
Mizoram mipi nih 'Zu' an hmuhthiam nakhnga a cunglei bantuk in hmuhsak nain tuchun ni tiang an buaipi mi biahnokbik pakhat a si peng ko i Cozah thar a kaipoah ah zu khapnak na hrawh lai maw hrawh lo, ticu media pawl biahalnak nganpi a si peng i, mipi nih an theihduhbik mi a phi zong a si peng. Cuve bantuk in kan miphun zong nih hmailei pi tiang a tu bantuk in kan buaipi peng lai a fiang mi a si.
Cucaah 'Zu' hi kan miphun caah a biapi mi thil ah maw kan ruah lai, a biapi tuk lo mi thil ah? Zu taktak hi buaipi lo in, a buaipi mi tu kan buaipi hna a si ve sual maw? Mi dang nih a thianghlim tiah ka ti hna seh, ti ruangah a buaipi mi hna kan si ve sual maw? Kan mah cungah aa hngat ngaingai mi pawl an si.
Pu Laldengah nih cun 'Zu' cu a mah sual in a sual lo, a mah tha in a tha fawn lo, 'thil' pakhat ve menmen khi a si ko, a tongthamtu cungah aa hngat, pumpak pakhat cio kan i pehtlaih ning tu in a si, tiah a ti.
Cucah 'Zu' cu vawlei cungah a rak um ve mi, thil pakhat a si ko i, Society pakhat, miphun pakhat nih kan hrial khawh lo dingmi 'thil' pakhat a si ko. Cucaah Zu hi kan miphun caah kan ralnganbik, kan miphun a kan hrawkbiktu tiah kan puh asi ahcun ' Zu cu a khap in khap phun a si lo, a doh in doh phun a si' tiah ka ruah. Zeitindah kan doh hna lai, cawnpiaknak phun in maw kan kalpi lai, zeitindah kan doh lai titu hi a lamkawl ding cu a si. Cutu cu 'ZU' kong kan ceih vevek seh kan ti ahcun ceih tha a si i, mifimthiam kan pa le zong nih, kan ral a si ah cun, an kan thokpi caan a za ngai cang.
Salai Van Lian Thang
(Lai Forum, Rung Cin Group)
Lai minih internet biaruahnak ah 'ZU' kong voi tamnawn ceih a si cang. Naite Feb 2010 ah Bangkok ah pumhkhomhnak a ngei kho ramkip Laimi mifimthiam hna nih 'Zu' cu kan miphun a kan hrawktu ralnganbik pakhat ah an pawm. Tha tein an purhdah hnuah chim dawh in a lang. Thantlang ah an khap. CNF zongnih an khap theo. Hmun dang zongah khap duhnak a fak. Lairam Cozah thar nih buaipi ngaimi biahnok a si lai cu a fiang cang. Rampumpi zalonnak a um chinchin tikah buaipi ngaimi biatung a si i, Zu kongkau ah Biaknak le Cozah, Biaknak le mirunnphu biahmuhthiam a har ngai te ding a lo.
Mizoram hi zalonnak State puitling a hmuhnak kum (20) hlei a si cang i kan nunphung le kalphung aa khat dih ngot caah an ton cuahmahmi harsatnak khi Chin miphun zongnih kan ton ve te ko hna lai. Zu kong kan buai lai, ramrian kong kan buai lai, zungrian kong kan buai lai, lothlawh kong kan buai lai, ramri kong kan buai lai, khuafonh kong kan buai lai, buailulh in kan hnok ngai caan a phan te lai. Cucu a ram minih kan ram kha kanmah duhning muisam keng tein remhthan/siamthan kan duh caah a si i hrialawk a tha lomi an si ko hna.
Kan hnu lei in tuchun tiang Mizoram nih Zu kong an buaipi ning hi cawnawk tha tete an um. Khap le khap lo kongah mi fimthiam pawl can saupi an i si. Bia fakfak zong an hmang. Tadinca in ca an i chuah hnawh. Miruunphu bukhat le bukhat an i do. Biaknak le Cozah an i al, khuaci an hmuihnik deng lengmang kha a si. Cu vialte biacuhnak phichuak cu Zu khapnak phung' The Mizoram Liqour Total Prohibition Act 1995' Mizoram Lairelnak Sangbik a simi Mizoram Legislative Assembly pi nih a hun ser phutmi hi a si.
20th Feb 1997 in Mizoram ah cu upadii cu a nung i tuchun tiang khi a si. MLTP Act nih Zu zuar, Zu phorh, Zu ser, Zu chiah/neih, Zudin, a khap dih. Mizoram pem Lai
mi nih riansang kan tuan khawh lo caah cu phung cu kan buar bik ton in a lang. Sihmanhsehlaw, cu nih Lai, Mara, Chakma Distict Council (3) a huap loh. Mizoram a ummi arm forces pawl rawleinak hna an canteens le messes ah hmannak a khap loh. Cucu Thantlang ah biaknak nih an khap, Ralkap/ Police nih an zuar than bantuk in, Mizoram ah MLTP Act a tlolh tonnak pakhat cu upadii nih a huap lomi hmunhma in duh poah cawkawk/ din awk a chuak than tung mi hi a si.
Zu khapnak phunglam tuanchuaktu le tlamtlintertu ah Cozah tangah ' Excise Department' pakhat an dirh. Vuanci pakhat tangah Zipeng commissioner pakhat nih a hruai hna i, officer tampi, staff tampi he zung an thu i an cawl. Zu ding an tlaih hna, zu zuar an hrem hna, zu phor dan an tat hna, zu ser thong an thlak hna i, Mizoram luhchuahnak hauka le kutka kipah zuphor check lengmang, tlaih lengmang a si. Mizoram ah huham a ngei ngaimi 'Central Young Mizoram Association' nih Cozah cu a bomh. Zu cu fak ngai in an khap, i tuk i hremnak a fah caah, i thah i nawn sualnak tiang a chuaksual pah lengmang. Bu huham ngei ngai an si caah tazacuai thiam zong an si ton lo i cu ti cun bia a dai thai lengmang. Cheukhat nih 'Licence to kill' maw nan i pek tiah i soi le i doh a um peng. Kum (10) leng kal hnuah, cheukhat nih 'Zu khap cu a hlawhcham diam' an ti, cheukhat nih a hlawhtling an ti ve thiamthaim. Biaelnak a dong kho lo. Sihmanhsehlaw, zu khap ruangah sualnak rate 'crime rate' cu tangpi ah a tla ngai veve ko na in, zu a um lo tikah Mino nih sichunh, sidin in an tang than i, mino tampi an nunnak a liam. Rank sangsang, Vuanci pipi, Officer lianlian fa le an tam khun. Hi lam hi kan Chin miphun zong nih hmailei kan zulh te lai lo ti khawh cu a si lo.
Zu a that le that lo kong i el len cu sullam ngei lo a si i, zeitindah hlawhtling tein kan doh/hrial khawh deuh lai titu ruah a haumi cu kan si. Zu nih mi pumrua thatha, mifim mithiam fawite in an lu a kan lak piak, innchungkhar phaisa a ei, inchungkhar a hrawh, mithah lainawn a tamter, mi rualban lo, ngaktah lakfa, sifak a chuahter, ngandamnak a hrawh pinah kan nunzia a niamter i, mi phundang mit ah 'uncilvilized people' tiah rang taktak in a kan kalpi pengtu pakhat cu 'Zu' hi a rak si peng ko. Din zia thiam ti i, hnuah dinzia thiamlobik ah i chuahthiam, ngandamnak ti i, ngamdam cu chim lo, thihnak tuah a kan hruai peng. Cucaah kan mifim thiam hna nih kan miphun ralnganbik an timi hi a si ko cang rua.
Laimi nunphung le zu pehtlaihter cu kan duh hrimhrim lo. Zu dingmi miphun ti cu kan huat ngai lai nain Zu cu kan miphun chungah ai ciahnak a thuktuk cang ti cu elkhawh a si lo. Zu an kan dohpinak cu Siangbawi te chan in a rak si cang. Purpit ah a phunphun in kan i cawnpiak, innchungkhar ah a phunphun in kan i chimhrin i, 'hrai chungah sen hirhiar in a ummi zu khi va zoh hlah' timi Bibal cangzong khuaza lamkam ah kan tar len ko hna. Sihmanhsehlaw a phichuak cu kum tampi kan kal hnu zongah kan tuchun ni tiang kan Miphun ralnganbik a si thiamthiam rih ko mi hi a si. Cucaah Zu cu kan miphun nih zeitindah kan hmuh lai i, kan kalpi lai? Mizoram bantuk in maw kan buaipi ve lai? Cucaah ruah a herh ngaimi cu kan miphun nih 'zu' hi zeitindah kan hmuh lai i, zu hi zeitindah kan kalpi lai, timi hoih lei tu hi i ceih tha a si i, i fiangpup lo cun kan buaipeng rih ko lai.
Cucaah Mizoram hruaitu Pu Laldenga, nih July 25, 1988 ah 'Zu' kong Mizoram mipi hmaiah a chimmi, leidai tangah phum si cang ko hmanh sehlaw, Mizoram ah a bia tutiang a nun peng rih. Hi bia hi tadinca ah an chuah peng i mipi thinlung ah a cam peng. Mizoram mipi nih an hmuhthiamnak' ding caah Zu' kong a rak chimmi a si nain, kan miphun zong nih tulio kan tonning zoh tikah theihtha ngai a si ve ko rua ka ruah i tlawmpal ka hun langhter. Pu Laldengah nih cun:
'Zu hi kan miphun ral a si lo, kan hawikom zong a si fawn lo. Zu hi thiltha zong a si lo.Thilchia zong a si lo, ka hmai i tikik hi la ning law, zu ah ka ruah ahcun, kan miphun ral cu a si lo ti ko? Kan hawi zong a si lo. Cucaah khua kan ruahning hi fimkhur ngai kan hau. Thil pakhat ve khi a si ko, zeidang a si lo. A thatnak le a chiatnak kong, kan ral a si le si lo kong, kan hawikom a si le si lo kong cu, kan i pehtlaih dan tu in a si, zeitin ruahnak ruangah chim len chim len in kan um mi hi cu tih a nung ngai. Cucaah a biapibik cu kan i pehtlaihnak hi a si,' tiah a ti. Cun a peh rih i, ' kan ram ah zu hi kan buapi lo, kan ram ah zu buaipi mi hi kan buaipi mi a si deuh, zu buaipi mi mi tlawmte an um, cu hna cu heh tiah kan buaipi len mi a si, zu cu a mah tein a chia lo, a mah tein a tha fawn lo, tiah a hmuhdan a chim. Cun tahchunhnak ah ' Pu Zoramthanga hi a tep zong a tep bak lomi a si nain, hun rii taktak tuah seh law, zu kha a dik lomi a si lo, Pu Zoramthangah kha a dik lomi cu a si, zu a ri ve lomi Pu Zamawia nih cun zeihmanh ah a rel lai lo, tiah a ti. Cun ' nu pakhat nih nau a um pi i, a lenkual nak ah hngakchia cu a tlu i, lungah ai khawng sual hnga, a nu nih hngakchia a lungdamnak caah lung kha, na sual tuk ai tiah a va bengh lai, hlonh diam uh sih tiah a hlonh lai, cu bantuk cun Pu Zoramthanga a khon sual ruang khan kan hlonh diam lai maw' puitling lutput he khua kan ruah a hau. Lung kan velh ruangah khan hngakchia kha a tlu than lai lo, tizong a si pek lo i, cun kan hlonh cawk fawn tung lai lo. Cu ruangah hngakchia a tluk lo ding tu kha kan ruah a haumi cu a si. Kan huat lo ding kan huat, Lungtum kha hua lo in hngakchia kha a tluk lo ding kan cawnpiak tu a hau, huattlai cu zu kha a si lo, a rit ruangah thil a tuahsual mi Pu Zoramthanga kha a si' tiah a ti. Hihi zu a thatnak ka chimmi a si lo, a si ning taktak kha ka chimmi a si. Kan ram nih a sining takin kan zohthiam a hau, tiah a chim. Zu kan duh lo kan tinak zongah hian mi dangnih a thianghlim kan ti hna seh, ti ruang te hna menmen ah, tam deuh cu kan si. Nain zu duh lo mi taktak cu kan ram ah hin biaknak ruangah tlawmpal cu an um. Nain za ah pakul long an si. Za ah sawmriat cu mi nih a thianghlim ka ti hna seh, ti ruang long te ah a si. Zu hi kan buaipi lo, zu a buaipimi mi tlawmte hi kan buaipi mi cu a si, tiah Pu Laldenga nih a liamcia kum (20) ah a rak cawnpiak hna. http://zozamweeklyn ews.blogspot. com/2009/ 07/zu-chungchang a-laldenga- ngaihdan. html)
Mizoram mipi nih 'Zu' an hmuhthiam nakhnga a cunglei bantuk in hmuhsak nain tuchun ni tiang an buaipi mi biahnokbik pakhat a si peng ko i Cozah thar a kaipoah ah zu khapnak na hrawh lai maw hrawh lo, ticu media pawl biahalnak nganpi a si peng i, mipi nih an theihduhbik mi a phi zong a si peng. Cuve bantuk in kan miphun zong nih hmailei pi tiang a tu bantuk in kan buaipi peng lai a fiang mi a si.
Cucaah 'Zu' hi kan miphun caah a biapi mi thil ah maw kan ruah lai, a biapi tuk lo mi thil ah? Zu taktak hi buaipi lo in, a buaipi mi tu kan buaipi hna a si ve sual maw? Mi dang nih a thianghlim tiah ka ti hna seh, ti ruangah a buaipi mi hna kan si ve sual maw? Kan mah cungah aa hngat ngaingai mi pawl an si.
Pu Laldengah nih cun 'Zu' cu a mah sual in a sual lo, a mah tha in a tha fawn lo, 'thil' pakhat ve menmen khi a si ko, a tongthamtu cungah aa hngat, pumpak pakhat cio kan i pehtlaih ning tu in a si, tiah a ti.
Cucah 'Zu' cu vawlei cungah a rak um ve mi, thil pakhat a si ko i, Society pakhat, miphun pakhat nih kan hrial khawh lo dingmi 'thil' pakhat a si ko. Cucaah Zu hi kan miphun caah kan ralnganbik, kan miphun a kan hrawkbiktu tiah kan puh asi ahcun ' Zu cu a khap in khap phun a si lo, a doh in doh phun a si' tiah ka ruah. Zeitindah kan doh hna lai, cawnpiaknak phun in maw kan kalpi lai, zeitindah kan doh lai titu hi a lamkawl ding cu a si. Cutu cu 'ZU' kong kan ceih vevek seh kan ti ahcun ceih tha a si i, mifimthiam kan pa le zong nih, kan ral a si ah cun, an kan thokpi caan a za ngai cang.
Chin Mipun Hi Kanmah Tein Aa Uk Khotukmi Kan Si: by Pu Lian Uk
Kanmah Chinram Tein Aa Uk Kho Tukmi Kan Si
Carelmi u le nau hna:
Tlangval pawl a ka halmi an umcaah a rel duh vemi an um bia ah tiin ka vun thlahmi asi. Laimi hi vawleicung kan khuasaknak kongah Pathian sin hal le thlacam kan herh ngai hna. Zeicahtiah vawleicung kan nun chung kan miphun le kan ram runven ve ding hi Pathian nih ttuanvo a kan pek vening asi. Biaknak rian ttuanmi nih ramuknak kongah Pathian sin thlacam kan tuah ah a ttha lai lo ti hi Bible caning zongah adik lo deuh ko lai ti hi kan zumhning asi ko. Baibal ca hlun 1Samuel 8:4 hrawng khi relding hrim kan si. Chin miphun cu vawlei cung miphun pakhat in nunphung he holh he ramri hmanh ah vuleicung independent ram tam pinak kau fiang ngai in a ngeimi kan si. Asinain Chin miphun nih kan Chin mipbun a kan uktu Chinmiphun cozah kan ngei hna lo. Miphundang pi Kawl cozah kut tawi ukmi miphun in chan zeizat dah kan tan rih hnga.
"Chan zeizat maw vailian nih an kan pen, ramzung ceuter kho tu val nan um rua lo, a kan peng ting siangpahrang (Mirang siangpahrang) chan lio bang khuaza kan Laimi lungfak hna run tangah" ti hla khi ruat hmanh u. Baibal ca hlun 1Samuel 8: 4 chung khi nan rel ahcun, miphun dang cio nih a uktu hna anmah miphun siangpahrang an rak I ngeih cio. Asina min Israel miphun nih an miphun le ram a uktu hna anmah Israel miphun siangpahrang an rak ngei lo. Cucaah Profet Samuel sin in Pathian sin ah Israel miphun nih miphundang cio bantukin kanmah Isreal miphun le ram akan uktu ding ah Israel miphun asimi uktu Siangpahrang hung kan pee ko tiah thla an rak cam an rak halnak kong aa ttial nak ca cang asi. Mahka cun Pathian nih a phungchimtu hna zongnih ram uknak le ramhraui nakkong thlacam ding le biachim ding ttuanvo a peek nak hna asi ve. Cu caah Pathian nih Israel miphun theng te a simi Saul le David cu Isreal miphun le ram uktu ah siangpahrang in arak peek hna.
Cuve bang min Chinmiphun atlawmbik za ah 80% nih kan mi lu rel tam u tuk nih Khrifa mi Pathian Baibal a zummi Khrifa kan si. Cucaah Pathian thimmi kan si ti achim duhmi Chinmi tampi an um cang. Cucah Chin miphun nih ram le Chinmiphun a uktu Chin miphun theng te dirhmi uktu cozah kan ngei lo hi theih dih mi asi. Asinain kan Pathian biaknak Khrifa biaknak le kan Chinmi phun hrawh a kan rawimi Kawl ralkap cozah kut tawi hremnak kan tuar lio ah hin Chinmi Krifa Pastor le hruaitu vialte nih Chinram le Chin miphun uktu Chin ram le Chinmiphun minung thengte in dirhmi Chin ramkulh cozah Pathian nih a kan peek ding cu thla nan kan campi ding a tu lio ah Chinmipi nih hlam le duh bikmi a si.
Kan Pastor vialte le Khrifabu hruaitu vialte atu nak fak in Chin miphun le Chinram uktu Chinmi pinih thimmi cozah tling ngeihding thla camnak atu nak fak in kan hruai sawh u. Apiang tharmi Chin miphun Khrifa vialte nih nan piantharnak cu Chin miphun thimmi uktu ttha Chinmi theng te ngeih ding caah Chinmipi he hmunkhat te ah hman cio ding duhpi ngaimi asi. Kan pastor vialte le Khrifa phungchimtu vialte nih 1Samuel 8:4 Bible cacang hi Chinmi kaa kip sin ah sermon kan tuah piak hram u ti i duhpi ngaimi asi.
Minung pakhat nunnak caah food=rawl, clothes=fenh- aih le shelter=umnak inn aherh bik ti asi. Cu bantukin ram pakhat dirhnak ah land = ram le vulei, labour =rian ttuantu rammi, le capital = ahramvorh ding ngeih hau a si ti asi. Cubantuk a si tik ah Chin miphun nih Independent ram tampi nak a kaumi ram le vawlei 14000 Sq miles cu Chinmi phun nih kan i hum liomi ramri fiang a ngeimi miphun pakhat kan si mi nih zeizongte tlam a tlinter khawhmi asi. Vawlei cung ram le miphun vialte nih cu bantuk vial land, labour and capital cung hngat in an ram le an miphun kha an miphun thiamnak fimnak he an ser siam khawh cio dih khi a si.
Chin miphun zong nih hi kan i ngeihmi hna landm labour and capital hin kan ramle kan miphun tunmer ding fimnak thiamnak a ngei khomi kan si hi tete tamtuk langhter hau loin theih dihmi asi.
Atu ah America ram khuasa Chinmi cheukhat nih sau an um rih lo nain thiamnak fimnak an ichap khawh ning khua an ruah tikah America ah kan ttuan tluk in kan Chinram ah ttuan u si law atu nak min kan ramah kan rum deuh lai a timi thil thei hmanh an hung um ngai cang. Cucaah kha hlan lio kanmah te kan i-uk kho lai maw ti ruah nak kha hlenthoi nak asi ti ruah hrimhrim a hau cang. Cu bantuk cun vawleicung miphun ram vialte a hram an i domhnak dih a si. Politics kong ram huncho nak economics kong fak piin thiam I zuam chin hna u si.
Labour cu Chinmi cu rian a ttuan zuam ngaimi 70, 000 minung zah kan umti a si. Capital ah kan vawlei le kan minung thazaangpi cu capital bik ah kan i ngeih tthiam I, a dang a herh rihmi capital cu a kan ttanpi mi an um tikah kum tampi zongin vawleicung hunchonak cahh tuah mi bank te hna ah miphun dangle ram cio nih a ni cawih bantuk cio in I cawikhawh mi a ummi a si fawn. Ramuk nakle ramser nak kong ca tampi rel ahcun hi nakin fiang deuh chinchin in hi kan ttialmi catlang kar lakah tampi relkhawh theihkhawh rih a si. Hi bantuk kong nan a halmi an um caah hi bantuk kong aa tialnak ram i hruai ning le ramchung uknak ser ning an ttialmi cauk a rel zuam ngaimi nan si ding theih khawh ngai asi. Cubantuk cauk nan rel tikah hika ttialmi nak fiang chinchin in theih chinchin khawhnak asi.
Cu-ti thil um tuning asi caah Mirang kai hlan ah Lairam/Chinram cu mizei miphundang hmanh nih rak uk lomi mah le uktu cio te he Chinmi pipu kokek biaknak phungzulh tti dih cio in mah le uktu cio he arak I ukmi cu kan si. Kawl miphun le India miphun he miphun aa dang ngai mikhat lo miphun pakhat ve mah tein aa ukmi an si lioah Mirang nih an rak chimm hna. Fawite in an tei khawh ve hna lo ruangah Chinram uktu bawi he remnak Mirang nih an rak tuah . Cu remnak tuah ningah anmah le an uknak cio in Lairam ukgu hna nih an I uk khawh tthan ding biakam an ser. Cu Mirang le Chinmi uktu an biakamnak cu Chin Hillls Regulation 1896 upadi ah an rak ttial. Cu upadicu chanthar ah Chin miphun le chinram uknak phunghram hmasa bik asi. Cu upadi cu kan hmangti lo nain Librasry tampi ah an um rih.
India miphun le Kawlmiphun he aadang mi le mah uktu te he arak I-uk dihmi kan pipu hna nih an rak si ruangah cu upadi he cun Kawlmi le India mi he cawh loin a dang tein a rak I ukmi kan si fawn. Cucaah amah a chan khan tuak cio tikah hlan lio in miphun dang nih uk loin mah tein chan le za a rak I ukmi cu kan rak si.
Kawlram bupi Independence hmuh ka in Chinram upadi sertu le Chinram cozah rak um hna seh law atu ni hi ni nak hin a let tampi in kan huncho ding khi a lam a um tukmi asi. 1968-69 lio ttialmi Chin lu-nge akyan pee ca khi khawika maw hoikom sin in Nyeinchansua a ttu Shin twe ne htaing ye wa- dah hmah ….(ttah ttih yah ttwe) timi ca uk cahmai P.166-236 chungah Kawlca in rel khawh asi. Cucacu nan rel ahcun Chinram kulh caah a dang teon Chinramkulh upadi sertu le Chinramkulh cozah arak um lo ruang ah zeitluk in dah Chinramkulh kum 60 reng lo chung sunghnak a ngantuk hringhran ti hi theih khawhnak ngai asi.
Carelmi u le nau hna:
Tlangval pawl a ka halmi an umcaah a rel duh vemi an um bia ah tiin ka vun thlahmi asi. Laimi hi vawleicung kan khuasaknak kongah Pathian sin hal le thlacam kan herh ngai hna. Zeicahtiah vawleicung kan nun chung kan miphun le kan ram runven ve ding hi Pathian nih ttuanvo a kan pek vening asi. Biaknak rian ttuanmi nih ramuknak kongah Pathian sin thlacam kan tuah ah a ttha lai lo ti hi Bible caning zongah adik lo deuh ko lai ti hi kan zumhning asi ko. Baibal ca hlun 1Samuel 8:4 hrawng khi relding hrim kan si. Chin miphun cu vawlei cung miphun pakhat in nunphung he holh he ramri hmanh ah vuleicung independent ram tam pinak kau fiang ngai in a ngeimi kan si. Asinain Chin miphun nih kan Chin mipbun a kan uktu Chinmiphun cozah kan ngei hna lo. Miphundang pi Kawl cozah kut tawi ukmi miphun in chan zeizat dah kan tan rih hnga.
"Chan zeizat maw vailian nih an kan pen, ramzung ceuter kho tu val nan um rua lo, a kan peng ting siangpahrang (Mirang siangpahrang) chan lio bang khuaza kan Laimi lungfak hna run tangah" ti hla khi ruat hmanh u. Baibal ca hlun 1Samuel 8: 4 chung khi nan rel ahcun, miphun dang cio nih a uktu hna anmah miphun siangpahrang an rak I ngeih cio. Asina min Israel miphun nih an miphun le ram a uktu hna anmah Israel miphun siangpahrang an rak ngei lo. Cucaah Profet Samuel sin in Pathian sin ah Israel miphun nih miphundang cio bantukin kanmah Isreal miphun le ram akan uktu ding ah Israel miphun asimi uktu Siangpahrang hung kan pee ko tiah thla an rak cam an rak halnak kong aa ttial nak ca cang asi. Mahka cun Pathian nih a phungchimtu hna zongnih ram uknak le ramhraui nakkong thlacam ding le biachim ding ttuanvo a peek nak hna asi ve. Cu caah Pathian nih Israel miphun theng te a simi Saul le David cu Isreal miphun le ram uktu ah siangpahrang in arak peek hna.
Cuve bang min Chinmiphun atlawmbik za ah 80% nih kan mi lu rel tam u tuk nih Khrifa mi Pathian Baibal a zummi Khrifa kan si. Cucaah Pathian thimmi kan si ti achim duhmi Chinmi tampi an um cang. Cucah Chin miphun nih ram le Chinmiphun a uktu Chin miphun theng te dirhmi uktu cozah kan ngei lo hi theih dih mi asi. Asinain kan Pathian biaknak Khrifa biaknak le kan Chinmi phun hrawh a kan rawimi Kawl ralkap cozah kut tawi hremnak kan tuar lio ah hin Chinmi Krifa Pastor le hruaitu vialte nih Chinram le Chin miphun uktu Chin ram le Chinmiphun minung thengte in dirhmi Chin ramkulh cozah Pathian nih a kan peek ding cu thla nan kan campi ding a tu lio ah Chinmipi nih hlam le duh bikmi a si.
Kan Pastor vialte le Khrifabu hruaitu vialte atu nak fak in Chin miphun le Chinram uktu Chinmi pinih thimmi cozah tling ngeihding thla camnak atu nak fak in kan hruai sawh u. Apiang tharmi Chin miphun Khrifa vialte nih nan piantharnak cu Chin miphun thimmi uktu ttha Chinmi theng te ngeih ding caah Chinmipi he hmunkhat te ah hman cio ding duhpi ngaimi asi. Kan pastor vialte le Khrifa phungchimtu vialte nih 1Samuel 8:4 Bible cacang hi Chinmi kaa kip sin ah sermon kan tuah piak hram u ti i duhpi ngaimi asi.
Minung pakhat nunnak caah food=rawl, clothes=fenh- aih le shelter=umnak inn aherh bik ti asi. Cu bantukin ram pakhat dirhnak ah land = ram le vulei, labour =rian ttuantu rammi, le capital = ahramvorh ding ngeih hau a si ti asi. Cubantuk a si tik ah Chin miphun nih Independent ram tampi nak a kaumi ram le vawlei 14000 Sq miles cu Chinmi phun nih kan i hum liomi ramri fiang a ngeimi miphun pakhat kan si mi nih zeizongte tlam a tlinter khawhmi asi. Vawlei cung ram le miphun vialte nih cu bantuk vial land, labour and capital cung hngat in an ram le an miphun kha an miphun thiamnak fimnak he an ser siam khawh cio dih khi a si.
Chin miphun zong nih hi kan i ngeihmi hna landm labour and capital hin kan ramle kan miphun tunmer ding fimnak thiamnak a ngei khomi kan si hi tete tamtuk langhter hau loin theih dihmi asi.
Atu ah America ram khuasa Chinmi cheukhat nih sau an um rih lo nain thiamnak fimnak an ichap khawh ning khua an ruah tikah America ah kan ttuan tluk in kan Chinram ah ttuan u si law atu nak min kan ramah kan rum deuh lai a timi thil thei hmanh an hung um ngai cang. Cucaah kha hlan lio kanmah te kan i-uk kho lai maw ti ruah nak kha hlenthoi nak asi ti ruah hrimhrim a hau cang. Cu bantuk cun vawleicung miphun ram vialte a hram an i domhnak dih a si. Politics kong ram huncho nak economics kong fak piin thiam I zuam chin hna u si.
Labour cu Chinmi cu rian a ttuan zuam ngaimi 70, 000 minung zah kan umti a si. Capital ah kan vawlei le kan minung thazaangpi cu capital bik ah kan i ngeih tthiam I, a dang a herh rihmi capital cu a kan ttanpi mi an um tikah kum tampi zongin vawleicung hunchonak cahh tuah mi bank te hna ah miphun dangle ram cio nih a ni cawih bantuk cio in I cawikhawh mi a ummi a si fawn. Ramuk nakle ramser nak kong ca tampi rel ahcun hi nakin fiang deuh chinchin in hi kan ttialmi catlang kar lakah tampi relkhawh theihkhawh rih a si. Hi bantuk kong nan a halmi an um caah hi bantuk kong aa tialnak ram i hruai ning le ramchung uknak ser ning an ttialmi cauk a rel zuam ngaimi nan si ding theih khawh ngai asi. Cubantuk cauk nan rel tikah hika ttialmi nak fiang chinchin in theih chinchin khawhnak asi.
Cu-ti thil um tuning asi caah Mirang kai hlan ah Lairam/Chinram cu mizei miphundang hmanh nih rak uk lomi mah le uktu cio te he Chinmi pipu kokek biaknak phungzulh tti dih cio in mah le uktu cio he arak I ukmi cu kan si. Kawl miphun le India miphun he miphun aa dang ngai mikhat lo miphun pakhat ve mah tein aa ukmi an si lioah Mirang nih an rak chimm hna. Fawite in an tei khawh ve hna lo ruangah Chinram uktu bawi he remnak Mirang nih an rak tuah . Cu remnak tuah ningah anmah le an uknak cio in Lairam ukgu hna nih an I uk khawh tthan ding biakam an ser. Cu Mirang le Chinmi uktu an biakamnak cu Chin Hillls Regulation 1896 upadi ah an rak ttial. Cu upadicu chanthar ah Chin miphun le chinram uknak phunghram hmasa bik asi. Cu upadi cu kan hmangti lo nain Librasry tampi ah an um rih.
India miphun le Kawlmiphun he aadang mi le mah uktu te he arak I-uk dihmi kan pipu hna nih an rak si ruangah cu upadi he cun Kawlmi le India mi he cawh loin a dang tein a rak I ukmi kan si fawn. Cucaah amah a chan khan tuak cio tikah hlan lio in miphun dang nih uk loin mah tein chan le za a rak I ukmi cu kan rak si.
Kawlram bupi Independence hmuh ka in Chinram upadi sertu le Chinram cozah rak um hna seh law atu ni hi ni nak hin a let tampi in kan huncho ding khi a lam a um tukmi asi. 1968-69 lio ttialmi Chin lu-nge akyan pee ca khi khawika maw hoikom sin in Nyeinchansua a ttu Shin twe ne htaing ye wa- dah hmah ….(ttah ttih yah ttwe) timi ca uk cahmai P.166-236 chungah Kawlca in rel khawh asi. Cucacu nan rel ahcun Chinram kulh caah a dang teon Chinramkulh upadi sertu le Chinramkulh cozah arak um lo ruang ah zeitluk in dah Chinramkulh kum 60 reng lo chung sunghnak a ngantuk hringhran ti hi theih khawhnak ngai asi.
Kan pupa nih hi Laimi kokek biaknak phung an zumh ning in an rak I uk tikah thih ri nunri in tuahchia timi zumhmi hi an rak ngei. Biadang in kan ttial ahcun, kan pipu biaknak ah phungbuar paoh cu thih ri nunri in chiat a si ti a rak zummi kan si. Cucaah phung le phai zulh hi a duh ngaimi miphun kanrak si i, atu chan zong ah upadi bia hi Chinmi nih azul kho ngaimi kan si. Cucaah phungser mi upadi hi a upat le azul ngaimi miphun kan si. Cucaah kan Chinram in kan mipi nih kan thimmi hruaitu hna upadi sertu phu nih upadi an sermi cu Chinmi mipi nih tthatuk in a zul mi kan si caah dai tein aa uk khomi kan si zong theih khawh asi.
Chinram nih India ram, Bangladesh ram le Kawlram kar lak milu tam bik nak ram hna kar ah a ummi ram sinak nih chawlehchawhrawlnak hmun ttha ngai a si mi nih thil tampi a ser khawh. Halkha/Falam/Tedim /Matupi Mindat Kanpetlet/ Paletwa khua ah mitam nak bik hmun Halkha a si ah cun Pyidawtha hrawng mah dor a tuahmi nih inn hlan an duh ngaimi sullam bantuk khi a ngeimi a si.
Cu lawng si loin India ram Ganges Brahmaputra nelrawn vawlei le Chindwin Irrawady nelrawn vawlei kar lak a ummi tlangcung ram a simi nih Europe ram Germany lei le Italy lei karlak nelrawn pa hnih karlak a mimi Switzerland ram um nak hmun he aa lo ngaimi ram kan si.
Switzerland ram a lami nih Europe ram vialte teinak an tuah khawh caah Europe ram vialte nih Switzerland ramcu a ho hmanh nih raltuk in lak lomi ram karlak thlak neutral ramah kan ser lai ti Europe ram vialte nih hna tlaknak an rak ser phahmi a si. Cu caah Chinram a um hmun hrim hi mah tein i uknak caah chawlehchawhrawlnak le ralhau ttha ngai in aa chawngmi ram asi mi nih hin mah le ram tein aa uk khomi a nungkho mi kan sinak khi a langhter mi asi. Hiti a si ca zongah chanle za miphun zang nih ukmi a rak si lo i, vawleicung a uknak ni a tla kho lomi Mirang lawng nih an rak chim i remnak in ral an rak deihter hi asi. Cu ruahnak cu Chinram caah a um pengmi asi.
Mah le ram kulh chung thilchuak mi leng in ram bupi nih ngunkhuai le tangka lut a hmuhmi vialte cu ramkulh vialte nih mah le ramkulh cio ah i phawtzamh ding a um. Cu caah Indiaram ah Mizoram khi an ram in thilchuak a um lo nain an ram uknak a hram domhnak asimi land labor le capital a um micu India cozah nih an hnami caah mit hmuh in thilchuak tia um lo tiangah khi an ram kulh cozah le ram kulh upadi a tuahmi an i ngeih bantuk khi vuleicung kaa kip ah a ummi a si. Tu hlan vialte Chinram kulh upadi sertu le cozah kan rak ngeih lo. Cu caah ramkulh cozah dot sang ngaimi in Chinram kulh a hunchonak ding ramkulh cozah wunkyi level in planning tuahmi kum 60 reng lo chung a rak um bal lo. Cu ruang bik ah Chinram cu ahar ngaimi ramkulh ah aa chuah hi asi.
Zeicah tiah Chin ram kulh chung cozah rianttuannak kha Chinramkulh cozah wunkyi ti bantuk a um lo. Cu caah Kawlmi nih an Kawlram chung in an thimmi hna Kawl wunkyi nih Chinram kulh chung cozah rian ttuannak vialte kha anmah Kawlram ca wankyi an ttuanbu in Chinram wankyi rian ding kha an kemh chihnak long in an rak ttuan.
Kawl wunkyi pawl nih le Chinram ah um bal cu chim lo, Chinram kulh a phan bal lomi lawng te an si. Cu Chin ram a phan bal lomi hna Kawl miphun wuanktyi nih Chinram kong nawlsang bik an vun kan ngeih hnawh khi a si. Cucaah Kawl miphun wunkyi lawngte nih Chinram chung cozah rian cungah nawl sangbik ngei an hun si nak cu a si. Cu Kawl wunkyi hna nih an phanh bal lomi Chinram fingtlang nunning a dih umnak in an thei hrim hna lo i, theihding zong an i zuam hna lo. An rian a si ca sawh ah a phungmen tlangrian thawh in Chinramkulh kong kha zei hmanh ttha deuh seh ti ruah zuam lem loin kum 60 reng lo chung Kawl wankyi nih Chinram cu daipa thlang loin a kong a philh in an philhchel hmanh a um ding khi a si.
Chinram caah an ttuanmi a um lo caah ni hin ni Chinram cu ramhar ngai ah aa can hi a si. Cu Kawl wankyi pawl nih Chinram caah zeihmanh ttha tthi in an ttuan lomi kan hmuh tiksh Chinram in Chin mipi nih cu Kawl wunkyi hna cu thimmi an si hoi lo. Cu caah kan duh ti hna lo ti in rian a ttuan lomi Kawl wunkyi pawl kha phuah khawhnak lam zong Chinram in thimmi wunkyi an si lo caah thim lo khawh ding lam zong Chinmipi nih an ngei hna lo.
Cu ti Chinram caah zei hmanh an ttuan lo ruang zong ah Chinmiphun nih Kawlwunkyi pawl phuah khawhnak lam kan ngeih lo kha Kawlwunkyi hna nih an theih tukmi asi fawn. Cucaah Chinmi an har zongah an kan phuah khawh lem lai maw tiin an duh salam chinchin in an um zong ah Chinmi nih zeihmanh ti khawhnak democracy phung zongah a lam kan ngei hna lo. Cu hrim ahcun Kawlmi phunkut tawiah Chinmi phunpi an kan uknak a fian biknak cu a si.
Cucaah hi ti hunchonak tuahpiak loin lo-tlau te hna seh ti an rawi bia zong asi kho mi ngai in ruah khawh a si. Zeicahtiah kanmah Chinram kulhte in aa uk khomi kan simi a fiang ko nain ramkulh cozah dirh khawhnak nawl an rak kan pek lo tik ah duhsah tein lo-ral hna seh ti rawinak tu a si. An kan dawt caah ramkulh in i dirh ding an kan peek duh lomi a si lo ti theih khawhmi tuk a si.An kan dawt lo caah kan herh ngaimi kanmah ramkulh tein zeimawzat tlangtling i uk khawhnak ramkulh cozah I dirh naknawl an kan peek duh lo asi tiin lak ding tu a siter khi a si. Kanmah ramchung ah mah ramkulh tein i uk kho te ding tiin Panglong ah kan pupa minthut mi hi kan i palh ko rua ti ruahnak a hung mang ngaimi a si kho cang.
Atu 2008 uknak phunghram chinchin ah cun Chinmi nunphung le ca holh kong hmanh Chinmi nih upadi i ser khawhnak nawl an pe rih hoi lo. Amin long Chin Sate, Chin State government, Chin State Legislative Assembly ti Chinramkulh, Chinram upadi sertu, Chinram cozah ti bantuk hlennak laeng tein a min lawng an bunh sawhsawh an ser sawhsawh i a taktak ah upadi sernak nawl cu bantukin Chinmi holh le Chinmi nunphung kong hmanh Chin State Legislative Assembly nih upadi an ser khawh lomi cu rawk kho te hna swh ti rawinak rap chiah kanhmi tthiam le hlennak bia long cu a si rih hoi ko.
Ralkap nawl lawngte zulhding in 2008 uknak phunghram cu ttialmi a si ruang zongah hi uknak phunghram 2008 cu Kawl miphun a si lomi miphun vialte hrawh dih le atu Kawlram bupi chung area 60% a kaumi Kawl miphun a silo mi miphun ram vialte kha chuh dih in an mah Kawl miphun an ram ah an ser lio nak uknak phung hram a si hi lungfian dih hrim a haumi a si.
Hiti Chinram chuh dih nak a tuahmi Chinmi phun caah harnak aa thuat leng mang tik ah atu Kawl ralkap uknak chinchin nih Chinram micung hremnak fawituk in an vun tuah khawh hi a si. Cu ruangah mah le Chinram ah um kho ti loin ramleng ah tlik le zam nih Chinmi cung a phak hi cu-hlan vialte an mirawi nak a phichuak a si. Cucaah kanmah te kan i uk kho lai maw ti thinlung tiang Laimi cheukhat lak ah a ngeimi vun um zong hi hi bantuk thinlung ngei hna seh ti an mirawinak nih a sermi ruahnak an si dih hna.
Independence hmuh caan lioah ram rian khelnak kong tling in Chinmi nih rak theih rih lo a simi kha Kawl hruaitu nih rawinak ding can ttha ah an rak lak bantuk khi a si. Cu caah Ramkhel rian a rak theimi Kawl hruaitu nih Chinram caah a ttha kho ding uknak bawmh loin a hlen lei in an rak hlen hna a si ti puh awk ngai in ramkhel rian a thiammi hna cu chan lio ram hruaitu hna kha puh awk in a umter hna tu khi a si.
Asinain U Ne Win le a hnuzul ralkap pawl nih mipi thimmi Kawlram bupi cozah kut in hriamnam hmuah chih in uknak nawl an rak chuh hlan can te ah hin Chinmi phun le tlangcung miphun ram hna nih duhdim in mah le ramkulh chung cio ah i-uk khawhnak federal uknak phung in ram bupi uknak phunghram ttial tthanding kha Democracy phung a zulmi UNu le Kawl miphun democracy a ttanhmi nih remh an rak timh ko.
Cucaah atu ah democracy a ttanhmi Kawl miphun he ttang tti in hi ralkap uknak in ttialmi 2008 uknak phunghram hi rawk ding cu democracy a ttanhmi Kawlmi phun le tlangcung miphun vialte ttang tti in tuah hrim ding ruahmi a si cang. Cu ti tuah khawh ding alam ttha bik cu 2010 thimnak ah mee zungah kal loin mee peek lo hrim ding bik hi asi. 2010 thimnak mee nan peek ahcun cu tlangcung miphun vialte ci hmihnak hriamnam in ralkap cozah nih lih le hlenthawinak in kan fehter an ti in an tialmi uknak phunghram kha kan ci hmihnak ah hmang ko u ti mah in thah ding ci hmih ding ah hngawng va chit tluk khi a si. Thahding hngawng cik ding ah cun a ho mikel nih dah an va chit duh lai! mizei hmanh an va i chit duh lai lo.
2010 thimnak ah aa thimding aa timh tuahmi democrscy kan ttanh a timi vialte nih a chung in kan ttuan khawh lai ti an i ruahmi khi thawngchung va luh khi a si ko. Thawngchung in zei dah an tuah khawh ti ding a um. Ralkap MP pakhat nih civil MP pathum paoh kha sual an kawlpeng hna lai. (Parliament members 440 ah mipi thim lomi ralkap ttuan lio 110 an ummi kha ti duhmi asi.) Parliament chung bia an chimmi kongah an kan tlai kho lo ti an i ruat hnga. Asinain Parliament chung bia an chimmi cu tleih cia khih cia in 2008 uknak phunghram nih a chiah cia cang hna. Parliament chungah ralkap duh lomi a bia an chimmi ruang ah ti in an i tleihter hna lai lo. Asinain Parliament lengah sualnak an kawl piak hna lai i thangchia hmui hru ngai in tleih khawhmi tuk an si. Cucu pumpak in nun ning nuamnak ngai ngeih chiah an pek hna lai I, cu kaltakding an siang lai lo I, zeihmanh an tuah ngam lai lo. Thanshwe nih a nawlngeihnak a hmunh ding a hawi le ralkap bawi vialte a rawinak hna kha khoi maw ah kan ttialmi rak rel te u. A rel cangmi zong nan um lai. Kha bantuk longte kha an hman te lai.
Nanmah ramkulh tein uknak hmun nan ngeih ahcun nan ramah zei a chuak lo ti an rak hlen khawh hna caah ni hin ah cu hlennak bia nih a har ngaimi ramkulh ah Chinram kulh a kan sermi hi asi. Cu caah hlan chan ramkulh cozah kan rak ngeih lo ruangah a har ngaimi ramkulh a si hi i chinchiah ding ngai asi. Cuti in chinchiahnak philh ti loin cumaw kan duh hnga ti hacang rial in Chinram kulh upadi sertu le Chinramkulh cozah a um I mah le ramkulh chung ah mah tein i uk khawhmi wunkyi hta-nah vialte Chin mipi thimmi hruaitu nih Chinram cozah a ummi ramkulh a chuah khawh hlan lo chimpeng relpeng doh peng ding a si hi atuchan Chinmi mino nih mahle liangah i khin ding hrim a chan a hung phancang. Dam tein, Lnk.
Source:
From: Lian Uk <lian1@verizon.net>
Subject: [Lai Forum] FW: [SFNA] Chin mipun hi kan mah ten kan ni uk kho hnga ma?
To: chinmiawi1@juno.com, blessedzomi@yahoogroups.com, LAIFORUM@yahoogroups.com, metkhuabo@yahoogroups.com, Rungcin@yahoogroups.com, "'Paw Win Maung Lian'" <amglian@yahoo.com>, po_jonah@yahoo.com, YCCF-International@yahoogroups.com, chinworld.info@gmail.com, chinuniversityalumni@gmail.com
Date: Sunday, July 25, 2010, 8:57 AM
(Cafang fonh a palhmi tamtuk i cafangfonh remh pah chap pah a si)
Chinram nih India ram, Bangladesh ram le Kawlram kar lak milu tam bik nak ram hna kar ah a ummi ram sinak nih chawlehchawhrawlnak hmun ttha ngai a si mi nih thil tampi a ser khawh. Halkha/Falam/Tedim /Matupi Mindat Kanpetlet/ Paletwa khua ah mitam nak bik hmun Halkha a si ah cun Pyidawtha hrawng mah dor a tuahmi nih inn hlan an duh ngaimi sullam bantuk khi a ngeimi a si.
Cu lawng si loin India ram Ganges Brahmaputra nelrawn vawlei le Chindwin Irrawady nelrawn vawlei kar lak a ummi tlangcung ram a simi nih Europe ram Germany lei le Italy lei karlak nelrawn pa hnih karlak a mimi Switzerland ram um nak hmun he aa lo ngaimi ram kan si.
Switzerland ram a lami nih Europe ram vialte teinak an tuah khawh caah Europe ram vialte nih Switzerland ramcu a ho hmanh nih raltuk in lak lomi ram karlak thlak neutral ramah kan ser lai ti Europe ram vialte nih hna tlaknak an rak ser phahmi a si. Cu caah Chinram a um hmun hrim hi mah tein i uknak caah chawlehchawhrawlnak le ralhau ttha ngai in aa chawngmi ram asi mi nih hin mah le ram tein aa uk khomi a nungkho mi kan sinak khi a langhter mi asi. Hiti a si ca zongah chanle za miphun zang nih ukmi a rak si lo i, vawleicung a uknak ni a tla kho lomi Mirang lawng nih an rak chim i remnak in ral an rak deihter hi asi. Cu ruahnak cu Chinram caah a um pengmi asi.
Mah le ram kulh chung thilchuak mi leng in ram bupi nih ngunkhuai le tangka lut a hmuhmi vialte cu ramkulh vialte nih mah le ramkulh cio ah i phawtzamh ding a um. Cu caah Indiaram ah Mizoram khi an ram in thilchuak a um lo nain an ram uknak a hram domhnak asimi land labor le capital a um micu India cozah nih an hnami caah mit hmuh in thilchuak tia um lo tiangah khi an ram kulh cozah le ram kulh upadi a tuahmi an i ngeih bantuk khi vuleicung kaa kip ah a ummi a si. Tu hlan vialte Chinram kulh upadi sertu le cozah kan rak ngeih lo. Cu caah ramkulh cozah dot sang ngaimi in Chinram kulh a hunchonak ding ramkulh cozah wunkyi level in planning tuahmi kum 60 reng lo chung a rak um bal lo. Cu ruang bik ah Chinram cu ahar ngaimi ramkulh ah aa chuah hi asi.
Zeicah tiah Chin ram kulh chung cozah rianttuannak kha Chinramkulh cozah wunkyi ti bantuk a um lo. Cu caah Kawlmi nih an Kawlram chung in an thimmi hna Kawl wunkyi nih Chinram kulh chung cozah rian ttuannak vialte kha anmah Kawlram ca wankyi an ttuanbu in Chinram wankyi rian ding kha an kemh chihnak long in an rak ttuan.
Kawl wunkyi pawl nih le Chinram ah um bal cu chim lo, Chinram kulh a phan bal lomi lawng te an si. Cu Chin ram a phan bal lomi hna Kawl miphun wuanktyi nih Chinram kong nawlsang bik an vun kan ngeih hnawh khi a si. Cucaah Kawl miphun wunkyi lawngte nih Chinram chung cozah rian cungah nawl sangbik ngei an hun si nak cu a si. Cu Kawl wunkyi hna nih an phanh bal lomi Chinram fingtlang nunning a dih umnak in an thei hrim hna lo i, theihding zong an i zuam hna lo. An rian a si ca sawh ah a phungmen tlangrian thawh in Chinramkulh kong kha zei hmanh ttha deuh seh ti ruah zuam lem loin kum 60 reng lo chung Kawl wankyi nih Chinram cu daipa thlang loin a kong a philh in an philhchel hmanh a um ding khi a si.
Chinram caah an ttuanmi a um lo caah ni hin ni Chinram cu ramhar ngai ah aa can hi a si. Cu Kawl wankyi pawl nih Chinram caah zeihmanh ttha tthi in an ttuan lomi kan hmuh tiksh Chinram in Chin mipi nih cu Kawl wunkyi hna cu thimmi an si hoi lo. Cu caah kan duh ti hna lo ti in rian a ttuan lomi Kawl wunkyi pawl kha phuah khawhnak lam zong Chinram in thimmi wunkyi an si lo caah thim lo khawh ding lam zong Chinmipi nih an ngei hna lo.
Cu ti Chinram caah zei hmanh an ttuan lo ruang zong ah Chinmiphun nih Kawlwunkyi pawl phuah khawhnak lam kan ngeih lo kha Kawlwunkyi hna nih an theih tukmi asi fawn. Cucaah Chinmi an har zongah an kan phuah khawh lem lai maw tiin an duh salam chinchin in an um zong ah Chinmi nih zeihmanh ti khawhnak democracy phung zongah a lam kan ngei hna lo. Cu hrim ahcun Kawlmi phunkut tawiah Chinmi phunpi an kan uknak a fian biknak cu a si.
Cucaah hi ti hunchonak tuahpiak loin lo-tlau te hna seh ti an rawi bia zong asi kho mi ngai in ruah khawh a si. Zeicahtiah kanmah Chinram kulhte in aa uk khomi kan simi a fiang ko nain ramkulh cozah dirh khawhnak nawl an rak kan pek lo tik ah duhsah tein lo-ral hna seh ti rawinak tu a si. An kan dawt caah ramkulh in i dirh ding an kan peek duh lomi a si lo ti theih khawhmi tuk a si.An kan dawt lo caah kan herh ngaimi kanmah ramkulh tein zeimawzat tlangtling i uk khawhnak ramkulh cozah I dirh naknawl an kan peek duh lo asi tiin lak ding tu a siter khi a si. Kanmah ramchung ah mah ramkulh tein i uk kho te ding tiin Panglong ah kan pupa minthut mi hi kan i palh ko rua ti ruahnak a hung mang ngaimi a si kho cang.
Atu 2008 uknak phunghram chinchin ah cun Chinmi nunphung le ca holh kong hmanh Chinmi nih upadi i ser khawhnak nawl an pe rih hoi lo. Amin long Chin Sate, Chin State government, Chin State Legislative Assembly ti Chinramkulh, Chinram upadi sertu, Chinram cozah ti bantuk hlennak laeng tein a min lawng an bunh sawhsawh an ser sawhsawh i a taktak ah upadi sernak nawl cu bantukin Chinmi holh le Chinmi nunphung kong hmanh Chin State Legislative Assembly nih upadi an ser khawh lomi cu rawk kho te hna swh ti rawinak rap chiah kanhmi tthiam le hlennak bia long cu a si rih hoi ko.
Ralkap nawl lawngte zulhding in 2008 uknak phunghram cu ttialmi a si ruang zongah hi uknak phunghram 2008 cu Kawl miphun a si lomi miphun vialte hrawh dih le atu Kawlram bupi chung area 60% a kaumi Kawl miphun a silo mi miphun ram vialte kha chuh dih in an mah Kawl miphun an ram ah an ser lio nak uknak phung hram a si hi lungfian dih hrim a haumi a si.
Hiti Chinram chuh dih nak a tuahmi Chinmi phun caah harnak aa thuat leng mang tik ah atu Kawl ralkap uknak chinchin nih Chinram micung hremnak fawituk in an vun tuah khawh hi a si. Cu ruangah mah le Chinram ah um kho ti loin ramleng ah tlik le zam nih Chinmi cung a phak hi cu-hlan vialte an mirawi nak a phichuak a si. Cucaah kanmah te kan i uk kho lai maw ti thinlung tiang Laimi cheukhat lak ah a ngeimi vun um zong hi hi bantuk thinlung ngei hna seh ti an mirawinak nih a sermi ruahnak an si dih hna.
Independence hmuh caan lioah ram rian khelnak kong tling in Chinmi nih rak theih rih lo a simi kha Kawl hruaitu nih rawinak ding can ttha ah an rak lak bantuk khi a si. Cu caah Ramkhel rian a rak theimi Kawl hruaitu nih Chinram caah a ttha kho ding uknak bawmh loin a hlen lei in an rak hlen hna a si ti puh awk ngai in ramkhel rian a thiammi hna cu chan lio ram hruaitu hna kha puh awk in a umter hna tu khi a si.
Asinain U Ne Win le a hnuzul ralkap pawl nih mipi thimmi Kawlram bupi cozah kut in hriamnam hmuah chih in uknak nawl an rak chuh hlan can te ah hin Chinmi phun le tlangcung miphun ram hna nih duhdim in mah le ramkulh chung cio ah i-uk khawhnak federal uknak phung in ram bupi uknak phunghram ttial tthanding kha Democracy phung a zulmi UNu le Kawl miphun democracy a ttanhmi nih remh an rak timh ko.
Cucaah atu ah democracy a ttanhmi Kawl miphun he ttang tti in hi ralkap uknak in ttialmi 2008 uknak phunghram hi rawk ding cu democracy a ttanhmi Kawlmi phun le tlangcung miphun vialte ttang tti in tuah hrim ding ruahmi a si cang. Cu ti tuah khawh ding alam ttha bik cu 2010 thimnak ah mee zungah kal loin mee peek lo hrim ding bik hi asi. 2010 thimnak mee nan peek ahcun cu tlangcung miphun vialte ci hmihnak hriamnam in ralkap cozah nih lih le hlenthawinak in kan fehter an ti in an tialmi uknak phunghram kha kan ci hmihnak ah hmang ko u ti mah in thah ding ci hmih ding ah hngawng va chit tluk khi a si. Thahding hngawng cik ding ah cun a ho mikel nih dah an va chit duh lai! mizei hmanh an va i chit duh lai lo.
2010 thimnak ah aa thimding aa timh tuahmi democrscy kan ttanh a timi vialte nih a chung in kan ttuan khawh lai ti an i ruahmi khi thawngchung va luh khi a si ko. Thawngchung in zei dah an tuah khawh ti ding a um. Ralkap MP pakhat nih civil MP pathum paoh kha sual an kawlpeng hna lai. (Parliament members 440 ah mipi thim lomi ralkap ttuan lio 110 an ummi kha ti duhmi asi.) Parliament chung bia an chimmi kongah an kan tlai kho lo ti an i ruat hnga. Asinain Parliament chung bia an chimmi cu tleih cia khih cia in 2008 uknak phunghram nih a chiah cia cang hna. Parliament chungah ralkap duh lomi a bia an chimmi ruang ah ti in an i tleihter hna lai lo. Asinain Parliament lengah sualnak an kawl piak hna lai i thangchia hmui hru ngai in tleih khawhmi tuk an si. Cucu pumpak in nun ning nuamnak ngai ngeih chiah an pek hna lai I, cu kaltakding an siang lai lo I, zeihmanh an tuah ngam lai lo. Thanshwe nih a nawlngeihnak a hmunh ding a hawi le ralkap bawi vialte a rawinak hna kha khoi maw ah kan ttialmi rak rel te u. A rel cangmi zong nan um lai. Kha bantuk longte kha an hman te lai.
Nanmah ramkulh tein uknak hmun nan ngeih ahcun nan ramah zei a chuak lo ti an rak hlen khawh hna caah ni hin ah cu hlennak bia nih a har ngaimi ramkulh ah Chinram kulh a kan sermi hi asi. Cu caah hlan chan ramkulh cozah kan rak ngeih lo ruangah a har ngaimi ramkulh a si hi i chinchiah ding ngai asi. Cuti in chinchiahnak philh ti loin cumaw kan duh hnga ti hacang rial in Chinram kulh upadi sertu le Chinramkulh cozah a um I mah le ramkulh chung ah mah tein i uk khawhmi wunkyi hta-nah vialte Chin mipi thimmi hruaitu nih Chinram cozah a ummi ramkulh a chuah khawh hlan lo chimpeng relpeng doh peng ding a si hi atuchan Chinmi mino nih mahle liangah i khin ding hrim a chan a hung phancang. Dam tein, Lnk.
Source:
From: Lian Uk <lian1@verizon.net>
Subject: [Lai Forum] FW: [SFNA] Chin mipun hi kan mah ten kan ni uk kho hnga ma?
To: chinmiawi1@juno.com, blessedzomi@yahoogroups.com, LAIFORUM@yahoogroups.com, metkhuabo@yahoogroups.com, Rungcin@yahoogroups.com, "'Paw Win Maung Lian'" <amglian@yahoo.com>, po_jonah@yahoo.com, YCCF-International@yahoogroups.com, chinworld.info@gmail.com, chinuniversityalumni@gmail.com
Date: Sunday, July 25, 2010, 8:57 AM
(Cafang fonh a palhmi tamtuk i cafangfonh remh pah chap pah a si)
Pathian Nawlhngaih Cu Thlauchuahnak Hrampi A Si
Pathian cu kan duhmi hna rawlulh thlacam in thi deng in kan hal len ko hnga i a nawlngai loin kan nun a si cun rawlulh in kan hal lenmi cu a kan pe hnga lo.
Nifatin kan nunnak ah Pathian Nawlngai in a duh ning tein nun can tha in kan nun ko si cun rawlulh thlacam hau loin thlacam men in kan halmi thlauchuah vanluhnak hna cu a kan pek ko lai. Amen.
Rawlulh in thi dengin Pathian sinah thlacam lennak in a tha deuhmi cu nifatin kan nunnak ah Pathian nawlngai in amah duhning tein nun hi a si. Pathian nih a duh deuhmi zong a si. Pathian nih Baibal in rawlulh thlacamnak in amah nawlngaih ding tu hi a kan forhfial deuh kan ti khawh.
Pathian nawlngaih cu Thlarau, Thinglung Taksa damnak le thluachuah hmuhnak hram a si ko. Amen.
Pathian Nawlngaih Cu Zeidah A Si?
Pathian nawlngaih cu zeidah a si tiah cun a thur thawnmi thil thalo hna tuah hrial, zukhmawm rithai sii hna hrial, Baibal ah Pathian nih tuah hlah u a timi a duh lomi thil thalo Sualnak phunkhip hna tuah lo hna hi Pathian nawlhngaih cu a si ko. Pathian nawlhngaih cu Pathian dawt zong a si.
Ahohman sualnak tuah loin um khawh le nawlbia zulh viar khawh a si lo nain Pathian nih a duh lomi le tuah hlah u a kan timi thil thalo sualnak hna hi kan si khawh chungin hrial i Pathian nawlngaih kan i zuam ding cu a rak hau hrimhrim ve.
Deutronomi Biahmaithi ah Moses nih Israel mi hna kha Pathian a nawl zul zungzal ding le a cungah zumhawktlak in um u tiah a ti hna. Cun Israelmi hna Dong loin Thluachuahnak an hmuh nakhnga an Pathian cu an dawt awk le a nawl an ngaih awk a si ti zong tial chih a si. Israel mi lawng si loin Jetial mi Zumtu Khrihfa a simi kip nih Pathian nawl cu kan ngaih awk a si.
Jesuh zong nih vailam cung tihnak tiangin nawl a ngaih. Filipi 2:8 Mi toiah aa dor i nawlngaihnak lam kha thih tiangin a zulh— vailam cung thihnak kha.
Minung a simi Uktu hna an nawl ngaihding le hruaitu pawl an bia ngaih ding le an nawl zul ding zong a kan forh i nawl a ngeimi kip cu an nawl va ngai hna u ti zong in a kan forh. HEBRU 13:17, ROM 13:5.
Cun minung nawl nakin Pathian nawlngaih deuh ding kha Peter le lamkaltu dang hna nih “Minung nakin Pathian nawl kan ngaih deuh awk a si LAMKALTU 5:29 tiin a kan cawnpiak chap. Sual Siangpahrang cu Siangpahrang a si hnu in Mi zapi tih ruangah Bawipa nawlbia a ngai lo i Pathian nih Siangpahrang sinak in a hlawt colh. 1 Samuel 15 . Minung tih ruangah Pathian nawl ngai loin um lo ding a si ti zong kha fak ngaiin forhfial kan si.
Pathian Nawlngaih a kan forhnak le Nawlngaih ti aa telnak Baibal caang hna a tanglei ah ka rak tial chih hna. Lungsau in rak rel u law Thazaang zong nan hmuh ko lai. A rak reltu cungah kaalawm ngai. Bawipa nih Sunparnak co ko seh. Amen.
JEIM 4:7
Cucaah Pathian nawl kha ngai ko u. Khuachia kha doh u law an zam tak ko hna lai.
1 PETER 1:14
Pathian nawl kha ngai u, nan rak hruh lio i nan rak ngeihmi duhnak nih khan nan ziaza cu in uk ti hna hlah seh.
EFESA 2:5
A nawl kan ngaih lo ruang i thlarau lei in kan thih ko lioah khan Khrih sinah cun a kan nunter. Khamh nan sinak cu Pathian vel thawngin a si.
KOLOSE 3:6
Cu bantuk thil hna ruangah cun Pathian nawl a ngai lomi cungah Pathian thinhunnak kha a phan lai.
1 Samuel 15:22
Cun Samuel nih a thawh i, "BAWIPA nih hin BAWIPA aw zulhnak i lawmhnak ngan a ngeih tluk hin maw, Khang thawinak le rai thawinak ah hin lawmhnak a ngeih ve? Zohhmanh, nawlngaih hi raithawinak nakin a tha deuh i Amah bia ngaih hi tuukawng hna thau nakin a tha deuh.
GENESIS 22:12
Vancungmi nih cun, “Ngakchiapa kha fahnak zeihmanh pe hlah, a cungah zeihmanh zong tuah fawn hlah. Fapa pakhat lawngte na ngeihmi hmanh pek sian loin na ka um lo caah Pathian nawl ngaih cu na duh ngaingai ti kha ka hngalh,” tiah a ti.
ROM 6:16
Bawi pakhatkhat sinah na nawl kan ngaih lai, tiin nan i pek ahcun nannih cu cu bawi a nawl nan zulhmi sal cu nan si, cu bantukin sualnak cu a nawl nan zulh ahcun, sualnak sal cu nan si i sualnak nih a chuahpimi cu thihnak a si; cun cu bantuk thiamthiam cun Pathian cu a nawl nan zulh ahcun, cu nawlngaihnak nih a chuahpimi cu Pathian he i remnak kha a si.
Bawi Khengmual
Nifatin kan nunnak ah Pathian Nawlngai in a duh ning tein nun can tha in kan nun ko si cun rawlulh thlacam hau loin thlacam men in kan halmi thlauchuah vanluhnak hna cu a kan pek ko lai. Amen.
Rawlulh in thi dengin Pathian sinah thlacam lennak in a tha deuhmi cu nifatin kan nunnak ah Pathian nawlngai in amah duhning tein nun hi a si. Pathian nih a duh deuhmi zong a si. Pathian nih Baibal in rawlulh thlacamnak in amah nawlngaih ding tu hi a kan forhfial deuh kan ti khawh.
Pathian nawlngaih cu Thlarau, Thinglung Taksa damnak le thluachuah hmuhnak hram a si ko. Amen.
Pathian Nawlngaih Cu Zeidah A Si?
Pathian nawlngaih cu zeidah a si tiah cun a thur thawnmi thil thalo hna tuah hrial, zukhmawm rithai sii hna hrial, Baibal ah Pathian nih tuah hlah u a timi a duh lomi thil thalo Sualnak phunkhip hna tuah lo hna hi Pathian nawlhngaih cu a si ko. Pathian nawlhngaih cu Pathian dawt zong a si.
Ahohman sualnak tuah loin um khawh le nawlbia zulh viar khawh a si lo nain Pathian nih a duh lomi le tuah hlah u a kan timi thil thalo sualnak hna hi kan si khawh chungin hrial i Pathian nawlngaih kan i zuam ding cu a rak hau hrimhrim ve.
Deutronomi Biahmaithi ah Moses nih Israel mi hna kha Pathian a nawl zul zungzal ding le a cungah zumhawktlak in um u tiah a ti hna. Cun Israelmi hna Dong loin Thluachuahnak an hmuh nakhnga an Pathian cu an dawt awk le a nawl an ngaih awk a si ti zong tial chih a si. Israel mi lawng si loin Jetial mi Zumtu Khrihfa a simi kip nih Pathian nawl cu kan ngaih awk a si.
Jesuh zong nih vailam cung tihnak tiangin nawl a ngaih. Filipi 2:8 Mi toiah aa dor i nawlngaihnak lam kha thih tiangin a zulh— vailam cung thihnak kha.
Minung a simi Uktu hna an nawl ngaihding le hruaitu pawl an bia ngaih ding le an nawl zul ding zong a kan forh i nawl a ngeimi kip cu an nawl va ngai hna u ti zong in a kan forh. HEBRU 13:17, ROM 13:5.
Cun minung nawl nakin Pathian nawlngaih deuh ding kha Peter le lamkaltu dang hna nih “Minung nakin Pathian nawl kan ngaih deuh awk a si LAMKALTU 5:29 tiin a kan cawnpiak chap. Sual Siangpahrang cu Siangpahrang a si hnu in Mi zapi tih ruangah Bawipa nawlbia a ngai lo i Pathian nih Siangpahrang sinak in a hlawt colh. 1 Samuel 15 . Minung tih ruangah Pathian nawl ngai loin um lo ding a si ti zong kha fak ngaiin forhfial kan si.
Pathian Nawlngaih a kan forhnak le Nawlngaih ti aa telnak Baibal caang hna a tanglei ah ka rak tial chih hna. Lungsau in rak rel u law Thazaang zong nan hmuh ko lai. A rak reltu cungah kaalawm ngai. Bawipa nih Sunparnak co ko seh. Amen.
JEIM 4:7
Cucaah Pathian nawl kha ngai ko u. Khuachia kha doh u law an zam tak ko hna lai.
1 PETER 1:14
Pathian nawl kha ngai u, nan rak hruh lio i nan rak ngeihmi duhnak nih khan nan ziaza cu in uk ti hna hlah seh.
EFESA 2:5
A nawl kan ngaih lo ruang i thlarau lei in kan thih ko lioah khan Khrih sinah cun a kan nunter. Khamh nan sinak cu Pathian vel thawngin a si.
KOLOSE 3:6
Cu bantuk thil hna ruangah cun Pathian nawl a ngai lomi cungah Pathian thinhunnak kha a phan lai.
1 Samuel 15:22
Cun Samuel nih a thawh i, "BAWIPA nih hin BAWIPA aw zulhnak i lawmhnak ngan a ngeih tluk hin maw, Khang thawinak le rai thawinak ah hin lawmhnak a ngeih ve? Zohhmanh, nawlngaih hi raithawinak nakin a tha deuh i Amah bia ngaih hi tuukawng hna thau nakin a tha deuh.
GENESIS 22:12
Vancungmi nih cun, “Ngakchiapa kha fahnak zeihmanh pe hlah, a cungah zeihmanh zong tuah fawn hlah. Fapa pakhat lawngte na ngeihmi hmanh pek sian loin na ka um lo caah Pathian nawl ngaih cu na duh ngaingai ti kha ka hngalh,” tiah a ti.
ROM 6:16
Bawi pakhatkhat sinah na nawl kan ngaih lai, tiin nan i pek ahcun nannih cu cu bawi a nawl nan zulhmi sal cu nan si, cu bantukin sualnak cu a nawl nan zulh ahcun, sualnak sal cu nan si i sualnak nih a chuahpimi cu thihnak a si; cun cu bantuk thiamthiam cun Pathian cu a nawl nan zulh ahcun, cu nawlngaihnak nih a chuahpimi cu Pathian he i remnak kha a si.
Bawi Khengmual
Salai Ceu Bik Thawng: Khoidah Na Kal Lai Chin Fapahniang (Quo vadis)???(lenhloi)
April 3, 2017. Zanlei sml 1. Car gate kan phak hlan ah Rungtlang leiin a hung tlami ruahhmai tete nih a hun pheh. Halkha kih hi cu chimhramh a si. Hniang Hiang hla April Thlizil nih vir…vir…vir tiin a hun kan chem chap. Sihmanhsehlaw tutan ka lungchung khulinhnak mei-alh tucu Halkha ruahtai zong nih a daihter kho hngin lo…
“Ka u nang a hnu bik ah thutdan na si lai” tiah Taungzalatt mawtaw mongtu nih a hun ka ti i mawtaw chung ka hei lut cu Kawl le Lai zatphut in kan tthu hoi. A chinchap ah ka tthut ttimi Kawl pa a nupi cu‘Lai’ a si hoi. Ka thin linh a zual.
Mizoram i an ngeihmi Special Protection (Inner Line/Restrict Area Permit) timi phung khi ngei ve usih law kan Lairam hi hauhruang ikulh kho cang usih ti ka va duh dah. Cu lo cun Kachin pawl an ramkulh ciacung ah 34% lawng an si cang bantuk le Mon pawl an faiceukulh chungah 49% hrawng lawng an si cang bantuk kan si colh ko lai hiteh ka ti. Atu hmanh Paletwa peng ah Chin 3 umnak ah Rakhine 1 an um cang si kaw Laitlang ahhin Laimi hi ting 4 kan tling hrimhrim lai lo a fiang. Cucu Kawl ralkap nakin kan tamtuk lo tinak si i Phungki milu nakin kan tlawm deuh lai tinak si kaw…cu chinchap i kan lung ai rual loning le miphun dawtnak kan hei ngeih lo ning… tiah zeilezeidek ka ruat colh.
Hiti i phundang le biaknak dang nih an kan cawh chin lengmang caah nai hrawng kan motor mong pawl hi khuachuah lai thlacamnak tuah zong an daithlang chin lengmang. Tutan zong hi thla an kan campi te hnga maw tiah ka bawh hna__ nain tutan cu an cam ko. Thlanglei Laitlang kan unau pawl zong hibantuk in thlacamnak ngei kho ve cang hna seh ti ka ruah ah mission rian a biapit zia ka lung chuak hoi.
Cutin Rungtlang hnu lei ka hun chit ruangmang sin in ka khuaruahnak an vakvai. Kan Chinrampi hi kan kilveng kho taktak te hnga maw? Federal mahte khuakhannak hiteh hiti ngai hin kan ngah kho taktak te hnga maw? Hitining tein kal usih law tuhnu kum 50 ahkhin Laitlang ah Laimi maw tam deuh te hnga miphun dang dah? Tuhnu kum 30 ahkhin kan khualipi bazar lamthluan ah zei holh dah holh bik a si te hnga?
Dr. Sui Khar, Victor Biak Lian, Salai Bawi Lian Mang, Pu Thla Hei le Pu Ram Kulh Cung te he kan miphun serthannak Chin Nation-Building ding kong mitkuh hngal loin kan ceih le biaphong kan den tawn hna ka ruat tthan.
Acaan ah phundang in ka ruat; azei ah hme hihi kan lungre kan vai itheihpi len? Miphun tlau zong cu a poi tuk hme maw? Minung lem kan tlau in kan thi lai lopi? Globalization chan pei si fam cu kan caholh le nunphung tlau zong cu zeihme poi? Mirang holh le miphundang nunphung thuamthil thatha hi zatzat um ko nalak ah?
Hitluk rethei le thaba in kan ttuan hi a herh taktak maw? Kan mipi zong nih an kan dirpi in an duh taktak hme maw?
Kan mino pawl an caan le an thazang dih in miphun dothlennak tuahter len nakcha cun sianginn kai in rianttha hna tuanter a ttha deuh hnga lo maw?
Kei hna hiteh... hitin maw, hi miphun rian hi pumpek in ka ttuan peng ko lai? Ka hawile ka naule tete hmanh nih thlakhat ah dollar a thongthong in an ngah cang si kaw? Lohlak thil maw ka tuah kun? Zeidah ka tuah kun lai?
Thantlang in kan i thawh lai ah mithi ruak thlah bang a kan thlahtu kan mipi pawl kha ka mitthlam ah an cuang tthan. Thlacamnak in a kan dirpitu kan pitar tete nih “Na tha a chia in na lung dong tuk sual lai tihi kan phaan tukmi a si ee… khan maw thachiat phun in kan umpiak citcet lai ci” tiah ka liang an ka muai lio ka hnathlam ah a cuang tthan.
Khoidah na kal lai Chinram? Khoidah na kal lai Ceu Bik Thawng? A dong kho lomi khuaruahnak he....
Mangtha ko kun rih law... Cinrung aw…
“Ka u nang a hnu bik ah thutdan na si lai” tiah Taungzalatt mawtaw mongtu nih a hun ka ti i mawtaw chung ka hei lut cu Kawl le Lai zatphut in kan tthu hoi. A chinchap ah ka tthut ttimi Kawl pa a nupi cu‘Lai’ a si hoi. Ka thin linh a zual.
Mizoram i an ngeihmi Special Protection (Inner Line/Restrict Area Permit) timi phung khi ngei ve usih law kan Lairam hi hauhruang ikulh kho cang usih ti ka va duh dah. Cu lo cun Kachin pawl an ramkulh ciacung ah 34% lawng an si cang bantuk le Mon pawl an faiceukulh chungah 49% hrawng lawng an si cang bantuk kan si colh ko lai hiteh ka ti. Atu hmanh Paletwa peng ah Chin 3 umnak ah Rakhine 1 an um cang si kaw Laitlang ahhin Laimi hi ting 4 kan tling hrimhrim lai lo a fiang. Cucu Kawl ralkap nakin kan tamtuk lo tinak si i Phungki milu nakin kan tlawm deuh lai tinak si kaw…cu chinchap i kan lung ai rual loning le miphun dawtnak kan hei ngeih lo ning… tiah zeilezeidek ka ruat colh.
Hiti i phundang le biaknak dang nih an kan cawh chin lengmang caah nai hrawng kan motor mong pawl hi khuachuah lai thlacamnak tuah zong an daithlang chin lengmang. Tutan zong hi thla an kan campi te hnga maw tiah ka bawh hna__ nain tutan cu an cam ko. Thlanglei Laitlang kan unau pawl zong hibantuk in thlacamnak ngei kho ve cang hna seh ti ka ruah ah mission rian a biapit zia ka lung chuak hoi.
Cutin Rungtlang hnu lei ka hun chit ruangmang sin in ka khuaruahnak an vakvai. Kan Chinrampi hi kan kilveng kho taktak te hnga maw? Federal mahte khuakhannak hiteh hiti ngai hin kan ngah kho taktak te hnga maw? Hitining tein kal usih law tuhnu kum 50 ahkhin Laitlang ah Laimi maw tam deuh te hnga miphun dang dah? Tuhnu kum 30 ahkhin kan khualipi bazar lamthluan ah zei holh dah holh bik a si te hnga?
Dr. Sui Khar, Victor Biak Lian, Salai Bawi Lian Mang, Pu Thla Hei le Pu Ram Kulh Cung te he kan miphun serthannak Chin Nation-Building ding kong mitkuh hngal loin kan ceih le biaphong kan den tawn hna ka ruat tthan.
Acaan ah phundang in ka ruat; azei ah hme hihi kan lungre kan vai itheihpi len? Miphun tlau zong cu a poi tuk hme maw? Minung lem kan tlau in kan thi lai lopi? Globalization chan pei si fam cu kan caholh le nunphung tlau zong cu zeihme poi? Mirang holh le miphundang nunphung thuamthil thatha hi zatzat um ko nalak ah?
Hitluk rethei le thaba in kan ttuan hi a herh taktak maw? Kan mipi zong nih an kan dirpi in an duh taktak hme maw?
Kan mino pawl an caan le an thazang dih in miphun dothlennak tuahter len nakcha cun sianginn kai in rianttha hna tuanter a ttha deuh hnga lo maw?
Kei hna hiteh... hitin maw, hi miphun rian hi pumpek in ka ttuan peng ko lai? Ka hawile ka naule tete hmanh nih thlakhat ah dollar a thongthong in an ngah cang si kaw? Lohlak thil maw ka tuah kun? Zeidah ka tuah kun lai?
Thantlang in kan i thawh lai ah mithi ruak thlah bang a kan thlahtu kan mipi pawl kha ka mitthlam ah an cuang tthan. Thlacamnak in a kan dirpitu kan pitar tete nih “Na tha a chia in na lung dong tuk sual lai tihi kan phaan tukmi a si ee… khan maw thachiat phun in kan umpiak citcet lai ci” tiah ka liang an ka muai lio ka hnathlam ah a cuang tthan.
Khoidah na kal lai Chinram? Khoidah na kal lai Ceu Bik Thawng? A dong kho lomi khuaruahnak he....
Mangtha ko kun rih law... Cinrung aw…
Apr 4, 2017
Mi Nawl Cawng, Saruh Teuh- Catialtu: DK LR Tluang
Kum 2010 hnu Kawlram zauk phun dengmang in a thlen hnuah media phun in siseh, caholh he pehtlai in Lai cauk chuah tete zong za a long ngaingai. Kha hlan i rak țial ngam lole rel awk hmanh a um lo, Kawlram ramkel kong tbk Gen. Ne Win ( Ni Vung ) kong tbk Lai mekazin chung tiang in rel khawh a si. Media nih a tinhmi biatak le cozah riantuaning tbk mipi sinah zalong tein phuan kha i cherhchan in media kip dir a si. Cu bantukin kum 2014 in kum 2016 kar ah vei zat in maivan Lai media zong rel cawk lole zulh cawk loin a chuak. Chambaunak tampi lakah zaanghlei cawi in an kan zuampiaktu cungah lawm a um hringhran dah. Amah balte mi nawl kan cawn tikah saruh kan teuh lo hi a biapi.
Media le rianțuantu : Norway ram media/ news an kan thlahpiaktu le minung a ting nih relmi VG ( vg.no ) hi a si. Hi VG i rianțuantu hi cawnnak zeimawzat he thawng latu, thawngpang lettu, tbk a phunphun in an um. Caholh ( news pehtlai ) in fimthiamnak sangsang a cawnmi an si. A sinain, thanwgpang a lehtu tbk mi roling kog tbk an țial tikah anmah Norway holh lila kha biafang i palh silole cafang fonhning palh ti a um. Cu bantuk an palhnak cu careltu nih chimrel tikah lungthiang tein an i remh. Careltu mipi duhnak zulh thiam le hmuh thiam an i zuam. Cu lawng siloin ca reltu pakhat hnih nih VG chiatnak tbk an facebook ah tar i soiselnak a um tikah, vg i rianțuantu i thlak le bia i al len a um lo. A hohmanh a tling kan um lo bantukin chambaunak he a khatmi kan si. Cuti cun, ca reltu mipi sin´n an palhnak an chambaunak tbk kha an i remh. Ca reltu le vg i rianțuantu kha fawite in i chawn ( chat ) khawh le i pehtlai khawh a si. Media i rianțuantu nih an chambaunak kha mipi sin´n an cawn i, thazaang laknak ah an hman.
Lai media le rianțuantu : kum 2014 hnu in Lai media hi biatak tein an cawlcang ti khawh a si, i kum hnih fai tete lawng an si. A sinain, kan palhnak, kan chambaunak tbk mipi ca reltu nih chimrel tikah kan i faksak. tc: Lai media pakhat ah ngakchia kha " hngakchia " le ngaihchiat kha " ngeihchiat "tiah a țial,cutin kha tin a si deuh hnga lo ma ti tikah, khakha soi le thangchia ah a lak kan um. Kan chambaunak kan rak i hmu tawn lo. Cu lawng siloin mi pakhat nih Lai media pakhat min thlir in a facebook ah a hmuhning a țial tikah, cu media i rianțuantu lila kha kan i thlak i bia alnak lawng siloin i siknak tiang a chuahpi. Zeitluk indah caholh lei ah kan niam le kan rak hngalh lo a fiang ngaingai lawng siloin kan chambaunak kha mipi ca reltu hmai ah ni bang in a cer. Mi nawl kan cawn vekvek ahcun saruh kan teuh lo a biapi ngaingai.
Nota : media kong tbk, media le news he pehtlai in theih hngalh a duhmi nih google kawl khawh a si.
Media le rianțuantu : Norway ram media/ news an kan thlahpiaktu le minung a ting nih relmi VG ( vg.no ) hi a si. Hi VG i rianțuantu hi cawnnak zeimawzat he thawng latu, thawngpang lettu, tbk a phunphun in an um. Caholh ( news pehtlai ) in fimthiamnak sangsang a cawnmi an si. A sinain, thanwgpang a lehtu tbk mi roling kog tbk an țial tikah anmah Norway holh lila kha biafang i palh silole cafang fonhning palh ti a um. Cu bantuk an palhnak cu careltu nih chimrel tikah lungthiang tein an i remh. Careltu mipi duhnak zulh thiam le hmuh thiam an i zuam. Cu lawng siloin ca reltu pakhat hnih nih VG chiatnak tbk an facebook ah tar i soiselnak a um tikah, vg i rianțuantu i thlak le bia i al len a um lo. A hohmanh a tling kan um lo bantukin chambaunak he a khatmi kan si. Cuti cun, ca reltu mipi sin´n an palhnak an chambaunak tbk kha an i remh. Ca reltu le vg i rianțuantu kha fawite in i chawn ( chat ) khawh le i pehtlai khawh a si. Media i rianțuantu nih an chambaunak kha mipi sin´n an cawn i, thazaang laknak ah an hman.
Lai media le rianțuantu : kum 2014 hnu in Lai media hi biatak tein an cawlcang ti khawh a si, i kum hnih fai tete lawng an si. A sinain, kan palhnak, kan chambaunak tbk mipi ca reltu nih chimrel tikah kan i faksak. tc: Lai media pakhat ah ngakchia kha " hngakchia " le ngaihchiat kha " ngeihchiat "tiah a țial,cutin kha tin a si deuh hnga lo ma ti tikah, khakha soi le thangchia ah a lak kan um. Kan chambaunak kan rak i hmu tawn lo. Cu lawng siloin mi pakhat nih Lai media pakhat min thlir in a facebook ah a hmuhning a țial tikah, cu media i rianțuantu lila kha kan i thlak i bia alnak lawng siloin i siknak tiang a chuahpi. Zeitluk indah caholh lei ah kan niam le kan rak hngalh lo a fiang ngaingai lawng siloin kan chambaunak kha mipi ca reltu hmai ah ni bang in a cer. Mi nawl kan cawn vekvek ahcun saruh kan teuh lo a biapi ngaingai.
Nota : media kong tbk, media le news he pehtlai in theih hngalh a duhmi nih google kawl khawh a si.
Apr 3, 2017
Aungla NSang Hi Na Uar Ve Maw?
Boxing MMA ah aa thua tawnmi Kachin pa Aungla Nsang hi upat tlak ngaingai a si. Thi deng in le Fak taktak in aa thongh hnu ah teinak a hmuhmi laksawng le upatnak rothil vialte, Kachin ram ralzam le ngakttah caah a pek dih tawn.
Hmanthlak khi tha tein zoh u law a hnakhaw khi zeiruangah dah mahtin a bo hnga? A dang dang ruang zongah a si khomi a si nain Boxing aa thong tawnmi nih cun Boxing lei a tuahnak ruangah ah a si bik ko lai tiin ruah a um...
Hmanthlak khi tha tein zoh u law a hnakhaw khi zeiruangah dah mahtin a bo hnga? A dang dang ruang zongah a si khomi a si nain Boxing aa thong tawnmi nih cun Boxing lei a tuahnak ruangah ah a si bik ko lai tiin ruah a um...
A Rian Tuan Pah Zongin Baibal A Relmi Zohchuntlak Pa
Hmanthlak lawng in ka hmuh i a sining hna chim awk ka thei lo nain hmanthlak zohnak in Kedanh a remhmi le tlawmpal a zuar pahmi si dawh a si. Mah cun Baibal a rel pah zong hmuh khawh a si. Zohchun a tlak tuk hringhran. Hi hmanthlak nih tamtuk ka nunnak ah bia a chim.
•Micheu lih hrawkhrol in tangkaa an kawl ,an rum lioah anih te cu a ding fel i nautami rian tuan in lih hrawkhrol in rumnak cha cun sifah harsatnak tu aa thim.
•Micheu damiah le gongstar ah an lut i mi tangka chuhnak le fir nakin an rum lio ah anih te cu a ding fel, nautami rian tuan in gongster le firnak in rumnak cha cun sifah harsatnak tu aa thim deuh.
•A Lih hrawkhrolmi le a firmi le damiah hna le mitha lo hna khuakhannak le an sin ah i tel hin loin anih te cu a nautami rian te tuan pah in Pathian Bia, Baibal a rel pah. Zohchun tlak tuk le upat tlak a si.
• Thatlonak in hmuhmi chawva hna in rumnak cun dingfel tein sifah harsatnak tu hi i thim deuh awk a si ko.
SALM 119:14
Chawva tampi ngeih nakin na nawlbia zulh cu ka duh deuh.
SALM 119:127
Na nawlbia cu sui nakin ka duh deuh hna, sui tha bik nakin ka duh deuh hna.
Salm 1:1-2
Miṭhalo hna khuakhannak ah aa tel lo i Misual hna lam zong a zul lo i Pathian a nihsawhmi hna sinah a ṭhu lomi cu Thluachuakmi an si. An i lawmhnak cu Bawipa nawlbia tu ah khan a si i cu nawlbia cu chunzan in an ruat.
•Micheu lih hrawkhrol in tangkaa an kawl ,an rum lioah anih te cu a ding fel i nautami rian tuan in lih hrawkhrol in rumnak cha cun sifah harsatnak tu aa thim.
•Micheu damiah le gongstar ah an lut i mi tangka chuhnak le fir nakin an rum lio ah anih te cu a ding fel, nautami rian tuan in gongster le firnak in rumnak cha cun sifah harsatnak tu aa thim deuh.
•A Lih hrawkhrolmi le a firmi le damiah hna le mitha lo hna khuakhannak le an sin ah i tel hin loin anih te cu a nautami rian te tuan pah in Pathian Bia, Baibal a rel pah. Zohchun tlak tuk le upat tlak a si.
• Thatlonak in hmuhmi chawva hna in rumnak cun dingfel tein sifah harsatnak tu hi i thim deuh awk a si ko.
SALM 119:14
Chawva tampi ngeih nakin na nawlbia zulh cu ka duh deuh.
SALM 119:127
Na nawlbia cu sui nakin ka duh deuh hna, sui tha bik nakin ka duh deuh hna.
Salm 1:1-2
Miṭhalo hna khuakhannak ah aa tel lo i Misual hna lam zong a zul lo i Pathian a nihsawhmi hna sinah a ṭhu lomi cu Thluachuakmi an si. An i lawmhnak cu Bawipa nawlbia tu ah khan a si i cu nawlbia cu chunzan in an ruat.
Apr 2, 2017
BAWI JESUH NUN NGEIH CU
Catialtu: Salai Joshep Van
1.Bawi Jesuh nun ngeih cu kan i ka lawm kho peng lai ti nak a si lo, ka nuam peng lai tinak a si lo. Ngaihchiatnak lakah, lungfahnak lakah i lawmh khawhnak tu a si, ngaihchiatnak lakah i nuamh khawhnak tu a si.
2.Bawi Jesuh nun ngeih cu tukforhnak ton lo a silo, tukforhnak lakah teinak nun ngeihtu a si.
3.Bawi Jesuh nun ngeih cu thihnak tei le khamhnak co lawng a si lo, thih tih lonak le thih hna ngamnak ngeihtu a si.
4.Bawi Jesuh nun ngeih cu thih hnu vanram co ding lawng a si lo, vawlei taksa in nun lio hrimhrim ah vanram nun rak teh nun a si.
5.Bawi Jesuh nun ngeih cu ngandam lawnglawng a si lo,ngandam lobu le zawtfah bu zongah,hna ngam khawhnak,i lawmh khawhnak nun ngeih a si.
Note: Hmantlak hi Jesuh taktak a si lo. Tahchunnak ah Jesuh Hmantlak tiin hmanmi men a si.
Evangelist Pu Lal Te Capo Video Nih A Lnghter Duhmi- By Ro Lan Fambawl
Hi capo tawite video nih a langhtermi cu
- pumh lio ah ngut kan hmannak (ngut aa dawh lonak le a tthat lonak)
- hlaremh tikah i ralrin a herh ning
- biakinn chungah style kan thoh kan hman tukmi zong mitbenh nak aa benhmi nih a langhter. A mitbenh zong a lu taw a leh. Mah nih a langhtermi cu kan tuahmi thil ah i ralrin lo cun i palh a fawinak le zohchia in um a fawinak a langhter.
- Pastor pawl zei ah kan reel lonak hna le duh paoh in kan tinak hna zong an langhter chih fawn.
- Mi tampi thawngttha chimtu nih pulpit cung i hnap thangpi in hnih an hmannak le a zohchiatnak zong an langhter.
- A donghnak lei a bia ah "saupi ka chim cun a ngumi hna nan um lai i" a ti. Cu nih cun thawngttha sau deuh chim ah a ngumi kan um lengmang nak kong a langhter.
A cung i langhtermi pawl hi a tthangcho lomi umdaan a si caah a lamkip tthancho kan herhnak zong a baibal caang a thimmi nih a langhter (Efesa 4.15)
An tuahmi video/drama tawite nih hin kan Laimi sining tamtuk te a langhter. Zeitluk in dah kan sining a niamnak zong an langhter fawn. Cucaah Baibal cacang aa thimmi bang a lamkip in kan tthan awk a herh bak.
Mi cheu nih hibantuk cu biakinn ah an tuah awk a si lo an ti. Nain an tuah hnawh duh chanmi fian ahcun biakinn ah tuah awk i a tthami a si ko. Pathian ttihzah lo zong a si lo, cawnpiaknak ttha pakhat a si.
Chapmi: Mah Capo Video hi Christmas le Kumthar hrawngah Drama tuahmi a si. Pumhnak service ah tuahmi si loin Pumh dih drama tuahmi a si tiin theih a si.
Apr 1, 2017
Baibal Chungah Nu Min Kan Hmuhmi Dihlak: Catialtu Pastor Lian Chawn
Hi ca hi Pastor Lian Chawn nih a FB careltu caah Baibal Theihtlei a tialmi a si.
Baibal ah nu kan hmuhmi an si. A in Z tiang pehzulh in a rak tar i a dihlak in ka fak konh suat. Hihi Baibal ah nu min kan hmuhmi dihlak an si. Palh sualnak a um len kho, ruahthiam kan hau chih lai tiin Pastor Liancawn nih a tial chih. Careltu ca ah santlai si hram seh! tiin saduhthahnak zong a ngei. Fanu minsak awk hna ah nan herh men lai ti zongin a tial chih.
Abigail – Amasa i a nu, David far. I Chanrelnak 2:16-17
Abigail – Nabal nupi, Nabal thih hnu ah David nupi ah a cang. I Samuel 25
Abihail #1 – Zuriel i a nu, Merari ah inn uktu bik. Numbers 3:35
Abihail #2 – Abishur nupi, Ahban le Molid i an nu. I Chanrelnak 2:29
Abishag – David nupi chun. I Siangpahrang1:3,4; 2:13–25
Abital – David nupi lak ah pakhat. II Samuel 3:4; I Chanrelnak 3:3
Achsah (or Acsah) – Caleb fanu. Joshua15:16-19; Biaceihtu 1:12-13; I Chanrelnak 2:49
Adah – Adah # 1 – Lamech nupi, Genesis 4:19-23
Adah – Adah #2 – Elon fanu, Hittite miphun le Esau nupi lak ah pakhat. A kokek min hi Bashemath ti a si men lai tiah an ruah. Genesis 26:34; 36:2
Ahinoam #1 – Saul siangpahrang nupi, Michal i a nu (Michal cu David nupi a si) I Samuel 14:50
Ahinoam #2 – David Siangpahrang nupi lak ah pakhat, Amnon i a nu. I Samuel 25:43; 27:3; 30:5, 18; II Samuel 2:2; 3:2; I Chanrelnak 3:1
Ahlai #1 – Sheshan fanu. I Chanrelnak 2:31,34
Ahlai #2 – Zabad i a nu (David zohkhenhtu) I Chanrelnak 11:41
Aholibamah (Oholibamah) – Anah fanu, Esau nupi lak ah pakhat. Judith ti zong in an auh. Genesis 36:2–25
Anna —Nu Profet. Luke 2:36–38
Asenath – Egypt miphun Joseph nupi. Genesis 41:45–50; 46:20
Atarah – Jerahmeel nupi pahnihnak. I Chanrelnak 2:26
Athaliah –Siangpahrang Jehoram nih Judah a uk lio ah siangpahrang nu (Queen) a tuan mi. II Siang. 8:26; 11; II Chanrelnak 22; 23:13–21; 24:7.
Azubah #1 – Caleb nupi. I Chanrelnak 2:18–19
Azubah #2 – Judah siangpahrang 3nk Asa nupi, Jehoshaphat i a nu. I Siang.22:42; II Chanrelnak 20:31
Baara – Moab miphun, Shaharaim nupi. I Chanrelnak 8:8
Basemeth #1 – Elon fanu, Hittite miphun, Esau nupi lak ah pakhat. Genesis 26:34; 36:10
Basemeth #2 – Ishmael fanu, Esau nupi 3nk. Genesis 28:9; 36:3, 4, 13, 17
Basemeth #3 – Solomon fanu, Ahimaaz nupi. I Siangpahrang 4:15
Bathsheba – Uriah nupi, a hnu ah David nupi. Solomon i a nu. II Samuel 11:2,3; 12:24; I Siangpahrang1:11–31; 2:13–19; I Chanrelnak 3:5
Bilhah – Rachel salnu, Jacob nupi chun, Dan le Naphtali i an nu. Gen 30:3–5, 35:25
Bithiah – Pharaoh fanu, Mered nupi. I Chanrelnak 4:18
Candace – Ethiopia siangpahrang nu; Lamkaltu 8:27
Claudia - Paul nih a cakuat ah a telh mi. 2 Timote 4:21
Cozbi – Midian siangpahrang fanu, Phinehas nih a thah mi. Numbers 25:6–18
Damaris—Lamkaltu 17:34
Deborah #1 – Rebekah conghramtu. Genesis 35:8
Deborah #2 - Nu Tlangbawi le Profet. Biaceihtu 4–5
Delilah – Sorek nelrawl um lengnu, Samson nih a duh mi. Biaceihtu16:4–21
Dinah – Jacob le Leah nih an hrin mi fanu . Genesis 34
Dorcas—Tabitha ti zong in an auh. Lamkaltu 9:36-42
Eglah – David nupi lak ah pakhat. II Samuel 3:5
Elisabeth – Tipil petu Johan nu, Zacharias nupi. Luke 1:5–80
Elisheba – Aaron nupi. Exodus 6:23
Ephah – Caleb nupi chun. I Chanrelnak 2:46
Ephrath – Caleb nupi pahnihnak. I Chanrelnak 2:19
Esther (Hadassah) – Persia siangpahrang nu. Esther cauk dihlak.
Eunice – 2 Timote 1:5
Euodia – Philippi Khrihfanu chungtel. Filipi 4:2
Eve – Nu hmasa bik, Adam nupi. Genesis 2–3
Gomer – Hosea nupi, hlawhhlang nu. Hosea 1:1–11; 3:1–5
Hagar – Sarah salnu, Ishmael i a nu. Genesis 16: 21:9–17; 25:12
Haggith – David nupi pakhat, Adoniyah i a nu. II Samuel 3:4,5; I Siang. 1:5, 11, 2:13: I Chanrelnak 3:2
Hammolekheth – I Chanrelnak 7:18
Hamutal – Josiah nupi, Jehoahaz le Mattaniah i an nu. II Siang. 23:31; 24:18; Jeremiah 52:1,2
Hannah – Jerusalem khua mi nu profet. Samuel nu. I Samuel 1:2, 5-20, 22-28; 2:1-10, 19-21
Hazelelponi (Hazzelelponi) – Etam fanu, Judah hrinsor. I Chanrelnak 4:3
Helah – I Chanrelnak 4:5,7
Hephzibab – Siangpahrang Hezekiah nupi, Manasseh nu . II Siang 21:1
Hodesh – Shaharaim nupi lak ah pakhat. I Chanrelnak 8:8,9
Hodiah's nupi – I Chanrelnak 4:19
Hogla (Hoglah) –Zelophehad fanu panga lak ah pakhat. Number 26:33; 27:1–11; 36:1–12; Joshua 17:3
Huldah – Profet. II Siang. 22:14–20; II Chanrelnak34:22–33
Hushim – Shaharaim nupi lak ah pakhat. I Chanrelnak 8:8, 11
Iscah – Abraham naupa Haran i a fanu. Genesis 11:29
Jael – Ken miphun Heber nupi, Sisera a thattu. Biaceihtu 4:17–22; 5:6,24–27
Jecholiah (Jecoliah) – Amaziah nupi, Uzziah i a nu. II Siang.15:2;
II Chanrelnak 26:3
Jedidah – Siangpahrang Manessah nupi, Josiah i a nu. II Siang. 22:1,2
Jehoaddan (Jehoaddin) – II Siang. 14:2; II Chanrelnak 25:1
Jehosheba (Jehoshebeath/Josaba)—Jehoram fanu, Jehoiada nupi.
II Siang.11:2
Jemima – Job fanu lak ah pakhat. Job 42:14
Jerioth – Hezron fapa Caleb i a nupi. I Chanrelnak 2:18
Jerusha – Tlangbawi Zadok fanu, Siangpahrang Uzziah nupi, Jotham nu.
II Siang.15:33: II Chan. 27:1
Jezebel #1 – Ahab nupi. ISiang.16:31; 18:4-19; 19:1,2; 21:5–25; IISiang. 9
Jezebel #2 - Profet dik lo nu. Biathlam 2:20-23
Joanna - Jesuh ruakvuinak a timlam vetu nu pakhat. Luke 8:2-3
Jochebed –Moses, Aaron, Miriam i an nu. Exo. 1; 2:1-11; 6:20: Num. 26:59
Judith – Hit miphun Esau nupi. Genesis 26:34
Julia -Rom 16:15
Junia (Junias) - Rom 16:7
Keren–Happuch – Job fanu lak ah pakhat. Job 1:2; 42:14
Keturah – Sarah thih hnu ah Abraham nupi. Gen. 25:1–6; I Chan. 1:32, 33
Keziah – Job fanu pahnihnak. Job 42:14
Leah – Jacob nupi hmasa bik. Genesis 29; 30; 49:31: Ruth 4:11
Lois—Timote a pi. II Timote 1:5
Lo–Ruhamah – Hosea le Gomer fanu. Hosea 1:6,8
Lydia of Thyatira – Khrihfa ah ai thleng hmasa nu pakhat. Acts 16:14–15
Maacah - Siangpahrang Rehoboam nupi 2nk. Abijah, Attai, Ziza le Shelomith i an nu. II Chan.11:20-22
Maacah #2 - Makir far—Makir nupi ti zong in a lang i a far le a nupi a zei deuh si a fiang lo . I Chan. 7:15-16
Mahalath – Ishmael far, Esau nupi 3nk. Genesis 28:9
Mahalath – David tunu, Siangpahrang Rehoboam i a nupi hmasa bik. II Chan. 11:18
Mahlah – Zelophehad lak ah pakhat. Joshua 17:3; Num. 26:33; 27:1; 36:11
Mahlah – I Chan. 7:18
Martha - Luke 10:38-42: John 11:1, 5, 19-28, 30, 38-40; 12:2
Mary – Jesuh nu. Matthai 1:16; 1:18-25; 2:11; 2:13-23; 12:46-50; 13:55: Mark 3:31-35; 6:3; Luke 1:26-38, 39-45, 46-56; 2:4-7, 16-20, 22-24, 33-35, 39-40, 41-52; 8:19-21; John 2:1-5, 12; 6:42; 19:25-27; Lam.1:14; Galati4:4
Mary— James le Joses (Joseph) nu. Matthai 27:56
Mary— Martha nau. John 11:1-2
Mary— Cleophas nupi. John 19:25
Mary—Paul nih a cakuat ah a telh mi. Rom 16:6
Mary Magdalene – Jesus zultu. Matthai 27:55-56; 27:61; 28:1-11; Mark 15:40-41, 47; 16:1-8; Luke 8:2-3; 24:10; John 19:25; 20:1-2, 11-18
Matred – Genesis 36:39; I Chanrelnak1:50
Medium of En Dor - 1 Samuel 28
Mehetabel – Matred fanu. Genesis 36:39; I Chanrelnak 1:50
Merab – Siangpahrang Saul fanu upa bik. I Samuel 14:49; 18:17, 19
Me-Zahab - Matred nu, Mehetabel a pi.Genesis 36:39; I Chanrelnak 1:50
Michal – Saul far, David nupi. I Samuel 14:49; 17:25; 18:20, 25, 27-28; 19:11-14, 17; 25:44; II Samuel 3:13-16; 6:16, 20-23; I Chanrelnak 15:29
Milcah - Nahor nupi, Haran fanu. Genesis 22:20; Genesis 11:29
Milcah - Zelophehad fanu lak ah pakhat. Numbers 26:33; 27:1; 36:11; Joshua 17:3
Miriam – Moses far. Exodus 2:4, 7-9; 15:20-21; Numbers 12:1, 4-5, 10, 12, 14-15; 20:1; 26:59; Deuteronomy 24:9; I Chanrelnak 6:3; Micah 6:4;
Miriam - Judah minu. 1 Chanrelnak 4:17
***Lawmhnak he, nan hawi, Kawi Chawn.Baibal ah NU MIN kan hmuh mi—N in Z
Naamah – Tubal-cain far. Genesis 4:22
Naamah - Siangpahrang Rehoboam i a nu. II Chanrelnak 12:13
Naarah - Asher nupi, Judah hrinsor. I Chanrelnak 4:5-6
Naomi – Ruth pasal i a nu. Ruth 1:1-3, 5-8, 10-22; 2:1-2, 6, 11, 18-20, 22-23; 3:1-6, 16-18; 4:3, 5, 9, 14-17
Noah - Zelophehad fanu. Number 26:33
Noadiah - Nu profet. Nehemiah 6:14
Orpah - Noami fapa pakhat i a nupi. Ruth 1:4, 6-15
Peninnah - Elkanah nupi. I Samuel 1:2, 4, 6-7;
Persis - Khrih ca ai pumpe i Paul nih a conglawmh mi. Rom 16:12
Phoebe – Cenchrea khrihfabu i nu khrihfa upa. Rom 16:1
Priscilla – Aquila nupi, Paul riantuan hawi. Lam.18:2, 18-19, 26; Rom 16:3-4; I Korin 16:19; II Timote 4:19
Puah - Moses chuah lio Izip nauneihtertu (midwife). Exodus 1:15
Queen Vashti - Ahasuerus nupi. Esther 1:9, 11-12, 15-19; 2:4, 17
Rachel – Jacob nupi 2nk, Leah nau. Genesis 29:6, 9-13, 16-18, 20-21, 25, 27-30, 31; 30:1-8, 14-15, 22-25; 31:4, 14, 17, 19, 26, 28, 31-35, 41, 43, 50, 55; 32:22; 33:1-2, 5, 7; 35:16-20, 24; 37:10; 43:29; 44:27; 46:19, 22, 25; 48:7; I Samuel 10:2; Jeremiah 31:15; Mattai 2:18
Rahab –Jericho khua mi. Joshua 2:1-24; 6:17, 22-23, 25; Matthai 1:5; Hebru11:31; James 2:25
Rebekah – Isaac nupi; Jacob le Esau nu. Gen. 21:23; 24:15-67; 25:20-26, 28; 26:7-10, 35; 27:5-17, 42-46; 28:2, 5, 7; 29:10, 13; 35:8; Rom 9:10
Reumah – Abraham nau Nahor nupi chun. Genesis 22:24
Rhoda – Lamkaltu 12:13-15
Rizpah – Aiah fanu; Siangpahrang Saul nupi chun pakhat. II Samuel 3:7
Ruth – Boaz nupi, Obed nu. David pi. Ruth 1:1-4:22 ; Matthai 1:5
Salome #1 – Herodias fanu. Matthai 14:6-12; Mark 6:21-29
Salome #2 - Jesuh vailamtah lio ah a kal ve mi le a thlan ah a va vehtu. Mark 15:40, 16:1
Sapphira – Lamkaltu 5:1-11
Sarah #1 – Abraham nupi, Isaac nu. Sarai hi a kokek min hmasa a si. Genesis 11:29-31; 12:5, 11-20; 13:1; 16:1-6, 8-9; 17:15-17, 19, 21; 18:6, 9-15; 20:2-7, 11-14, 16, 18; 21:1-3, 6-7, 9-10, 12; 23:1-3, 19; 24:36; 25:10, 12; 49:31; Isaiah 51:2; Rom4:19; 9:9; Galati 4:22-24, 26, 30-31; Hebru 11:11; I Peter 3:6.
Sheerah – 1 Chanrelnak 7:24
Shelomit – Blasphemer i a nu. Leviticus 24:11
Shelomit – Zerubbabel fanu, Meshullam le Hananiah i an far. IChan. 3:19
Shiphrah – Moses chuah lio i Izip nauneihtertu (midwives) lak ah pakhat. Exodus 1:15
Susanna – Jesus Khrih zultu. Luke 8:3
Syntyche – Filipi Khrihfabu chungtel pakhat, Euodia ti mi nu kha a si kho men. Filipi 4:2-3
Tamar #1 –Judah fapa nupi, faphir Zerah le Perez i an nu. Genesis 38
Tamar #2 – David fanu, Absalom far. A nu cu Maacah. II Samuel 13
Tamar #3 – David fapa Absalom fanu. II Samuel 14:27
Timnah (Timna) – Eliphaz nupi chun, Amalek nu. Genesis 36:12
Tirzah – Zelophehad fanu lak ah pakhat. Num. 26:33; 27:1; 36:11;
Joshua 17:3
Tabitha – Joppa khua mi Dorcas kha a si. Lamkaltu 9:36
Zeresh – Haman nupi. Esther 5:10-14; 6:13-14
Zeruiah – Judah hrinsor Jesse i a fanu asiloah a tunu, David far a si lai tiah ruah mi. Zeruiah nih fa pathum (Abishai, Joab, Asahel) a neih hna, an dihlak in David ralkap an si. II Samuel 17:25; 19:21-22; 21:17; 23:18;
I Chan. 2:16
Zillah – Lamech nupi, Tubal-cain le Naamah i an nu. Genesis 4:19, 22-23
Zilpah – Leah salnu, Jacob nupi chun a si i Gad le Asher i an nu. Genesis 29:24; 30:9-13, 18; 31:33; 32:22; 33:1-2, 5-6; 35:26; 37:2; 46:18
Zipporah – Moses nupi, Jethro fanu. Exo. 2:21-22; 4:20, 25-26; 18:2, 5-6
Chirhchan: List of women in the Bible; From Wikipedia, the free encyclopedia.
Baibal ah nu kan hmuhmi an si. A in Z tiang pehzulh in a rak tar i a dihlak in ka fak konh suat. Hihi Baibal ah nu min kan hmuhmi dihlak an si. Palh sualnak a um len kho, ruahthiam kan hau chih lai tiin Pastor Liancawn nih a tial chih. Careltu ca ah santlai si hram seh! tiin saduhthahnak zong a ngei. Fanu minsak awk hna ah nan herh men lai ti zongin a tial chih.
Abigail – Amasa i a nu, David far. I Chanrelnak 2:16-17
Abigail – Nabal nupi, Nabal thih hnu ah David nupi ah a cang. I Samuel 25
Abihail #1 – Zuriel i a nu, Merari ah inn uktu bik. Numbers 3:35
Abihail #2 – Abishur nupi, Ahban le Molid i an nu. I Chanrelnak 2:29
Abishag – David nupi chun. I Siangpahrang1:3,4; 2:13–25
Abital – David nupi lak ah pakhat. II Samuel 3:4; I Chanrelnak 3:3
Achsah (or Acsah) – Caleb fanu. Joshua15:16-19; Biaceihtu 1:12-13; I Chanrelnak 2:49
Adah – Adah # 1 – Lamech nupi, Genesis 4:19-23
Adah – Adah #2 – Elon fanu, Hittite miphun le Esau nupi lak ah pakhat. A kokek min hi Bashemath ti a si men lai tiah an ruah. Genesis 26:34; 36:2
Ahinoam #1 – Saul siangpahrang nupi, Michal i a nu (Michal cu David nupi a si) I Samuel 14:50
Ahinoam #2 – David Siangpahrang nupi lak ah pakhat, Amnon i a nu. I Samuel 25:43; 27:3; 30:5, 18; II Samuel 2:2; 3:2; I Chanrelnak 3:1
Ahlai #1 – Sheshan fanu. I Chanrelnak 2:31,34
Ahlai #2 – Zabad i a nu (David zohkhenhtu) I Chanrelnak 11:41
Aholibamah (Oholibamah) – Anah fanu, Esau nupi lak ah pakhat. Judith ti zong in an auh. Genesis 36:2–25
Anna —Nu Profet. Luke 2:36–38
Asenath – Egypt miphun Joseph nupi. Genesis 41:45–50; 46:20
Atarah – Jerahmeel nupi pahnihnak. I Chanrelnak 2:26
Athaliah –Siangpahrang Jehoram nih Judah a uk lio ah siangpahrang nu (Queen) a tuan mi. II Siang. 8:26; 11; II Chanrelnak 22; 23:13–21; 24:7.
Azubah #1 – Caleb nupi. I Chanrelnak 2:18–19
Azubah #2 – Judah siangpahrang 3nk Asa nupi, Jehoshaphat i a nu. I Siang.22:42; II Chanrelnak 20:31
Baara – Moab miphun, Shaharaim nupi. I Chanrelnak 8:8
Basemeth #1 – Elon fanu, Hittite miphun, Esau nupi lak ah pakhat. Genesis 26:34; 36:10
Basemeth #2 – Ishmael fanu, Esau nupi 3nk. Genesis 28:9; 36:3, 4, 13, 17
Basemeth #3 – Solomon fanu, Ahimaaz nupi. I Siangpahrang 4:15
Bathsheba – Uriah nupi, a hnu ah David nupi. Solomon i a nu. II Samuel 11:2,3; 12:24; I Siangpahrang1:11–31; 2:13–19; I Chanrelnak 3:5
Bilhah – Rachel salnu, Jacob nupi chun, Dan le Naphtali i an nu. Gen 30:3–5, 35:25
Bithiah – Pharaoh fanu, Mered nupi. I Chanrelnak 4:18
Candace – Ethiopia siangpahrang nu; Lamkaltu 8:27
Claudia - Paul nih a cakuat ah a telh mi. 2 Timote 4:21
Cozbi – Midian siangpahrang fanu, Phinehas nih a thah mi. Numbers 25:6–18
Damaris—Lamkaltu 17:34
Deborah #1 – Rebekah conghramtu. Genesis 35:8
Deborah #2 - Nu Tlangbawi le Profet. Biaceihtu 4–5
Delilah – Sorek nelrawl um lengnu, Samson nih a duh mi. Biaceihtu16:4–21
Dinah – Jacob le Leah nih an hrin mi fanu . Genesis 34
Dorcas—Tabitha ti zong in an auh. Lamkaltu 9:36-42
Eglah – David nupi lak ah pakhat. II Samuel 3:5
Elisabeth – Tipil petu Johan nu, Zacharias nupi. Luke 1:5–80
Elisheba – Aaron nupi. Exodus 6:23
Ephah – Caleb nupi chun. I Chanrelnak 2:46
Ephrath – Caleb nupi pahnihnak. I Chanrelnak 2:19
Esther (Hadassah) – Persia siangpahrang nu. Esther cauk dihlak.
Eunice – 2 Timote 1:5
Euodia – Philippi Khrihfanu chungtel. Filipi 4:2
Eve – Nu hmasa bik, Adam nupi. Genesis 2–3
Gomer – Hosea nupi, hlawhhlang nu. Hosea 1:1–11; 3:1–5
Hagar – Sarah salnu, Ishmael i a nu. Genesis 16: 21:9–17; 25:12
Haggith – David nupi pakhat, Adoniyah i a nu. II Samuel 3:4,5; I Siang. 1:5, 11, 2:13: I Chanrelnak 3:2
Hammolekheth – I Chanrelnak 7:18
Hamutal – Josiah nupi, Jehoahaz le Mattaniah i an nu. II Siang. 23:31; 24:18; Jeremiah 52:1,2
Hannah – Jerusalem khua mi nu profet. Samuel nu. I Samuel 1:2, 5-20, 22-28; 2:1-10, 19-21
Hazelelponi (Hazzelelponi) – Etam fanu, Judah hrinsor. I Chanrelnak 4:3
Helah – I Chanrelnak 4:5,7
Hephzibab – Siangpahrang Hezekiah nupi, Manasseh nu . II Siang 21:1
Hodesh – Shaharaim nupi lak ah pakhat. I Chanrelnak 8:8,9
Hodiah's nupi – I Chanrelnak 4:19
Hogla (Hoglah) –Zelophehad fanu panga lak ah pakhat. Number 26:33; 27:1–11; 36:1–12; Joshua 17:3
Huldah – Profet. II Siang. 22:14–20; II Chanrelnak34:22–33
Hushim – Shaharaim nupi lak ah pakhat. I Chanrelnak 8:8, 11
Iscah – Abraham naupa Haran i a fanu. Genesis 11:29
Jael – Ken miphun Heber nupi, Sisera a thattu. Biaceihtu 4:17–22; 5:6,24–27
Jecholiah (Jecoliah) – Amaziah nupi, Uzziah i a nu. II Siang.15:2;
II Chanrelnak 26:3
Jedidah – Siangpahrang Manessah nupi, Josiah i a nu. II Siang. 22:1,2
Jehoaddan (Jehoaddin) – II Siang. 14:2; II Chanrelnak 25:1
Jehosheba (Jehoshebeath/Josaba)—Jehoram fanu, Jehoiada nupi.
II Siang.11:2
Jemima – Job fanu lak ah pakhat. Job 42:14
Jerioth – Hezron fapa Caleb i a nupi. I Chanrelnak 2:18
Jerusha – Tlangbawi Zadok fanu, Siangpahrang Uzziah nupi, Jotham nu.
II Siang.15:33: II Chan. 27:1
Jezebel #1 – Ahab nupi. ISiang.16:31; 18:4-19; 19:1,2; 21:5–25; IISiang. 9
Jezebel #2 - Profet dik lo nu. Biathlam 2:20-23
Joanna - Jesuh ruakvuinak a timlam vetu nu pakhat. Luke 8:2-3
Jochebed –Moses, Aaron, Miriam i an nu. Exo. 1; 2:1-11; 6:20: Num. 26:59
Judith – Hit miphun Esau nupi. Genesis 26:34
Julia -Rom 16:15
Junia (Junias) - Rom 16:7
Keren–Happuch – Job fanu lak ah pakhat. Job 1:2; 42:14
Keturah – Sarah thih hnu ah Abraham nupi. Gen. 25:1–6; I Chan. 1:32, 33
Keziah – Job fanu pahnihnak. Job 42:14
Leah – Jacob nupi hmasa bik. Genesis 29; 30; 49:31: Ruth 4:11
Lois—Timote a pi. II Timote 1:5
Lo–Ruhamah – Hosea le Gomer fanu. Hosea 1:6,8
Lydia of Thyatira – Khrihfa ah ai thleng hmasa nu pakhat. Acts 16:14–15
Maacah - Siangpahrang Rehoboam nupi 2nk. Abijah, Attai, Ziza le Shelomith i an nu. II Chan.11:20-22
Maacah #2 - Makir far—Makir nupi ti zong in a lang i a far le a nupi a zei deuh si a fiang lo . I Chan. 7:15-16
Mahalath – Ishmael far, Esau nupi 3nk. Genesis 28:9
Mahalath – David tunu, Siangpahrang Rehoboam i a nupi hmasa bik. II Chan. 11:18
Mahlah – Zelophehad lak ah pakhat. Joshua 17:3; Num. 26:33; 27:1; 36:11
Mahlah – I Chan. 7:18
Martha - Luke 10:38-42: John 11:1, 5, 19-28, 30, 38-40; 12:2
Mary – Jesuh nu. Matthai 1:16; 1:18-25; 2:11; 2:13-23; 12:46-50; 13:55: Mark 3:31-35; 6:3; Luke 1:26-38, 39-45, 46-56; 2:4-7, 16-20, 22-24, 33-35, 39-40, 41-52; 8:19-21; John 2:1-5, 12; 6:42; 19:25-27; Lam.1:14; Galati4:4
Mary— James le Joses (Joseph) nu. Matthai 27:56
Mary— Martha nau. John 11:1-2
Mary— Cleophas nupi. John 19:25
Mary—Paul nih a cakuat ah a telh mi. Rom 16:6
Mary Magdalene – Jesus zultu. Matthai 27:55-56; 27:61; 28:1-11; Mark 15:40-41, 47; 16:1-8; Luke 8:2-3; 24:10; John 19:25; 20:1-2, 11-18
Matred – Genesis 36:39; I Chanrelnak1:50
Medium of En Dor - 1 Samuel 28
Mehetabel – Matred fanu. Genesis 36:39; I Chanrelnak 1:50
Merab – Siangpahrang Saul fanu upa bik. I Samuel 14:49; 18:17, 19
Me-Zahab - Matred nu, Mehetabel a pi.Genesis 36:39; I Chanrelnak 1:50
Michal – Saul far, David nupi. I Samuel 14:49; 17:25; 18:20, 25, 27-28; 19:11-14, 17; 25:44; II Samuel 3:13-16; 6:16, 20-23; I Chanrelnak 15:29
Milcah - Nahor nupi, Haran fanu. Genesis 22:20; Genesis 11:29
Milcah - Zelophehad fanu lak ah pakhat. Numbers 26:33; 27:1; 36:11; Joshua 17:3
Miriam – Moses far. Exodus 2:4, 7-9; 15:20-21; Numbers 12:1, 4-5, 10, 12, 14-15; 20:1; 26:59; Deuteronomy 24:9; I Chanrelnak 6:3; Micah 6:4;
Miriam - Judah minu. 1 Chanrelnak 4:17
***Lawmhnak he, nan hawi, Kawi Chawn.Baibal ah NU MIN kan hmuh mi—N in Z
Naamah – Tubal-cain far. Genesis 4:22
Naamah - Siangpahrang Rehoboam i a nu. II Chanrelnak 12:13
Naarah - Asher nupi, Judah hrinsor. I Chanrelnak 4:5-6
Naomi – Ruth pasal i a nu. Ruth 1:1-3, 5-8, 10-22; 2:1-2, 6, 11, 18-20, 22-23; 3:1-6, 16-18; 4:3, 5, 9, 14-17
Noah - Zelophehad fanu. Number 26:33
Noadiah - Nu profet. Nehemiah 6:14
Orpah - Noami fapa pakhat i a nupi. Ruth 1:4, 6-15
Peninnah - Elkanah nupi. I Samuel 1:2, 4, 6-7;
Persis - Khrih ca ai pumpe i Paul nih a conglawmh mi. Rom 16:12
Phoebe – Cenchrea khrihfabu i nu khrihfa upa. Rom 16:1
Priscilla – Aquila nupi, Paul riantuan hawi. Lam.18:2, 18-19, 26; Rom 16:3-4; I Korin 16:19; II Timote 4:19
Puah - Moses chuah lio Izip nauneihtertu (midwife). Exodus 1:15
Queen Vashti - Ahasuerus nupi. Esther 1:9, 11-12, 15-19; 2:4, 17
Rachel – Jacob nupi 2nk, Leah nau. Genesis 29:6, 9-13, 16-18, 20-21, 25, 27-30, 31; 30:1-8, 14-15, 22-25; 31:4, 14, 17, 19, 26, 28, 31-35, 41, 43, 50, 55; 32:22; 33:1-2, 5, 7; 35:16-20, 24; 37:10; 43:29; 44:27; 46:19, 22, 25; 48:7; I Samuel 10:2; Jeremiah 31:15; Mattai 2:18
Rahab –Jericho khua mi. Joshua 2:1-24; 6:17, 22-23, 25; Matthai 1:5; Hebru11:31; James 2:25
Rebekah – Isaac nupi; Jacob le Esau nu. Gen. 21:23; 24:15-67; 25:20-26, 28; 26:7-10, 35; 27:5-17, 42-46; 28:2, 5, 7; 29:10, 13; 35:8; Rom 9:10
Reumah – Abraham nau Nahor nupi chun. Genesis 22:24
Rhoda – Lamkaltu 12:13-15
Rizpah – Aiah fanu; Siangpahrang Saul nupi chun pakhat. II Samuel 3:7
Ruth – Boaz nupi, Obed nu. David pi. Ruth 1:1-4:22 ; Matthai 1:5
Salome #1 – Herodias fanu. Matthai 14:6-12; Mark 6:21-29
Salome #2 - Jesuh vailamtah lio ah a kal ve mi le a thlan ah a va vehtu. Mark 15:40, 16:1
Sapphira – Lamkaltu 5:1-11
Sarah #1 – Abraham nupi, Isaac nu. Sarai hi a kokek min hmasa a si. Genesis 11:29-31; 12:5, 11-20; 13:1; 16:1-6, 8-9; 17:15-17, 19, 21; 18:6, 9-15; 20:2-7, 11-14, 16, 18; 21:1-3, 6-7, 9-10, 12; 23:1-3, 19; 24:36; 25:10, 12; 49:31; Isaiah 51:2; Rom4:19; 9:9; Galati 4:22-24, 26, 30-31; Hebru 11:11; I Peter 3:6.
Sheerah – 1 Chanrelnak 7:24
Shelomit – Blasphemer i a nu. Leviticus 24:11
Shelomit – Zerubbabel fanu, Meshullam le Hananiah i an far. IChan. 3:19
Shiphrah – Moses chuah lio i Izip nauneihtertu (midwives) lak ah pakhat. Exodus 1:15
Susanna – Jesus Khrih zultu. Luke 8:3
Syntyche – Filipi Khrihfabu chungtel pakhat, Euodia ti mi nu kha a si kho men. Filipi 4:2-3
Tamar #1 –Judah fapa nupi, faphir Zerah le Perez i an nu. Genesis 38
Tamar #2 – David fanu, Absalom far. A nu cu Maacah. II Samuel 13
Tamar #3 – David fapa Absalom fanu. II Samuel 14:27
Timnah (Timna) – Eliphaz nupi chun, Amalek nu. Genesis 36:12
Tirzah – Zelophehad fanu lak ah pakhat. Num. 26:33; 27:1; 36:11;
Joshua 17:3
Tabitha – Joppa khua mi Dorcas kha a si. Lamkaltu 9:36
Zeresh – Haman nupi. Esther 5:10-14; 6:13-14
Zeruiah – Judah hrinsor Jesse i a fanu asiloah a tunu, David far a si lai tiah ruah mi. Zeruiah nih fa pathum (Abishai, Joab, Asahel) a neih hna, an dihlak in David ralkap an si. II Samuel 17:25; 19:21-22; 21:17; 23:18;
I Chan. 2:16
Zillah – Lamech nupi, Tubal-cain le Naamah i an nu. Genesis 4:19, 22-23
Zilpah – Leah salnu, Jacob nupi chun a si i Gad le Asher i an nu. Genesis 29:24; 30:9-13, 18; 31:33; 32:22; 33:1-2, 5-6; 35:26; 37:2; 46:18
Zipporah – Moses nupi, Jethro fanu. Exo. 2:21-22; 4:20, 25-26; 18:2, 5-6
Chirhchan: List of women in the Bible; From Wikipedia, the free encyclopedia.
Ramkhel Profet Ti Awk in, A Ti Bang A Tling Theu Tawn. By: C.Laiki
1- 4 - 2017
Thantlang peng by-election
Result cu nan hmuh cio bantuk
kha a si ko. Tampi biachim a hau lo,
NLD a tling lai, a fiang komi NLD ah
pek dih lawhlawh a si ko kan ti cang
kha.
USA election lio zong zeitluk in Hilary
Clinton an tanhpi zongah a tling kho
lai lo, a hmuh dingmi Donald Trump
kha pek dih u tiah USA voting members
hna zong ka forh hna. A tlingmi cu
Keimah chim ciami Donald Trump a si
ko.
Atu kan ram by-election zong ka chim
cangmi kha a si ko. Kannih Thantlang
peng result cu kan hmuh cio bantuk a si
ko hi te.
Tampi biachim a hau lo, hmuh ding a
a fiang komi NLD ah pek ding a si ko
ka ti cang. Mi tampi nih party dang pek
uh an ti cio. A donghnak cu khakha a si ko.
Politics timi hi chim sawhsawh le tuah sawh
sawh ding a si lo, vawi khat tuahsual zong
tihnung ngai a si. Vawikhat chimsual zong
tihnung a si ve. Thil sining thatein hngalh
lo ahcun daitein um cio ding a si ko. Kannih Chin pawl hi a leng leiin a fim, a hngalhmi kan tam tuk.
A donghnak result cu mah kha a si ko.
Zeitluk an auh zongah Donald Trump
a si ko bantukin zeitluk kan auh zongah
NLD a si ko.
Hmailei caah theihthiam cang u sih.
Thantlang peng by-election
Result cu nan hmuh cio bantuk
kha a si ko. Tampi biachim a hau lo,
NLD a tling lai, a fiang komi NLD ah
pek dih lawhlawh a si ko kan ti cang
kha.
USA election lio zong zeitluk in Hilary
Clinton an tanhpi zongah a tling kho
lai lo, a hmuh dingmi Donald Trump
kha pek dih u tiah USA voting members
hna zong ka forh hna. A tlingmi cu
Keimah chim ciami Donald Trump a si
ko.
Atu kan ram by-election zong ka chim
cangmi kha a si ko. Kannih Thantlang
peng result cu kan hmuh cio bantuk a si
ko hi te.
Tampi biachim a hau lo, hmuh ding a
a fiang komi NLD ah pek ding a si ko
ka ti cang. Mi tampi nih party dang pek
uh an ti cio. A donghnak cu khakha a si ko.
Politics timi hi chim sawhsawh le tuah sawh
sawh ding a si lo, vawi khat tuahsual zong
tihnung ngai a si. Vawikhat chimsual zong
tihnung a si ve. Thil sining thatein hngalh
lo ahcun daitein um cio ding a si ko. Kannih Chin pawl hi a leng leiin a fim, a hngalhmi kan tam tuk.
A donghnak result cu mah kha a si ko.
Zeitluk an auh zongah Donald Trump
a si ko bantukin zeitluk kan auh zongah
NLD a si ko.
Hmailei caah theihthiam cang u sih.
Bantuk Capo Video Hi Dah Ngai... A Luan Deuh Tiawk In...
Capo video thlak dingin pumhnak ni a si lo caan ah mipi hna hi auhmi zong an si kho. (Christmas le Kumthar hrawngah nuamhnak caah tiin an tuahmi si dawh a si) Thil sining kan theih tak lo caah fak tuk in soisel thangchiat cu a tha lai lo. An thlak duhnak cu pumh lio ah ngut a hmang tukmi pawl le a danglei hna caah cawn awk a si ko i an thlak duhnak tam tial a hau lo nain pumhnak caan bak ah a si ko cun a luan deuh ko hnga.
Hikong ah anmah le Pathian an i ceih ding a si ko caah mipi nih Biakinn chungah Copo video thlak a tha lo ti lengin soisel thangchiat Tuk ding a si lo. Mi pakhat nih Na soisel na thangchiat ding a si cun a tang Baibal Hi rak rel te..
JOHAN 8:7
An hal chih lengmang caah ding tein a hung thu i, “Nan lak i sualnak a tuah bal lomi nih chep hmasa bik seh,” tiah a hun ti.
Subscribe to:
Posts (Atom)











